حمایت معاونت علمی از تولید بار اول سه ماهواره ملی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس‌جمهور، در آستانه روز ملی فناوری فضایی، از شرکت دانش‌بنیان امید فضا، سازنده ماهواره‌های ملی با کاربرد‌های تصویربرداری و مخابراتی، بازدید کرد و با گفت‌و‌گو با فعالان این شرکت دانش‌بنیان، در جریان آخرین فعالیت‌ها، دستاورد‌ها و برنامه‌هایشان قرار گرفت.

این بازدید با هدف بررسی آخرین دستاورد‌های بخش خصوصی در صنعت فضایی کشور و ارزیابی روند توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای بومی انجام شد و در جریان آن، حمایت معاونت علمی از ساخت سه ماهواره ملی در قالب قرارداد تولید بار اول به تصویب رسید.

حمایت از تولید بار اول سه ماهواره بومی

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، با اشاره به حمایت هدفمند دولت از توسعه صنعت فضایی با نقش‌آفرینی شرکت‌های دانش‌بنیان، افزود: امروز صنعت فضایی به‌عنوان یکی از پیشران‌های راهبردی اقتصاد دانش‌بنیان، نقشی کلیدی در اقتدار ملی، توسعه فناوری‌های پیشرفته، ایجاد اشتغال تخصصی و حضور مؤثر در زنجیره ارزش جهانی ایفا می‌کند.

رییس بنیاد ملی نخبگان، ادامه داد: بر همین اساس، دولت با تمرکز بر تجاری‌سازی فناوری‌های فضایی، توسعه ماهواره‌های بومی، تقویت زیست‌بوم نوآوری و افزایش مشارکت بخش خصوصی، برنامه‌ریزی منسجمی را برای شتاب‌دهی به این حوزه در دستور کار قرار داده است.

افشین، از انعقاد قرارداد‌های تولید بار اول با این شرکت دانش‌بنیان خبر داد و گفت: دو ماهواره کوثر نسخه ۱.۶ و یک ماهواره کوثر نسخه ۱.۷ با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری ساخته می‌شود و با پشتیبانی سازمان فضایی کشور در مدار قرار خواهد گرفت. این سه ماهواره، گام نخست برای تکمیل فناوری‌های کلیدی مورد نیاز جهت شکل‌گیری منظومه ماهواره‌ای بومی در مقیاس بزرگ‌تر به شمار می‌روند.

امید فضا؛ از یک تیم دانشجویی تا بازیگر خصوصی صنعت فضایی

در جریان این بازدید، دست‌اندرکاران شرکت امید فضا با تشریح روند شکل‌گیری و توسعه این مجموعه، به تشریح برنامه‌های آینده در حوزه بالادستی و پایین‌دستی این صنعت پرداختند. این گزارش‌ها، شامل تشریح فعالیت‌ها در مسیر طراحی و ساخت ماهواره، پرتاب، توسعه شبکه ایستگاه‌های زمینی در حوزه بالادستی و همچنین ارائه خدمات مبتنی بر داده‌های ماهواره‌ای در حوزه پایین‌دستی این صنعت بود.

حسین شهرابی، مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان، در جریان این بازدید گفت : شرکت امید فضا، با حمایت معاونت علمی ریاست جمهوری و مشارکت جمعی از دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر، با هدف ورود بخش خصوصی به صنعت فضایی کشور تأسیس شده است. این شرکت پس از حدود پنج سال فعالیت تحقیقاتی و فناورانه، در آبان‌ماه ۱۴۰۳ نخستین پرتاب موفق خود را با ارسال دو ماهواره کوثر به‌عنوان ماهواره تصویربرداری و هدهد به‌عنوان ماهواره مخابراتی به مدار زمین رقم زد.

به گفته این فعال فناور، کمتر از یک سال پس از این پرتاب، نمونه ارتقایافته ماهواره کوثر که ترکیبی از مأموریت‌های کوثر و هدهد بود، در هفتم دی‌ماه ۱۴۰۴ به مدار ارسال شد و هم‌اکنون در مدار فعال بوده و خدمات آن از طریق ایستگاه‌های زمینی در حال بهره‌برداری است.

مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان امید فضا اعلام کرد: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، این مجموعه قصد دارد تا سال آینده، پس از موفقیت‌های به‌دست‌آمده در مأموریت‌های پیشین، نسبت به تکثیر ماهواره فعلی و پرتاب هم‌زمان آن با یک ماهواره مجهز به سامانه پیشران و قابلیت تغییر مداری اقدام کند. ساخت و پرتاب سه ماهواره، مقدمه‌ای برای تحقق هدف کلان شرکت در استقرار یک منظومه ۲۰۰ ماهواره‌ای تا افق سال ۱۴۰۷ خواهد بود.

