سامانه «شفافیت قوه قضائیه» برای توسعه فناوری‌های نوین

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، سامانه «شفافیت قوه قضائیه» به‌عنوان بزرگ‌ترین کلان‌داده قضائی کشور رونمایی شد؛ این سامانه با انتشار عمومی بیش از ۱۰ میلیون رای قضائی گمنام‌سازی‌شده و ارائه ۱۲ نوع داده قضائی، بستری نوین برای دسترسی شرکت‌های دانش‌بنیان، محققان و پژوهشگران حوزه فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی فراهم کرده و زمینه توسعه فناوری‌های نوین، تحلیل‌های داده‌محور و کاربرد هوش مصنوعی در نظام قضائی را مهیا می‌سازد.

این سامانه ۱۷ دی سال جاری با حضور حجت‌الاسلام حمزه خلیلی معاون اول قوه قضائیه و جمعی از مسئولان عالی قضائی، در زمینه اجرای سند تحول و تعالی قوه قضائیه و دستور رئیس قوه قضائیه در نشست ۱۸ تیر ۱۴۰۳ شورای عالی قوه قضائیه، رسماً به بهره‌برداری رسید.

راه‌اندازی سامانه شفافیت قوه قضائیه در چارچوب قانون شفافیت قوای سه‌گانه، دستگاه‌های اجرایی و سایر نهاد‌ها(مصوب ۱۴۰۳) انجام شده و شفافیت را که همواره یکی از محور‌های بنیادین در بیانات و رویکرد‌های رئیس قوه قضائیه بوده، تقویت می‌کند.

رئیس قوه قضائیه پیش‌تر در نخستین همایش ملی ارتقای شفافیت، با تأکید بر حق مردم در دسترسی به اطلاعات مرتبط با امور خود، شفافیت را لازمه افزایش اعتماد عمومی و امید اجتماعی دانسته و گفته بود: این حق مردم است که آنچه مربوط به امور خودشان است را بدانند و از حقوق خود مطلع باشند و بدانند که چگونه باید حقوق خود را در مراکز و دستگاه‌های مختلف استیفا کنند. باید در همه فرآیند‌هایی که مرتبط با حقوق مردم است، شفافیت ایجاد شود تا از این طریق اعتماد و امید مردم افزایش یابد.

فراهم‌سازی گسترده داده‌های باز قضائی

سامانه شفافیت قوه قضائیه با ارائه ۱۲ نوع داده شامل آرای قضائی گمنام‌سازی‌شده، آرای وحدت رویه، نظریات مشورتی، قوانین و لوایح قضائی، دادخواست و شکواییه‌ها، نظریات کارشناسی، اظهارنامه‌ها، واخواهی، تجدیدنظرخواهی، درخواست جلب و اعتراض به نظریه کارشناسی، دسترسی گسترده‌ای به اطلاعات حقوقی و قضایی فراهم کرده است.

پیش‌بینی ۱۰ پیوند شفاف‌سازی

در این سامانه ۱۰ پیوند شفاف‌سازی پیش‌بینی شده که دسترسی کاربران را به سامانه آرای قضائی، سازمان پزشکی قانونی کشور، شرح مذاکرات دیوان عالی کشور، سازمان ثبت اسناد و املاک، سازمان بازرسی کل کشور، روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، نظریات مشورتی اداره حقوقی، دانشگاه علوم قضائی و خدمات اداری، آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور و آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری امکان‌پذیر می‌سازد.

انتشار عمومی بیش از ۱۰ میلیون رای قضائی برای نخستین بار

انتشار عمومی بیش از ۱۰ میلیون رای قضائی برای نخستین بار در کشور، این اقدام را به گامی متمایز و کم‌سابقه تبدیل کرده است. پیش از این، دسترسی به این داده‌ها عمدتاً محدود به دانشگاه‌ها و برخی شرکت‌های دانش‌بنیان بود، اما اکنون زمینه استفاده فراگیر برای عموم مردم، محققان و فعالان حوزه فناوری فراهم شده که می‌تواند در ارتقای دانش حقوقی، توسعه پژوهش‌های کاربردی و تحلیل‌های داده‌محور نقش مؤثری ایفا کند.

دسترسی به اطلاعات مکانی شعب و سازمان‌های قضائی

سامانه همچنین اطلاعات مکانی و ساختاری جامعی از نشانی همه شعب دادگستری سراسر کشور، دفاتر خدمات الکترونیک قضائی، شعب و نمایندگی‌های سازمان پزشکی قانونی و دفاتر ثبت اسناد و املاک را در اختیار عموم قرار می‌دهد.

سامانه شفافیت؛ زیرساخت راهبردی تحول دیجیتال در قوه قضائیه

محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه، این سامانه را یکی از زیرساخت‌های راهبردی تحول دیجیتال در قوه قضائیه دانست و گفت: سامانه شفافیت با تجمیع، ساماندهی و ارائه داده‌های کلان قضائی، گامی اساسی در مسیر تحقق حکمرانی داده‌محور و تصمیم‌سازی هوشمند به شمار می‌رود. این سامانه نه‌تنها بستر دسترسی عمومی به اطلاعات قضائی را فراهم کرده، بلکه زمینه استفاده هدفمند از داده‌ها برای توسعه فناوری‌های نوین، پژوهش‌های علمی و کاربست هوش مصنوعی در فرآیند‌های قضائی را نیز مهیا ساخته است.

وی با اشاره به نقش شفافیت در افزایش اعتماد عمومی افزود: شفافیت، پیش‌نیاز عدالت پایدار و کارآمد است و سامانه شفافیت قوه قضائیه نماد عینی اراده قوه قضائیه برای حرکت به سمت عدالت هوشمند، مردمی و شفاف است.