رونمایی از مناجات‌ نامه خواجه عبدالله انصاری، در حرم رضوی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد در آئین رونمایی این نسخه خطی گفت: این مرقع، در بر دارنده پند و اندرز و مناجات‌ های خواجه عبدالله انصاری، در قالب نثری مسجع و آهنگین است که توسط «محمدحسین شیرازی» معروف به «کاتب سلطان» خوشنویس دربار ناصرالدین‌شاه قاجار، به‌خط نستعلیق ممتاز، در سال ۱۳۰۵ هجری قمری، کتابت شده است.

مهدی صحراگرد افزود: شیرازی، یکی از ۱۰ کاتب بر جسته تاریخ خط نستعلیق بوده و این خوشنویس با وجود آنکه هنرمند مهمی بوده، اما شهرت چندانی در حد هنرمندان دوره قاجار ندارد و عمده آثارش در کتابخانه کاخ گلستان، محبوس مانده است.

وی با بیان اینکه مرقع در قرن نهم هجری قمری در فرهنگ ایران پدید آمده است، ادامه داد: در واقع، مرقع‌ سازی در تاریخ هنر، پدیده‌ ای مهم و یک نقطه عطف به شمار می‌آید. این موضوع نشانگر تغییر رویکرد جامعه هنری ایران و اسلام به پدیده خوشنویسی، تذهیب و نگارگری به‌عنوان هنر‌هایی است که در عرصه کتاب‌ سازی و نسخه‌ پردازی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

صحراگرد گفت: دوره پیدایش خط نستعلیق به نیمه دوم قرن هشتم هجری قمری بر می‌گردد و کاتبان و نسخه‌ پردازان فارس با مرکزیت شیراز، آغازگر خط نستعلیق بودند. این خط در دوره ناصرالدین‌ شاه قاجار به دوره اوج خود در تاریخ خوشنویسی اسلامی می‌رسد و پس از آن به دلایل مختلف همچون ظهور صنعت چاپ، چه از نظر تعداد هنرمندان درجه یک و چه کاربرد و شیوه کتابت، دچار فرود می‌شود.

آئین رونمایی از مرقع مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری در قالب دویست و هفتاد و هفتمین برنامه سه‌شنبه‌های علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی در تالار اندیشه کتابخانه مرکزی حرم امام رضا (ع) برگزار شد. در این برنامه هفتگی فرهنگی به مناسبت‌های مختلف نسخ و کتب خطی قدیمی با موضوعات متنوع رونمایی می‌شود.

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با ۵۸ کتابخانه در مشهد و شهرستان‌ها با دارا بودن چندین هزار اثر موزه‌ای، ۲ میلیون نشریه ادواری، ۱۰۶ هزار نسخه خطی، ۶۵ هزار کتاب چاپ سنگی و همچنین ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار برگ سند تاریخی از بزرگترین و جامع‌ترین کتابخانه‌های جهان اسلام است. ۱۱۱ نسخه خطی از آثار خواجه عبدالله انصاری، عارف نامی قرن چهارم و پنجم هجری قمری، در کتابخانه آستان قدس رضوی، نگهداری می‌شود که قدیمی‌ترین آن، کتاب مناجات‌نامه وی است که در سال ۹۹۹ هجری قمری، کتابت شده است.