بازاندیشی ایران‌شناسی در قلب اروپا؛ هشدار از انحراف از «ایران مرکزی»

 

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، در چارچوب گسترش تعاملات علمی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با مراکز دانشگاهی اتریش، رضا غلامی، رایزن فرهنگی ایران در اتریش، با پروفسور مارکوس ریتر، استاد برجسته هنر و معماری اسلامی دانشگاه وین، دیدار و گفت‌و‌گو کرد.

 

رضا غلامی در این جلسه با تبیین رویکرد‌های جدید رایزنی فرهنگی، به تشریح دیدگاه‌های خود درباره وضعیت ایران‌شناسی در اتریش پرداخت و تأکید کرد: طی دو دهه اخیر، ایران‌شناسی در اتریش از جایگاه پیشین خود فاصله گرفته و با نوعی روند نزولی و حاشیه‌نشینی مواجه شده است.

 

وی افزود: برخی فعالیت‌هایی که امروز با عنوان ایران‌شناسی معرفی می‌شوند، به‌جای تمرکز بر «ایرانِ مرکزی» و بنیان‌های تمدنی آن، به مطالعه حواشی تمدن ایرانی گرایش یافته‌اند.

 

غلامی با اشاره به سنت شرق‌شناسی نیز خاطرنشان کرد: مطالعه «شرق» بدون توجه جدی به ایران، فاقد معنا و انسجام علمی است؛ با این حال، متأسفانه چنین رویکردی در برخی مطالعات رایج شده است.

 

رایزن فرهنگی ایران همچنین تصریح کرد: جهت‌گیری‌های ایدئولوژیک و سیاسی نباید وارد حوزه ایران‌شناسی شود و این حوزه باید بر مبنای معیار‌های علمی و روش‌مند پیش برود.

 

در ادامه، دکتر غلامی با اشاره به وضعیت ایران‌شناسی در داخل کشور گفت: متأسفانه در ایران نیز توجه کافی به این حوزه نشده و ابهام مفهومی درباره ایران‌شناسی وجود دارد.

 

 

در بخش بعدی این دیدار، پروفسور مارکوس ریتر ضمن استقبال از سخنان دکتر غلامی و تبریک به رایزنی فرهنگی ایران برای گسترش تلاش‌های خود در معرفی عالمانه ایران، اظهار داشت: ایران‌شناسی به‌عنوان یک رشته دانشگاهی، هنوز تعریف دقیق و مورد اجماعی ندارد و مراکز ایران‌شناسی در جهان، هر یک از زاویه‌ای خاص ــ مانند زبان‌شناختی، تاریخی یا حتی سیاسی ــ به مطالعه ایران می‌پردازند.

 

پروفسور ریتر با تأکید بر ماهیت میان‌رشته‌ای این حوزه افزود: ایران‌شناسی به‌سختی می‌تواند به یک رشته دانشگاهی مستقل تبدیل شود، چراکه ذاتاً عرصه‌ای چندرشته‌ای و میان‌رشته‌ای است.

 

او همچنین خاطرنشان کرد: برخی از افرادی که در جهان به‌عنوان ایران‌شناس شناخته می‌شوند، لزوماً تخصص دانشگاهی مستقیمی مرتبط با ایران ندارند و بیشتر از رهگذر علاقه شخصی و مطالعات موردی به این حوزه وارد شده‌اند.

 

در پایان این دیدار، دکتر غلامی پیشنهاد برگزاری «شب معماری ایرانی» در دانشکده هنر اسلامی دانشگاه وین را مطرح کرد که با استقبال پروفسور ریتر روبه‌رو شد. مقرر شد طرحی اولیه در این زمینه تهیه و پس از بررسی، از سوی رایزنی فرهنگی ایران به هیئت رئیسه دانشکده ارائه شود.