توانبخشی؛ گامی مؤثر در ارتقای کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ مرضیه محمدی عضو هیأت علمی گروه فیزیوتراپی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اینکه سرطان یکی از شایع‌ترین، ناتوان‌کننده‌ترین و پرهزینه‌ترین بیماری‌ها در سطح جهان به شمار می‌رود، اظهار کرد: با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در درمان‌های آنکولوژی و افزایش میزان بقای بیماران، بسیاری از مبتلایان ناچارند با سرطان به‌عنوان یک بیماری مزمن زندگی کنند.

وی افزود: تقریباً تمامی افرادی که سرطان را به‌صورت مزمن تجربه می‌کنند، در طول زمان با اختلالات و ناتوانی‌های عملکردی قابل توجهی مواجه می‌شوند. اگرچه درمان‌های نوین موجب کاهش مرگ‌ومیر شده‌اند، اما هم‌زمان بروز ناتوانی‌ها، نیاز به توانبخشی سرطان را به‌طور فزاینده‌ای افزایش داده است.

استادیار گروه فیزیوتراپی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، توانبخشی سرطان را بخشی از مراقبت‌های پزشکی دانست که باید در تمام مراحل مراقبت‌های آنکولوژی ادغام شود و گفت: بسته به نوع سرطان و محل درگیری، مداخلات توانبخشی متنوعی برای این بیماران ارائه می‌شود.

به گفته وی، کنترل ادم لنفاوی اندام‌ها، مدیریت درد، کاهش خستگی و ضعف عمومی، درمان اختلالات کف لگن مانند بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع، کنترل حس‌های ناخوشایند اندام‌ها، بهبود زخم‌ها، افزایش قدرت و استقامت عضلانی، ارتقای ظرفیت قلبی ـ تنفسی، بهبود تعادل و اصلاح الگوی راه رفتن، از جمله اقدامات توانبخشی در بیماران مبتلا به سرطان است.

دکتر محمدی با بیان اینکه توانبخشی سرطان شامل چند مرحله است، تصریح کرد: مرحله نخست، توانبخشی پیشگیرانه است که از ابتدای تشخیص سرطان و پیش از شروع یا بلافاصله پس از آغاز درمان‌های سرطان انجام می‌شود.

وی هدف این مرحله را پیشگیری از بروز اختلالات قابل پیش‌بینی ناشی از پیشرفت بیماری عنوان کرد و افزود: برای مثال، درمانگر می‌تواند در این مرحله از بروز عوارضی مانند آسیب‌های پوستی ناشی از بی‌حرکتی یا بی‌اختیاری ادرار جلوگیری کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: مرحله دوم، توانبخشی بازتوانی است که با هدف بازیابی کامل عملکرد در بیماران دارای نقص جسمی انجام می‌شود. در این مرحله تلاش می‌شود بیمار به سطح عملکرد پیش از بیماری بازگردد و این رویکرد معمولاً پس از درمان‌های شدید آنکولوژیک به کار گرفته می‌شود.

وی در توضیح این مرحله گفت: توانبخشی تنفسی پس از جراحی‌هایی مانند توراکوتومی یا در موارد تشدید بیماری انسدادی مزمن ریوی مؤثر است. همچنین بازیابی قدرت و دامنه حرکتی اندام‌ها پس از ماستکتومی یا پرتودرمانی و انجام تمرین‌های هوازی برای بیماران تحت پیوند مغز استخوان، از اقدامات مهم این مرحله محسوب می‌شود.

دکتر محمدی افزود: این تمرین‌ها حتی به بیماران مبتلا به بیماری‌های پیشرونده کمک می‌کند تا بخشی از سطح آمادگی جسمانی پیش از بیماری خود را بازیابند.

وی درباره مرحله سوم توانبخشی گفت: توانبخشی حمایتی با هدف افزایش مهارت‌های مراقبت از خود و تحرک در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته، بیماران دارای اختلالات پیشرونده و افراد دچار ناتوانی انجام می‌شود. این مرحله شامل تمرین‌های بدنی برای پیشگیری از عوارض بی‌حرکتی مانند خشکی مفاصل، آتروفی عضلانی، ضعف عمومی و فشار به بافت‌ها است و هدف آن بهینه‌سازی عملکرد در بیماران دارای اختلالات برگشت‌ناپذیر است.

در پایان، این عضو هیأت علمی تأکید کرد: توانبخشی توسط متخصصانی ارائه می‌شود که با هدف حفظ یا بازیابی عملکرد، کاهش ناتوانی، افزایش استقلال و ارتقای کیفیت زندگی بیماران، در حوزه‌های ارزیابی، تشخیص و درمان اختلالات جسمی، شناختی و عملکردی فعالیت می‌کنند.