اقتدار ایران در تنگه هرمز، واقعیتی تغییرناپذیر در محاسبات جهانی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، عباس مقتدایی، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در تحلیل پیامدهای مسدودسازی تنگه هرمز و تأثیر آن بر بازار جهانی انرژی، ادعای جایگزینی نفت آمریکا برای جبران خلأ احتمالی در این منطقه را ناکارآمد و غیرفنی دانست.

وی با تأکید بر پیچیدگی‌های فنی صنعت نفت، تصریح کرد: جایگزینی نفت در مقیاس جهانی، به سادگی جایگزینی یک کالای مصرفی نیست. در صنعت پالایش، هر واحد بر اساس ویژگی‌های فنی و شیمیایی نوع خاصی از نفت خام طراحی شده است؛ برای نمونه، پالایشگاه‌های ونزوئلا برای نفت آن منطقه بهینه‌سازی شده‌اند و اگر نفت تحویلی با استانداردهای فنی آن پالایشگاه همخوانی نداشته باشد، امکان جایگزینی و بهره‌برداری وجود ندارد.

مقتدایی با ارائه مثالی برای تبیین این موضوع افزود: همان‌طور که آب کشاورزی لزوماً برای شرب مناسب نیست و آب شور تنها در صنایع خاص کاربرد دارد و نمی‌توان آن را در کشاورزی به کار برد، در صنعت نفت نیز کیفیت و نوع نفت خام تعیین‌کننده است. بنابراین، این تصور که می‌توان ۱۰ میلیون بشکه نفت کم شده از یک منطقه را به سادگی با مقدار مشابه از منطقه‌ای دیگر (مانند آمریکا) جبران کرد، از نظر فنی نادرست است.

نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در ادامه، ادعاهای ایالات متحده مبنی بر توانایی جبران خلأ نفتی از طریق ذخایر استراتژیک یا توزیع ذخایر توسط آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) را به چالش کشید و گفت: این تصور که می‌توان به‌سادگی از ذخایر نفتی برای جبران کمبودها استفاده کرد، با واقعیت‌های صنعتی همخوانی ندارد و بهره‌برداری از این ذخایر لزوماً تسهیلی نیست.

وی با ذکر مثالی گفت: به عنوان نمونه، کشوری مانند ایتالیا ممکن است بتواند از ذخایر نفتی خود برای تأمین نیازهای داخلی‌اش استفاده کند، اما امکان انتقال و استفاده از همان نوع نفت توسط کشور دیگری در اروپا، به دلیل تفاوت در استانداردهای پالایشی و گرید نفت، لزوماً وجود ندارد.

نماینده مردم اصفهان در مجلس در ادامه تأکید کرد: از ابتدای این ادعاها مشخص بود که محوریت بحث، نه مباحث فنی و تخصصی صنعت نفت، بلکه مدیریت افکار عمومی است و هدف آمریکا از این اظهارات، ایجاد یک تصویر کاذب از توانایی جایگزینی بود.

مقتدایی با تحلیل ریاضیاتی حجم عرضه و تقاضا در بازار انرژی اظهار کرد: حتی اگر فرض کنیم آمریکا نفت مورد نیاز با کیفیت مناسب را در اختیار دارد، مسئله حجم عرضه مطرح است. اگر ۱۰ میلیون بشکه نفت از خاورمیانه خارج شود و آمریکا ۱۰ میلیون بشکه جایگزین کند، بازار صرفاً به نقطه سربه‌سر بازمی‌گردد و هیچ مازادی ایجاد نمی‌شود. از سوی دیگر، تولید و ذخایر نفتی آمریکا محدود است و با گذشت زمان کاهش می‌یابد؛ بنابراین جایگزینی واقعی اتفاق نمی‌افتد و عطش تقاضای جهانی برای نفت همچنان باقی خواهد ماند.

نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در ادامه تحلیل خود، به چالش‌های جغرافیایی و هزینه‌های حمل‌ونقل اشاره کرد و گفت: حتی در صورت فرض محال وجود نفت جایگزین، مسئله انتقال مطرح است. نفتی که از مبدأ خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان به بازارهای هدف همچون هند و چین می‌رسد، از نظر مسافت و هزینه‌های لجستیکی به‌مراتب به‌صرفه‌تر از نفتی است که بخواهد از دریای شمال، بنادر آمریکا یا ونزوئلا منتقل شود. این جابه‌جایی‌های طولانی‌مدت و فرامنطقه‌ای، قطعاً منجر به افزایش چشمگیر قیمت نهایی برای مصرف‌کننده خواهد شد.

این نماینده مردم در مجلس دوازدهم، نابسامانی‌های ناشی از تغییر در هندسه تأمین انرژی را عامل بی‌ثباتی در بازارهای جهانی دانست و تصریح کرد: هرگونه اختلال در روند طبیعی تأمین نفت، موجی از نگرانی و ناامنی روانی در بازارهای جهانی ایجاد می‌کند که مستقیماً بورس‌های نفتی و شاخص‌های قیمت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. واقعیت این است که ثبات فعلی بازار شکننده است.

نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به تلاش‌های مستمر واشنگتن برای مهار قیمت‌ها، خاطرنشان کرد: ایالات متحده بیش از سه ماه است که تمام توان خود را به کار گرفته تا قیمت نفت را در بازه‌ای مشخص ثابت نگه دارد. اگرچه آن‌ها در کوتاه‌مدت به موفقیت‌های نسبی دست یافته‌اند، اما حفظ این وضعیت با گذشت زمان دشوارتر می‌شود. فشار مالی، فنی و عملیاتی که برای تأمین منابع و مدیریت نقل‌وانتقالات بر آمریکا وارد می‌شود، به‌صورت لحظه‌ای در حال افزایش است؛ این به معنای حرکت مداوم واشنگتن به سمت ضعف و فرسایش است که واقعیت غیرقابل‌انکار صحنه کنونی انرژی در جهان محسوب می‌شود.

مقتدایی در ادامه با اشاره به دستاوردهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران در تقابل‌های اخیر، تصریح کرد: دستاورد ایران در جریان دفاع مقتدرانه از کیان خود، موضوعی مقطعی و زودگذر نیست. واقعیت این است که ایران به سطحی از توانمندی و بازدارندگی دست یافته که اکنون به عنوان یک واقعیت تغییرناپذیر در محاسبات جهانی تثبیت شده است.

نماینده مردم اصفهان در مجلس با تأکید بر اشراف و تسلط ایران بر کریدورهای انرژی منطقه، خاطرنشان کرد: امروز نگاه دنیا به مدیریت هوشمندانه و انتظام‌بخشی ایرانی‌ها در منطقه دوخته شده است. توانمندی ایران در مدیریت، کنترل تردد و برقراری امنیت در تنگه هرمز، واقعیتی است که جامعه جهانی با دقت آن را رصد می‌کند. این اشراف و اقتدار، نشان‌دهنده نقش بی‌بدیل ایران در معادلات امنیت بین‌الملل و مدیریت بحران‌های حوزه انرژی است.

نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به کشورهای حاشیه خلیج فارس، تأکید کرد: همسایگان منطقه به خوبی از جایگاه راهبردی و قدرت بازدارنده ایران آگاه‌اند. این کشورها باید درک کنند که نادیده گرفتن قدرت و خویشتن‌داری جمهوری اسلامی، نه به دلیل اراده شخصی ما، بلکه به واسطه واقعیت‌های جغرافیایی و ژئوپلیتیک منطقه، منجر به پیامدهایی خواهد شد که آن‌ها را با چالش‌های سخت و بازگشت به وضعیت‌های ناپایدار گذشته مواجه می‌کند. موقعیت استراتژیک ایران به گونه‌ای است که هرگونه تقابل با آن، خودبه‌خود هزینه‌های گزافی را برای طرف مقابل تحمیل می‌کند.

وی با اشاره به اینکه ایران هرگز به دنبال جنگ نبوده است، افزود: ما همواره طلایه‌دار صلح بوده‌ایم و بر طبل جنگ نکوبیده‌ایم. رویکرد ما در قبال هموطنان و دوستان بر پایه مدارا و صمیمیت است و حتی در مواجهه با دشمنان نیز تا جایی که حرمت‌ها پاس داشته شود، صبوری به خرج داده‌ایم؛ اما این صلح‌طلبی در کنار دفاع مقتدرانه از منافع ملی است که مورد حمایت هموطنان ما نیز قرار دارد.

مقتدایی با انتقاد از تکیه برخی کشورهای منطقه به قدرت‌های خارجی، خطاب به کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت: در حالی که نیاز مبرم به درآمد ارزی نفت وجود دارد، باید پرسید چرا درهای منطقه را به روی بیگانگان باز کردید؟ واقعیت این است که قدرت‌های خارجی نه برای شما و نه برای منطقه حرمتی قائل نیستند و تنها هدف آن‌ها تضعیف کشورهای منطقه و ربایش منابع و دارایی‌های شماست تا از این طریق، منافع خود را تأمین کنند.

این نماینده مردم در مجلس دوازدهم به تغییر معادلات قدرت در منطقه اشاره و اظهار کرد: نتیجه کلی این است که با گذشت زمان، دست ایران پرتر و توانمندی‌های ما ارتقا یافته و در مقابل، دشمنان دچار تضعیف شده‌اند. حتی اگر آن‌ها در تجهیزات تهاجمی پیشرفت کرده باشند، اما آسیب‌پذیری‌ها و نقاط ضعف ساختاری‌شان اکنون بیش از هر زمان دیگری برملا شده است. امروز ایران را توانایی آن است که با شناسایی و بهره‌گیری از همین نقاط ضعف، دشمن را در جایگاه واقعی خود قرار دهد و دشمنان را سر جای خود بنشانند.