قطر، انتخاب استقلال یا هضم در سیستم سعودی؟

شروط 13 گانه شورای همکاری خلیج‌فارس در خصوص قطر با یک اولتیماتوم 10 روزه در حالی مطرح شده که فقط 5 روز از آن باقی مانده و علاوه بر آن در حالی به قطر اعلام شده که فقط دربرگیرنده سیاستهای عربستان است تا بدین طریق ازیک ‌طرف از تبعات اقدامات دیکتاتورمآبانه دور باشند و از طرف دیگر با ادعای اینکه این امر موضع جمعی از کشورها است، اثرپذیری موضع خود را افزایش دهند و به همین دلیل وزیر خارجه لبنان در اعتراض به بیانیه ای که در اوایل خرداد ماه گذشته به نام کشورهای اسلامی و عربی صادر شد تصریح کرد آنچه که در این بیانیه آمده است هرگز در اجلاس مطرح نشده و به تصویب نرسیده است؛ بنابراین بیانیه مذکور نظر جمع محسوب نمی‌شود و فقط بیانیه عربستان است و به همین دلیل هم سایر کشورهای شرکت کننده در این نشست در این مورد موضع گرفتند و مشخص شد که این بیانیه صرفا نظرعربستان  است.

اولتیماتوم مذکوراز قطر خواسته است تا روابط خود با ایران را قطع، پایگاه نظامی ترکیه را تعطیل کند و فعالیت شبکه تلویزیونی الجزیره را نیز متوقف نماید.

این اولتیماتوم از قطر می خواهد تا علنا هرگونه ارتباط با گروه های اسلامگرا را محکوم کند و به تامین مالی تروریسم نیز پایان دهد و افرادی را که از سوی این 4 کشور عربی، تروریست خوانده می شوند، تحویل دهد وهمچنین از قطر خواسته شده است تا به کشورهای عربی غرامت بپردازد.

کشورهای عربی به قطر 10 روز فرصت داده اند تا به مفاد این اولتیماتوم عمل کند و قطر در واکنش به این اقدام که 5 روز از آن می گذرد این درخواست را غیر واقع بینانه و غیر قانونی ارزیابی کرده است ولی با این وجود قطر بازنگری و بررسی این درخواست ها را آغاز کرده است هر چند که برخی از این درخواست ها برای تامین کردن از سوی قطر بسیار سخت و دشوار به نظر می رسد.

عبدالباری عطوان تحلیلگر برجسته جهان عرب در این زمینه می گوید: 5 روز از مهلت ده ‌روزه ای که به کشور قطر برای اجرای درخواست‌ها داده شده، گذشته است و با نگاهی به تک‌تک این درخواست‌ها، بدون لحظه‌ای تردید می‌گوییم این درخواست‌ها تقدیم شد تا رد شود نه اینکه پذیرفته شود و سپس به مرحله بعد یعنی تحریم منتقل و برای مرحله سوم و نهایی که بعید نمی‌دانیم در نهایت راه‌حل نظامی باشد، زمینه‌سازی شود.

در این زمینه فهد بن محمد العطیه سفیر قطر در مسکو نیز گفت: این تحرک کشورهای چهارگانه با هدف تغییر «نظام» در قطر صورت می‌گیرد زیرا تمامی تجربه‌های مشابه در کشورهای منطقه با جنگ رسانه‌ای آغاز  و سپس به محاصره اقتصادی و در نهایت به مداخله نظامی ختم شدند که در این زمینه مثال‌های زیادی داریم از جمله در عراق، لیبی و یمن.

آنچه که مسلم است اینکه اگر قطری‌ها بپذیرند در چهارچوب سیستم سعودی عمل کنند حتما نزاع بین آنها پایان خواهد یافت ولی در این صورت قطر از یک‌ سو استقلال خود را از بین برده است و از طرف دیگر این امکان را به عربستان می‌دهد که در هر موضوعی بتواند این کشور را با اعمال فشار با سیاستهای خود هم سو کند. 

جرم قطری‌ها در این نزاع این است که آن‌ها در این جبهه که سعودی‌ها حول محور خود دنبال می‌کنند، خلل وارد کردند و زیر بار نرفتند و لذا به نظر می رسد که قطری‌ها علی رغم ضعفهای موجود، در مقابل سیاستهای زور مآبانه عربستان و هم رزمانش مقاومت کنند مخصوصا که در منطقه کشورهای قدرتمندی همچون ایران و ترکیه و روسیه  هستند که اعلام کرده اند قطر را در مسیر خود یاری می کنند و بنابر این احتمال می رود این مناقشه بین قطر و سایر کشورهای عربی به سرکردگی عربستان برای مدتی طولانی ادامه یابد.

----------------------------

امین نجار