مسیر هوای پاک، از مازوت کم گوگرد تا اسقاط خودرو‌های فرسوده

آقای طاهری به مناسبت روز ملی هوای پاک در مصاحبه اختصاصی با خبرنگارخبرگزاری صدا و سیما با تشریح اقدامات دولت چهاردهم برای کاهش آلودگی هوا افزود: از ابتدای فعالیت این دولت تاکنون ۱۴ جلسه کارگروه ملی آلودگی هوا برگزار شده که در آنها علاوه بر بررسی وضعیت کلانشهرها، مصوبات ویژه‌ای برای شهر‌هایی مانند تهران، مشهد، اصفهان، اراک و سایر کلانشهر‌های آلوده کشور به تصویب رسیده است.

وی افزود: در کنار مصوبات استانی، موضوعات ملی نیز در دستور کار قرار گرفت که یکی از مهم‌ترین آنها مدیریت سوخت نیروگاه‌ها در فصل سرد سال بود.

کاهش آلودگی هوا با استفاده از مازوت کم‌گوگرد

طاهری با اشاره به ناترازی سوخت در فصل سرد افزود: در سال ۱۴۰۲ به دلیل مصرف مازوت معمولی در نیروگاه شازند، شهر اراک ۲۷ روز ناسالم با آلاینده شاخص دی‌اکسید گوگرد ثبت کرد. در نخستین جلسه کارگروه ملی آلودگی هوا در دولت چهاردهم، محدودیت مصرف مازوت و استفاده از مازوت کم‌گوگرد در این نیروگاه تصویب شد.

وی افزود: با وجود تداوم مصرف مازوت، به دلیل کم‌گوگرد بودن آن، میزان انتشار آلاینده‌ها کمتر از حد مجاز بود و تعداد روز‌های ناسالم اراک در سال ۱۴۰۳ به ۵ روز کاهش یافت. این تجربه موفق باعث شد در سال ۱۴۰۴، ۴۲۱ میلیون لیتر مازوت کم‌گوگرد در اختیار چهار نیروگاه مجاور کلانشهر‌ها قرار گیرد که نقش مؤثری در کاهش شرایط اضطرار داشت. در نتیجه، امسال در شهر اراک حتی یک روز ناسالم با آلاینده دی‌اکسید گوگرد ثبت نشد.

سهم بالای منابع متحرک در آلودگی کلانشهر‌ها

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم با اشاره به نقش منابع متحرک گفت: در تهران حدود ۶۰ درصد ذرات معلق و ۸۰ درصد آلاینده‌های گازی توسط ناوگان متحرک منتشر می‌شود. حتی در شهر‌هایی مانند اراک که سهم منابع ثابت بالاتر است، منابع متحرک همچنان نقش غالبی دارند.

وی افزود: توسعه حمل‌و نقل عمومی، نوسازی ناوگان، ارتقای سطح نظارت معاینه فنی و خروج خودرو‌های فرسوده از مهم‌ترین اقدامات در این حوزه است.

اسقاط خودرو‌های فرسوده و تأثیر آن بر آلودگی هوا

طاهری با بیان اینکه حدود ۸ درصد ناوگان سواری تهران فرسوده است، گفت: همین میزان حدود ۳۸ درصد آلاینده‌ها را تولید می‌کند. هر خودروی فرسوده به‌طور متوسط ۹ برابر یک خودروی جدید آلودگی دارد و بیش از دو برابر مصرف سوخت دارد.

وی ادامه داد: از سال ۱۳۹۷ تا ابتدای ۱۴۰۳ حدود ۲۰۰ هزار خودروی فرسوده اسقاط شد، اما تنها در سال ۱۴۰۳ این رقم به ۳۵۰ هزار خودرو رسید که رکوردی بی‌سابقه است. همچنین از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، مجموع اسقاط به بیش از ۵۳۰ هزار دستگاه رسیده است.

آغاز اسقاط موتورسیکلت‌ها

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم گفت: طرح اسقاط موتورسیکلت‌ها با همکاری وزارت صمت آغاز شده و بیش از ۲۵ هزار نفر در این طرح ثبت‌نام کرده‌اند. اصلاح آیین‌نامه ذیل ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو نیز در دستور کار قرار دارد تا روند اسقاط تسریع شود.

