فناوری هوشمند ایرانی برای مدیریت رواناب و امنیت آب شهری

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، محمدجواد استادمیرزا تهرانی، مدیر آزمایشگاه پژوهشی آب (Water Matters Laboratory) دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی، درباره چگونگی تحقق هم‌زمان دو هدف کنترل سیلاب و مدیریت منابع آب گفت: در شرایط فعلی ایران، مدیریت رواناب شهری دیگر صرفاً یک ابزار کنترل سیلاب نیست، بلکه به‌طور مستقیم با امنیت آب شهری گره خورده است. راهکار‌های توسعه کم‌اثر (LID) دقیقاً در همین نقطه نقش کلیدی ایفا می‌کنند؛ زیرا به‌جای انتقال سریع رواناب به پایین‌دست، بر نگهداشت، نفوذ و استفاده مجدد از آب باران در محل تولید تمرکز دارند.

وی ادامه داد: تحقیقات ما در آزمایشگاه WML، چه در قالب مدل‌سازی عددی و چه مطالعات موردی، نشان می‌دهد که ترکیب راهکار‌هایی مانند سطوح نفوذپذیر، باغ‌باران‌ها، بام‌های سبز و مخازن تأخیری می‌تواند هم‌زمان پیک سیلاب شهری را به‌طور معنادار کاهش دهد، حجم رواناب خروجی را کم و در مقیاس محلی، تغذیه سفره‌های کم‌عمق زیرزمینی را تقویت کند.

میرزا تهرانی تصریح کرد: بررسی‌های ما در گام نخست نشان داد که مطالعات و پروژه‌های متعددی در حوزه روش‌های توسعه کم‌اثر (LID) انجام شده است و از نظر مفهومی و فنی، این رویکرد‌ها به‌خوبی شناخته شده‌اند. با این حال، آنچه به‌عنوان حلقه مفقوده در این حوزه مشاهده می‌شود به‌کارگیری فناوری‌های نوین برای افزایش ظرفیت اجرا، مقیاس‌پذیری و قابلیت اطمینان این راهکار‌ها در بافت واقعی شهرهاست.

وی گفت: در همین راستا، استفاده از مدل‌های اطلاعات ساختمان و شهر (BIM و CIM) به‌عنوان ابزار‌هایی کلیدی مطرح می‌شود که امکان یکپارچه‌سازی داده‌های هیدرولوژیک، زیرساختی و کالبدی شهر را فراهم می‌کنند و می‌توانند تصمیم‌گیری در زمینه جانمایی، طراحی و بهره‌برداری از سامانه‌های LID را به‌صورت علمی و مبتنی بر شواهد تقویت کنند.

این استاد دانشگاه در ادامه توضیح داد: بر این اساس، یک پروژه مشترک پژوهشی با دانشگاه کریستین استاد سوئد در حال انجام است که نتایج اولیه آن بسیار قابل‌توجه بوده و نشان می‌دهد تلفیق LID با چارچوب‌های BIM و CIM می‌تواند به‌طور معناداری کارایی عملکردی، قابلیت پایش و امکان پیاده‌سازی عملی این راهکار‌ها را در شهر‌های ایران افزایش دهد.

میرزا تهرانی در ادامه گفت: از نظر قابلیت اطمینان، نتایج نشان می‌دهد که اگر LID به‌صورت شبکه‌ای و نه پروژه‌ای منفرد طراحی شود، حتی در اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک ایران نیز عملکرد پایدار دارد. نکته کلیدی، طراحی بومی متناسب با خاک، اقلیم و الگوی توسعه شهری است؛ چیزی که در بسیاری از نسخه‌برداری‌های صرف از تجربه‌های خارجی نادیده گرفته می‌شود.

او در پایان اظهار کرد: این پروژه در نهایت علاوه بر انتشار مقالات ژورنالی و کنفرانسی، به توسعه یک محصول کاربردی با نام «شهرآب» منتهی شد؛ سامانه‌ای هوشمند و خودکار که با دریافت اطلاعات پایه شهری و هیدرولوژیک، تحلیل‌های لازم را انجام داده و خروجی‌ها را به‌منظور به‌کارگیری بهینه روش‌های توسعه کم‌اثر (LID) در اختیار کاربران قرار می‌دهد. هدف این سامانه، تسهیل فرآیند تصمیم‌گیری برای طراحان، مدیران شهری و نهاد‌های اجرایی و افزایش قابلیت اجرای این راهکار‌ها در مقیاس شهری است.