راه‌اندازی دبیرخانه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت برای نخستین بار در خوزستان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، دکتر مهرداد شریفی با اشاره به راه‌اندازی دبیرخانه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH) برای نخستین بار در استان خوزستان گفت: این دبیرخانه، نقطه عطفی در سیاست‌گذاری سلامت استان است که اقدامی راهبردی و دستاوردی بزرگ و زیرساختی در مسیر توسعه پایدار سلامت خوزستان به شمار می‌رود.

دکتر شریفی در این نشست، با اشاره به اولویت‌های مرکز بهداشت استان خوزستان در سال ۱۴۰۴، اظهار داشت: چهار محور «ارتقای سواد سلامت و خودمراقبتی»، «جوانی جمعیت»، «پزشکی خانواده و نظام ارجاع» و همچنین «عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH)»، در دستور کار مرکز بهداشت قرار گرفته و مأموریت‌های ملی و استانی در این چارچوب در حال اجراست.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز با اشاره به تغییر الگوی بیماری‌ها در کشور، افزود: در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ و حتی اوایل دهه ۷۰، از هر یکهزار تولد، ۲۰۰ تا ۳۰۰ نوزاد هرگز یک‌سالگی را تجربه نمی‌کردند که بیشترین علت اصلی آن بیماری‌های واگیر نظیر سرخک، کزاز، دیفتری و فلج اطفال بوده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و اجرای طرح گسترش شبکه‌های بهداشت و درمان، خانه‌های بهداشت حتی در دورترین نقاط استان راه‌اندازی شد و اکنون ۷۳۶ خانه بهداشت روستایی با حضور بهورزان آموزش‌دیده در خوزستان فعالیت می‌کنند.

وی ادامه داد: پیش از انقلاب اسلامی، میزان مرگ مادران باردار به ازای هر ۱۰۰ هزار تولد، بین ۲۸۰ تا ۳۰۰ مورد بود، اما امروز به همت همکاران حوزه بهداشت، توسعه راه‌ها و بهبود تغذیه، این شاخص در خوزستان به سه مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد رسیده است. همچنین مرگ نوزادان نیز به کمتر از ۸ مورد در هر ۱۰ هزار تولد کاهش یافته است.

دکتر شریفی با بیان اینکه خوزستان موفق به دریافت گواهی حذف بیماری‌هایی همچون سرخک، کزاز نوزادی و فلج اطفال شده است، گفت: در حال حاضر، در مسیر اخذ گواهی حذف بیماری بومی استان، شیستوزوما، از سازمان بهداشت جهانی قرار داریم.

وی همچنین با اشاره به شناسایی حدود ۱۰ هزار بیمار مبتلا به هپاتیت C در استان، تصریح کرد: برنامه حذف هپاتیت C با محوریت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز و مرکز بهداشت استان نیز آغاز شده و با جدیت در حال پیگیری است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز با تأکید بر نقش محوری آموزش و واکسیناسیون، خاطرنشان کرد: آموزش و واکسیناسیون دو رسالت اساسی نظام سلامت هستند، چرا که آموزش، منجر به تغییر رفتار و نگرش، حذف رفتار‌های پرخطر و ارتقای سواد سلامت و خودمراقبتی در جامعه می‌شود.

رئیس مرکز بهداشت خوزستان با اشاره به عبور کشور از بیماری‌های واگیر به سمت بیماری‌های غیرواگیر، در خصوص گسترش بیماری‌های غیرواگیر به چالش اصلی سلامت استان، اظهار داشت: امروزه بیش از ۸۵ درصد بیماری‌ها و ۹۰ درصد مرگ‌ها ناشی از بیماری‌های غیرواگیر است؛ بیماری‌هایی که ریشه در سبک زندگی نادرست دارند.

وی افزود: در استان خوزستان، حدود ۳۰ درصد جمعیت به فشار خون مبتلا هستند و نزدیک به ۲۰ درصد جوانان بالای ۲۵ سال نیز با این بیماری درگیرند. از سوی دیگر، شیوع دیابت در کشور ۱۴.۵ درصد است، اما این رقم در خوزستان به حدود ۲۰ درصد رسیده است.

دکتر شریفی با هشدار نسبت به پیامد‌های اقتصادی و اجتماعی بیماری‌های غیرواگیر گفت: دیابت پس از حوادث ترافیکی، دومین علت قطع عضو در کشور است. بخش‌های دیالیز بیمارستان‌های خوزستان نیز مملو از بیمارانی است که نیمی از آنان تا زمان بروز نارسایی کلیوی از ابتلای خود به دیابت بی‌اطلاع بوده‌اند.

وی با تأکید بر اینکه نیروی انسانی سالم، سرمایه هر سازمان است، خاطرنشان کرد: سلامت نیروی انسانی، شرط توسعه پایدار است؛ بنابراین هر سازمان باید برای سلامت کارکنان خود، پیوست سلامت و برنامه عملیاتی داشته باشد. متأسفانه تنها ۲۶ درصد از ادارات خوزستان معاینات ادواری کارکنان را انجام داده‌اند که این موضوع یک زنگ خطر جدی است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز با انتقاد از کم‌توجهی برخی دستگاه‌ها به مسئولیت اجتماعی سلامت، گفت: با توجه به نقش کلیدی رسانه و ورزش در ارتقای سلامت، رسانه ملی و اداره‌کل ورزش و جوانان از شرکای اصلی نظام سلامت در کنترل بیماری‌های غیرواگیر هستند. کمبود سرانه ورزشی، آلودگی هوا و مشکلات زیست‌محیطی باعث شده بیش از ۸۰ درصد مردم خوزستان تحرک کافی نداشته باشند و نزدیک به ۶۴ درصد جامعه نیز در مسیر اضافه‌وزن و چاقی قرار گیرند.

وی ورزش منظم را عامل تأمین سلامت جسمی، روانی و اجتماعی دانست و افزود: فعالیت بدنی روزانه حداقل ۳۰ دقیقه، علاوه بر کاهش بیماری‌های مزمن، موجب ترشح هورمون‌های نشاط‌آور و کاهش اختلالات روانی می‌شود که این امر باید مورد توجه جدی‌تر قرار بگیرد.

دکتر شریفی با اشاره به اجرای پویش ملی مبارزه با سرطان (۴ تا ۱۰ بهمن‌ماه) تصریح کرد: در حال حاضر از هر ۱۵ خانم خوزستانی، یک نفر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان قرار دارد. با توجه به اثربخشی مصرف میوه و سبزیجات در پیشگیری از سرطان، سرانه مصرف میوه و سبزیجات در جهان حدود ۱۳۵ کیلوگرم در سال است، اما این رقم در استانی مانند خوزستان که تولیدکننده محصولات کشاورزی است، کمتر از ۳۰ کیلوگرم است. از این رو، در صورت تداوم سبک زندگی نادرست و نبود آموزش مؤثر، تا سال ۲۰۴۰ شاهد افزایش دو تا سه برابری بیماران سرطانی در استان خواهیم بود.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز در پایان با تأکید بر نقش پیام‌گزاران سلامت در ارتقای سلامت عمومی، گفت: پیام‌گزاران سلامت باید پل ارتباطی مؤثری میان نظام سلامت، سازمان‌ها و جامعه باشند. بدون تغییر نگرش، اصلاح سبک زندگی و مشارکت واقعی همه دستگاه‌ها، دستیابی به توسعه پایدار سلامت ممکن نخواهد بود.