تبیین نقش علوم تربیتی در عبور از فتنه‌ها و تحول بومی علوم انسانی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما به نقل از روابط عمومی سازمان بسیج اساتید کشور، حسن ملکی در دومین نشست سراسری کارگروه تخصصی علوم تربیتی شبکه تخصصی تحول در علوم انسانی بسیج اساتید کشور که در تهران برگزار شد ضمن قدردانی از حاضران و برگزارکنندگان این جلسه، با اشاره به اهمیت برگزاری چنین نشست‌هایی، به تشریح ابعاد مختلف تحولات اخیر کشور پرداخت و نقش جامعه علمی، به‌ویژه متخصصان علوم تربیتی، را در تحلیل و مواجهه با این رویداد‌ها حائز اهمیت دانست.

وی با اشاره به حوادث اخیر کشور، این رویداد‌ها را از جمله فتنه‌های بزرگ و پیچیده تاریخ جمهوری اسلامی ایران توصیف کرد و افزود: در این رخدادها، ترکیبی از جریان‌های معاند داخلی و خارجی، از گروه‌های تروریستی و جریان‌های سلطنت‌طلب تا عناصر وابسته به سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه، به‌صورت هم‌زمان علیه نظام جمهوری اسلامی وارد عمل شدند، اما ملت ایران با هوشیاری، بصیرت و همراهی با رهبری حکیمانه رهبر معظم انقلاب اسلامی، بار دیگر از این آزمون دشوار سربلند عبور کرد.

رئیس کارگروه تحول در علوم تربیتی و استاد تمام دانشگاه علامه طباطبایی با تأکید بر ماهیت مستمر تقابل جبهه حق و باطل، اظهار کرد: مواجهه ملت ایران با دشمنان، مواجهه‌ای مقطعی و گذرا نیست و ریشه در تضاد بنیادین دو منظومه فکری دارد؛ از یک سو گفتمان عدالت‌محور، استقلال‌طلب و ضد ظلم انقلاب اسلامی و از سوی دیگر جبهه استکبار جهانی با رویکرد سلطه‌گرایانه و ضد انسانی. در چنین شرایطی، هرگونه ساده‌انگاری نسبت به ماهیت این تقابل، می‌تواند هزینه‌های جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

ملکی در ادامه با اشاره به جایگاه راهبردی علوم انسانی و علوم تربیتی در این تقابل تمدنی، تصریح کرد: تحول علوم انسانی، به‌ویژه در حوزه تعلیم و تربیت، از مهم‌ترین مأموریت‌های علمی کشور به شمار می‌رود و تحقق آن، بدون تکیه بر مبانی فکری اسلام و فرهنگ ایرانی امکان‌پذیر نیست. شعار «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» همچنان یک اصل زنده و بنیادین است و هرگز به معنای انزوا یا تقابل کورکورانه با جهان نیست، بلکه تأکید بر استقلال فکری و پرهیز از الگوگیری عاریتی از مکاتب مسلط شرق و غرب دارد.

وی با بیان اینکه نه کمونیسم شرقی و نه لیبرالیسم غربی قادر به تأمین الگوی مطلوب تمدن اسلامی نیستند، افزود: علوم انسانی و تربیتی کشور باید بر پایه نیاز‌های واقعی جامعه ایرانی و اقتضائات فرهنگی و دینی آن بازتعریف شود. تولید دانش بومی و اسلامی به معنای نفی علم روز یا تجربه‌های جهانی نیست، بلکه به معنای بهره‌گیری هوشمندانه از دستاورد‌های بشری در چارچوب نظام فکری مستقل و بومی است.

رئیس کارگروه تحول در علوم تربیتی و استاد تمام دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اقدامات صورت‌گرفته در سال‌های گذشته برای تحول علوم انسانی، خاطرنشان کرد: طی بیش از چهار دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تلاش‌های متعددی از سوی استادان، دانشگاه‌ها و نهاد‌های علمی برای بازنگری در برنامه‌های درسی و مبانی نظری علوم انسانی انجام شده و تشکیل شورای تحول علوم انسانی نیز گامی مهم در این مسیر بوده است، اما پیچیدگی مسائل امروز جامعه، نیازمند رویکردی کاربردی‌تر و مسئله‌محورتر است.

ملکی با تشریح نقش بسیج اساتید در این حوزه، گفت: ورود بسیج اساتید به عرصه تحول علوم انسانی، ناظر بر احساس یک ضرورت ملی بوده است؛ ضرورتی که نشان می‌دهد برخی مسائل یا به اندازه کافی پیش نرفته‌اند یا نیازمند هم‌افزایی جدی‌تر هستند. در همین راستا، کمیته تحول علوم انسانی و کارگروه تحول در امور تربیتی با هدف کمک به این فرآیند شکل گرفته‌اند.

وی رویکرد اصلی این کارگروه را «کاربردی‌سازی علوم تربیتی» عنوان کرد و افزود: در کنار اسلامی‌سازی، بومی‌سازی و روزآمدسازی علوم انسانی، امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به راهکار‌های عملی و قابل اجرا در حوزه تعلیم و تربیت نیاز دارد. مسئله‌های اجتماعی، فرهنگی و امنیتی، زمان‌مند هستند و اگر در زمان مناسب برای آنها چاره‌اندیشی نشود، در آینده به بحران‌های عمیق‌تری تبدیل خواهند شد.

رئیس کارگروه تحول در علوم تربیتی و استاد تمام دانشگاه علامه طباطبایی با تأکید بر ضرورت شناسایی نظام مسائل حوزه تعلیم و تربیت، تصریح کرد: نخستین گام در مسیر تحول، دستیابی به تصویری روشن و منظم از مسائل اصلی این حوزه است. پس از آن، باید راهبرد‌های مواجهه با این مسائل مشخص و بر اساس آن، برنامه‌های سالانه، محور‌ها و حتی برآورد‌های مالی تدوین شود تا اقدامات از حالت شعاری خارج شده و به نتایج ملموس منجر شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، به نقش علوم تربیتی در شرایط پس از بحران‌ها و جنگ‌های ترکیبی اشاره کرد و افزود: حوادث اخیر کشور، بار دیگر این پرسش اساسی را مطرح کرده که نخبگان و استادان علوم تربیتی چه نقشی می‌توانند در افزایش تاب‌آوری اجتماعی، پیشگیری از آسیب‌ها و توانمندسازی نسل‌های آینده ایفا کنند. پاسخ به این پرسش، نیازمند همفکری، اجماع علمی و طراحی برنامه‌های منسجم است.

ملکی در پایان با ابراز امیدواری نسبت به این نشست، تأکید کرد: انتظار می‌رود با مشارکت فعال استادان و صاحب‌نظران، ضمن تبیین مأموریت‌های کارگروه تحول در امور تربیتی، مسیر روشنی برای اقدامات آینده ترسیم شود تا علوم تربیتی بتواند نقش واقعی خود را در پیشرفت علمی، فرهنگی و اجتماعی کشور ایفا کند.