در كودتا علیه مصدق ، معامله انگلیس و آمریكا بر سر نفت ایران بود

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، برنامه «بدون خط‌خوردگی» رادیو گفت‌وگو درباره كودتای ۲۸ مرداد با كامران غضنفری پژوهشگر تاریخ معاصر ایران و كارشناس مسائل سیاسی به‌صورت تلفنی گفتگو كرد.

 

كامران غضنفری با اشاره به كودتای سال ۱۲۹۹ كه توسط انگلیس برای روی كار آوردن رضاخان رخ داد گفت: به جز كودتای مورد اشاره، در زمان محمدرضا پهلوی و در ماجرای ملی‌شدن نفت هم رخ داد. مصدق خانواده محمدرضا پهلوی را از كشور بیرون كرد و قصد داشت خود شاه را هم در اسفند سال ۱۳۳۱ از ایران بیرون كند.

 

وی با بیان اینكه مصدق قدرت قوه مجریه را در اختیار داشت و هم‌زمان اختیارات قانون‌گذاری را از مجلس گرفته بود، اظهار كرد: مصدق همچنین قوه قضائیه را هم به‌نوعی در دست داشت و عملاً حاكم هر سه قوه خود او شده بود و داشت شاه را هم از كشور بیرون می‌كرد تا تمام اختیارات حكومتی در دست خودش باشد. علت اینكه آیت‌الله كاشانی و برخی روحانیون با این كار مصدق مخالفت كردند، همین موضوع بود.

 

این پژوهشگر تاریخ معاصر ایران در مصاحبه تلفنی با رادیو گفت‌وگو از اشتباهات مصدق گفت و بیان كرد: دكتر مصدق در یك سال آخر روحانیون را از صحنه سیاسی حذف كرد و به همین جهت در آن بازه زمانی عملاً پایگاه مردمی خود را از دست داد و زمینه برای كودتا آماده شد.

 

وی اشاره كرد: در مهر سال ۱۳۳۱ قرار بود كودتایی توسط انگلیسی‌ها راه‌اندازی شود و مصدق را كنار بزنند اما عناصر آن شناسایی و دستگیر شدند. برادران رشیدیان كه با سرویس اطلاعاتی انگلیس همكاری داشتند جزو دستگیرشدگان بودند اما متأسفانه همانند یك پرونده عادی با آن برخورد كردند و چند ماه بعد هم آزاد شدند.

 

این كارشناس مسائل سیاسی به كودتا مرداد سال ۱۳۳۲ اشاره و ابراز كرد: این كودتا با همكاری مشترك سازمان‌های اطلاعاتی و جاسوسی آمریكا و انگلیس انجام شد. این كودتا قرار بود ۲۵ مرداد انجام شد اما افشا شد و به همین جهت سه روز بعد اجرایی شد.

 

غضنفری با بیان این موضوع كه انگلیسی‌ها از قبل با آمریكایی‌ها سر ماجرای نفت اختلاف داشتند، گفت: وقتی انگلیسی‌ها حمایت موقتی آمریكایی‌ها در یك برهه زمانی از مصدق مشاهده كردند، به آمریكا پیشنهاد همكاری مشترك دادند كه بر اساس آن ۴۰ درصد سهام كمیسیون نفتی به شركت‌های این كشور می‌دهیم و در ازای آن دولت مصدق را كنار بزنند.