پخش زنده
امروز: -
پنج اصل کمکهای اولیه روانی برای عبور از بحرانها
عضو هیئت علمی گروه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: در وضعیتهای بحرانی هدف دستیابی به عملکرد عالی نیست، بلکه عبور از بدترین سناریو با کمترین میزان فروپاشی روانی اهمیت دارد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، علی ثاقبی، روانپزشک و رواندرمانگر و عضو هیئت علمی گروه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شرایط ویژه کشور اظهار کرد: در روزهایی که سایه جنگ تشدید میشود، توجه به «آمادهسازی بیرونی» مانند تأمین آب، غذا و کیف اضطراری امری طبیعی است؛ اما آمادگی روانی که اغلب نادیده گرفته میشود، اهمیت بسیار زیادی دارد. بحران جنگ علاوه بر آسیب به زیرساختها، نظم درونی افراد را نیز مختل میکند و نبود آمادگیهای کوچک پیش از وقوع بحران میتواند تصمیمگیری را دشوار، روابط را شکننده و آشفتگی روانی را تشدید کند.
وی با بیان اینکه ذهن در شرایط تهدید به سرعت وارد حالت بقاء میشود، افزود: در چنین شرایطی تمرکز باید بر عبور از بحران با کمترین آسیب روانی باشد. در این راستا پنج اصل اساسی کمکهای اولیه روانی شامل «ایجاد حس امنیت»، «آرامسازی ذهن»، «تقویت حس توانمندی فردی و جمعی»، «حفظ پیوندهای انسانی» و «زنده نگه داشتن امید واقعبینانه» میتواند نقش مهمی در کاهش فشارهای روانی ایفا کند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین سه قاعده مهم برای آمادگی روانی را مورد اشاره قرار داد و گفت: «پیشقرارها» به معنای تعیین وظایف و پروتکلها پیش از اوج بحران، «کاهش آشفتگی» از طریق محدود کردن ورودیهای استرسزا و تصمیمهای همزمان و «لنگرهای کوچک» شامل استفاده از ابزارها و روشهای آرامبخش فوری برای کاهش برانگیختگی سیستم عصبی از مهمترین راهکارها در این زمینه است.
دکتر ثاقبی در تشریح اقدامات عملی برای آمادگی روانی در بحران افزود: در مرحله پیش از اوج بحران، تعیین نقشها در خانواده اهمیت زیادی دارد؛ بهگونهای که مسئولیتهایی مانند تصمیمگیرنده اجرایی، مسئول ارتباطات، مسئول تدارکات و فرد مراقب از کودکان یا سالمندان مشخص شود تا از آشفتگی و سردرگمی جلوگیری گردد.
وی «حداقلسازی آسیب» را قاعده مهم دیگری دانست و گفت: در شرایط بحرانی باید از طرح اختلافات قدیمی پرهیز کرد و تمرکز را بر کاهش آسیبها گذاشت. همچنین توافق بر یک کلمه یا عبارت مشخص برای توقف بحث در زمان تنش میتواند از تشدید اختلافات جلوگیری کند.
این روانپزشک تهیه «نقشه ارتباطات» با افراد مورد اعتماد در صورت قطع اینترنت یا تلفن و رعایت «بهداشت خبری» را از دیگر اقدامات مهم دانست و افزود: بهتر است اخبار در بازههای زمانی محدود و تنها از منابع معتبر دنبال شود، اعلانهای خبری بهویژه در ساعات شب خاموش گردد و از مشاهده تصاویر خشونتآمیز یا بازپخشهای مکرر آن پرهیز شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر مراقبت از سلامت جسم و روان گفت: حفظ نظم در خواب، تغذیه، تحرک و تماس انسانی امن نقش مهمی در حفظ کارکرد حداقلی بدن و روان دارد. همچنین افراد باید دستورات درمانی بیماریهای خود را بهدقت پیگیری کرده و اطلاعات پزشکی ضروری مانند نوع بیماری، داروها و حساسیتها را همراه داشته باشند.
وی همچنین تهیه «کیت آفلاین روان» را توصیه کرد و گفت: این کیت میتواند شامل سه شماره تماس افراد امن، سه فعالیت آرامبخش شخصی و سه جمله امیدبخش و آرامکننده باشد؛ جملاتی مانند «همه مشکلات قرار نیست امروز حل شود»، «اکنون فقط روی گام همین لحظه تمرکز میکنم» یا «این نیز میگذرد».
دکتر ثاقبی استفاده از ابزارهای ساده برای کاهش تنش مانند توپ استرس، آدامس، عطر آشنا یا فایل صوتی آرامسازی و نیز تمرینهایی مانند تنفس جعبهای (۴ ثانیه دم، ۴ ثانیه نگه داشتن، ۴ ثانیه بازدم و ۴ ثانیه مکث)، تمرکز بر حواس پنجگانه و تحرک کوتاه مانند پیادهروی یا حرکات کششی را نیز مؤثر دانست.
وی با اشاره به اقدامات لازم در زمان اوج بحران گفت: در این مرحله بهتر است تصمیمهای بزرگ به گامهای کوچکتر تقسیم شود تا مدیریت شرایط آسانتر گردد. همچنین حمایت عملی از دیگران از طریق حضور امن، گوش دادن و کمکهای واقعی، به جای تحلیلهای پیچیده، میتواند مؤثرتر باشد.
این استاد دانشگاه همچنین بر تأمین نیازهای اولیه مانند آب و غذا و کاهش محرکهای تهدیدزا در محیط تأکید کرد.
دکتر ثاقبی با تأکید بر اهمیت مراقبت از کودکان در شرایط بحران افزود: کودکان باید از تصاویر و اخبار آسیبزا دور نگه داشته شوند و در عین حال روال روزانه آنها شامل خواب، تغذیه، بازی و ارتباطات اجتماعی تا حد امکان حفظ شود.
وی ایجاد فضای امن برای بیان احساسات، استفاده از جملات اطمینانبخش مانند «من همیشه کنار تو هستم» و «ما با هم از این شرایط عبور میکنیم»، تعیین نقطه ملاقات در صورت جدایی احتمالی و گفتوگو با کودک درباره شنیدهها و احساساتش با توضیحی متناسب با سن را از دیگر توصیهها عنوان کرد.
دکتر ثاقبی در پایان خاطرنشان کرد: در بحران هدف «قهرمان بودن» نیست، بلکه مراقبت از خود و دیگران برای کاهش آسیب و عبور از شرایط دشوار است و همین گامهای کوچک میتواند نقش بزرگی در حفظ سلامت روان جامعه داشته باشد.
نظر شما