نقش نظارتی و رفع موانع اجرایی

طاهری تصریح کرد: سازمان حفاظت محیط زیست طبق قانون هوای پاک وظیفه نظارت بر اجرای قانون را دارد و گزارش عملکرد دستگاه‌ها را به دولت، مجلس و قوه قضاییه ارائه می‌کند، اما در دولت چهاردهم رویکرد سازمان علاوه بر نظارت، آسیب شناسی و رفع موانع اجرایی بوده است که در این زمینه اقدامات مهمی انجام شده است.

وی افزود: در بحث ارتقای کیفیت سوخت بحث‌هایی در رابطه با مجوز‌های زیست محیطی طرح‌های ارتقای کیفیت سوخت بوده که این‌ها مرتفع شده است و یکی از عواملی که به تدوین آیین‌نامه اسقاط ناوگان دیزلی با اعطای گواهی صرفه‌جویی از جمله اقدامات انجام‌شده در این حوزه است.

نظارت بر تولید خودرو و معاینه فنی

طاهری گفت: کاتالیست خودرو‌های تولید داخل دارای شماره شناسایی واحد و قابلیت ردیابی شده و هیچ خودرویی بدون این کاتالیست تولید نمی‌شود. تست آلایندگی تایپ D در انتهای خط تولید ایران‌خودرو و سایپا آغاز شده و هدف‌گذاری شده است که از ابتدای سال ۱۴۰۵ این فرآیند به‌صورت اجباری اجرا شود.

وی افزود: در حال حاضر حدود ۱۲ درصد خودرو‌های مراجعه‌کننده به مراکز معاینه فنی به دلیل آلایندگی مردود می‌شوند، اما بخش قابل توجهی از خودرو‌ها اصلاً به این مراکز مراجعه نمی‌کنند. تکمیل تبادل داده میان سامانه سیمفا، پلیس راهور و شهرداری‌ها می‌تواند نقش مهمی در رفع این چالش داشته باشد.

پسماندسوزی اطراف تهران

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم با اشاره به گزارش تحلیلی آذرماه تهران گفت: در جنوب و جنوب‌غرب تهران و خارج از محدوده شهر، پسماندسوزی نقش قابل توجهی در افزایش آلودگی دارد و این آلودگی به داخل شهر منتقل می‌شود. کنترل این پدیده با همکاری استانداری و شهرداری تهران می‌تواند تأثیر محسوسی بر کاهش آلودگی به‌ویژه در مناطق جنوبی داشته باشد.

کاهش فلرینگ و پسماندسوزی

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم با اشاره به وضعیت خوزستان گفت: در سال گذشته حدود ۱۴ میلیون مترمکعب روزانه کاهش فلرینگ در کشور ثبت شد که تأثیر مستقیمی بر کاهش آلودگی هوا داشت. همچنین طرح‌های اسموکلس‌کردن فلر‌ها و کاهش پسماندسوزی در مزارع نیشکر اجرا شده و برخی طرح‌های بازیافت پسماند به مرحله نیمه‌صنعتی رسیده‌اند.

وی افزود: در کلان شهر مثل اهواز تاثیر قابل ملاحظه‌ای از بحث فلرینگ داریم که حتما کاهش فلرینگ تاثیرمستیقمی به آلودگی هوا در این کلانشهر دارد.

توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر

طاهری افزود: ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر کشور از حدود ۱۲۰۰ مگاوات پیش از دولت چهاردهم به حدود ۴۰۰۰ مگاوات رسیده است. تداوم این روند، در کنار استفاده از فیلتراسیون نیروگاه‌ها و سوخت‌های پاک‌تر، می‌تواند در سال‌های آینده به کاهش مصرف مازوت و کاهش انتشار آلاینده‌ها منجر شود.

وضعیت شاخص کیفیت هوا در کلانشهر‌ها

وی با ارائه آمار شاخص کیفیت هوا گفت: اصفهان از ۱۸۲ روز ناسالم به ۱۴۷ روز، تبریز از ۳۵ روز به ۳۴ روز، اراک از ۱۰۵ روز به ۴۷ روز، شیراز از ۳۱ روز به ۲۵ روز کاهش داشته‌اند. در مقابل، در کرج از ۸۲ وز به ۱۰۱روز، تهران از ۱۲۰ به ۱۵۹ روز، مشهد از ۹۵ به ۱۹۵ روز و خوزستان از ۱۶۸ به ۲۵۱ روز افزایش روز‌های ناسالم داشته‌اند که عمدتاً ناشی از کاهش بارش‌ها، خشکسالی و افزایش گرد و غبار و در شهر اهواز هم به دلیل آتش سوزی تالاب هورالعظیم بوده است.