توسعه سرمایه انسانی جوان در صنعت فضایی

مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان امید فضا با بیان این‌که این مجموعه، فعالیت خود را با پنج نفر آغاز کرده و اکنون نزدیک به ۷۰ نیروی متخصص را در اختیار دارد، ادامه داد: میانگین سنی نیرو‌های این شرکت ۲۶ سال است و برنامه‌ریزی برای توسعه نیروی انسانی تا ۱۸۰ نفر در راستای تحقق منظومه ماهواره‌ای در حال انجام است؛ موضوعی که پیش‌تر نیز مورد تأکید رهبر معظم انقلاب قرار گرفته و به‌عنوان نمادی از توان جوانان نخبه کشور در صنعت فضایی مطرح شده است.

شهرابی، با بیان این‌که شرکت امید فضا، بدون انتظار برای استقرار کامل ماهواره‌های اختصاصی، حضور خود در بازار خدمات پایین‌دستی را آغاز کرده و تمرکز اصلی خود را بر توسعه کاربرد‌های کشاورزی دقیق قرار داده است، افزود: پایش مزارع، مراتع و باغات، هوشمندسازی ماشین‌آلات کشاورزی، مدیریت ناوگان‌های لجستیکی و بهینه‌سازی زنجیره تأمین محصولات کشاورزی از جمله خدماتی است که با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای، داده‌های میدانی و سایر منابع اطلاعاتی در این شرکت توسعه یافته است. این خدمات برای طیف متنوعی از ذی‌نفعان شامل نهاد‌های حاکمیتی، شرکت‌های کشت و صنعت، کشاورزان خرد و فعالان زنجیره تأمین کشاورزی ارائه می‌شود.

مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان امید فضا به توسعه سامانه‌های بومی در حوزه پایین‌دستی اشاره کرد و گفت: از جمله آنها سامانه ارائه تصاویر ماهواره‌ای و سامانه خدمات ارزش‌افزوده تصاویر با تمرکز بر کشاورزی دقیق است. این سامانه‌ها به‌صورت تحت وب طراحی شده‌اند و امکان ثبت‌نام و بهره‌برداری مستقیم کاربران را فراهم می‌کنند. تاکنون حدود ۱۲ هزار کاربر در این سامانه‌ها ثبت‌نام کرده‌اند و سطح پوشش خدمات کشاورزی دقیق به حدود ۸۰ هزار هکتار رسیده که پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال به ۲۰۰ هزار هکتار افزایش یابد.

قرارداد تولید بار اول در مسیر توسعه زیرساخت منظومه ۲۰۰ ماهواره‌ای

در پایان این بازدید، با هماهنگی انجام‌شده میان معاونت علمی و سازمان فضایی کشور، حمایت از تولید بار اول سه ماهواره بومی در قالب یک قرارداد تولید بار اول مورد تأکید قرار گرفت. هدف از این قرارداد، تکمیل فناوری‌های کلیدی مورد نیاز برای منظومه ۲۰۰ ماهواره‌ای، آماده‌سازی بازار خدمات و تسریع تعاملات بین‌المللی عنوان شد. در این چارچوب، استفاده از ظرفیت‌هایی نظیر اعتبار مالیاتی و پیش‌خرید خدمات نیز در دستور کار قرار دارد.

با توجه به پیشرفت‌های روزافزون صنعت فضایی در ابعاد جهانی، ایران نیز به کمک شرکت‌های دانش‌بنیانی از جمله امید فضا، به این صنعت ورود کرده است و در حال کاهش فاصله خود با روند‌های جهانی است.

با توجه به تحول قابل توجه صنعت ماهواره‌های فضایی طی سال‌های اخیر، شرکت‌های خصوصی در کشور‌های مختلف با هدف ایجاد منظومه‌ها و مگا‌منظومه‌های ماهواره‌ای وارد این حوزه شده‌اند، نمونه‌هایی مانند منظومه‌های تصویربرداری و مخابراتی در آمریکا، چین و روسیه نشان‌دهنده حرکت جدی جهان به سمت خصوصی‌سازی صنعت فضایی است.

در این چارچوب، ورود شرکت‌های دانش‌بنیان برخاسته از بخش خصوصی در ایران با حمایت معاونت علمی زمینه‌ساز حضور کشور در رقابت جهانی صنعت فضایی شده است؛ موضوعی که پس از پرتاب ماهواره‌های کوثر و هدهد، بازتاب بین‌المللی نیز داشته و در رسانه‌های خارجی از آن به‌عنوان ورود ایران به رقابت جهانی فضایی یاد شده اس