آفریقا ؛ زمین رقابت قدرت های اقتصادی

        به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، روزنامه فرانسوی لاتریبون در مطلبی به قلم آلفرد مینیو (Alfred Mignot)، نوشت: فرانسه، آلمان، ژاپن و دیگر کشورها، همه سهم خود را از بازار آفریقا می خواهند!

فرانسه در ماه ژانویه آینده امیدوار است در نشست سران باماکو، پایتخت مالی، بلندپروازی های خود را در آفریقا آغاز کند. ژاپنی ها در پایان ماه اوت در نایروبی، پایتخت کنیا شگفتی ساز شدند و به مناسبت تیکاد، کنفرانسی که ژاپن به توسعه در آفریقا اختصاص داده بود، متعهد شد در سه سال آینده، 27 میلیارد یورو در قاره آفریقا سرمایه گذاری کند که 10 میلیارد یورو آن را در زیر ساخت های این قاره سرمایه گذاری خواهد کرد. شرکت های ژاپنی و شرکت های آفریقایی 73 توافقنامه امضاء کردند که زمینه هایی مثل انرژی، غذا، زیر ساخت ها، سلامت، بخش های مالی و امنیت را شامل می شد.

این نشریه در ادامه نوشت، ژاپن سرمایه گذاری خود را در آفریقا افزایش می دهد تا در آنجا با چین مقابله کند.

شینزو آبه، نخست وزیر ژاپن در برابر حدود 30 نفر از رؤسای جمهور کشورهای آفریقایی در نشست تیکاد که برای نخستین بار در خاک آفریقا برگزار می شد، اعلام کرد «آشکار است که اگر آفریقا می خواهد رشد خود را دنبال کند، قدرت بخش خصوصی ضروری است.» نشست تیکاد، از زمان آغاز آن در سال 1993، در ژاپن برگزار می شد واین نخستین بار بود که در آفریقا برگزار شد.

         تایید و گسترش تعهد ژاپن طی نشست تیکاد 2013 انجام گرفته بود که در آن ژاپن تا 24 میلیارد دلار کمک به آفریقا را در طول پنج سال متعهد شده بود. این سرمایه گذاری اهداف دوگانه ژاپن را توضیح می دهد. از یک طرف ژاپن می خواهد از تنوع بازار اقتصاد آفریقا بهره برداری کند زیرا به بخش های مختلف ژاپنی به ویژه انرژی، سالم سازی آب، شهرسازی یا پیشگیری از فجایع طبیعی فرصت هایی خوبی را ارائه می کند؛ از طرف دیگر، ژاپن قصد دارد عقب ماندگی خود در آفریقا را از همسایه بزرگ خود چین، جبران کند. مبادلات تجاری ژاپن با آفریقا در سال 2015 بالغ بر 24 میلیارد دلار بود در حالی که مبادلات تجاری چین با آفریقا بالغ بر 179 میلیارد دلار می شد.

لیونل زنسو (Lionel Zinsou)، نخست وزیر سابق بنین و یکی از رؤسای بنیاد آفریقا-فرانسه در مصاحبه ای انحصاری با لاتریبون موضع خود را این طور اعلام کرد: چین با وجود این که بارها به علت قراردادهای برتری جویانه، شیوه های مدیریتی و صادرات گسترده کارگران چینی به ضرر نیروی کار محلی در آفریقا با انتقاد مواجه است، «به رشد آفریقا خدمت قابل توجهی کرده است». 

       لاتریبون به حضور آلمان در این عرصه اشاره کرد و نوشت، آلمان هنوز با بیم و تردید مواجه است و در تناقض های خود درگیر است.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان اخیرا بلند پروازی های آلمان را در آفریقا اعلام کرد. در نیمه ماه اکتبر صدراعظم آلمان پیش از این که با رؤسای جمهور چاد و نیجریه در برلین، پایتخت آلمان دیدار کند، سفری دوره ای را به آفریقا انجام داد که به موضوع امنیت و مهاجران اختصاص داشت.

اما به همان اندازه که سفر سه روزه صدراعظم آلمان به نیجریه، آنگولا و کنیا نشان همکاری اقتصادی را در برداشت، ماراتون ماه اکتبر وی با تاکید بر مسائل امنیتی و مهاجرتی انجام گرفت.

مرکل در واقع، به علت سیاست پذیرش گسترده مهاجران که به انتقادهای شدیدی علیه وی منجر شد و نزدیک شدن پایان دوره صدراعظمی خود که به دنبال انتخابات سپتامبر نزدیک می شود، با بیم و تردید در آفریقا عمل می کند و از آن جمله می توان به کمک ناچیز 17 میلیون دلاری به نیجر به دور از طرح مارشال اشاره کرد که محمدو ایسوفو، رئیس جمهور نیجر به آن امید بسته بود.

این بیم و تردید مرکل از کجا ناشی می شود؟ طی سمیناری میان اندیشکده های فرانسوی و آلمانی که 22 اکتبر در برلین برگزار شد، این اتفاق نظر حاصل شد که آنگلا مرکل از ایجاد سیاست همجواری واقعی با حوزه جنوبی اروپا (آفریقا) غفلت ورزیده است.

امروز به نظر می رسد مرکل با توجه به بحران مهاجران در نظر دارد کشورهای جنوب مدیترانه در قاره آفریقا را به حساب آورد. اما وی با مشکل بزرگی در این زمینه مواجه است و عقیده عمومی به طور عمیقی با آن مخالف است؛ مارتین کوپمان، مدیر اجرایی بنیاد گنشاگن معتقد است افکار عمومی «در برابر سیاست خارجی قوی مقاومت می کند.» در ضمن که فرانسه نیز باید متوجه این مسئله باشد، زیرا صدر اعظم آلمان دیگر کشورهای آفریقایی جنوب صحرا را به منزله مزرعه فرانسه تلقی نمی کند. و روزی آلمان امتیازات خود را به همان راحتی گذشته گسترش خواهد داد و به شریک اقتصادی نخست مجموعه کشورهای شمال آفریقا تبدیل می شود. این در حالی که فرانسه فقط شریک اقتصادی نخست مغرب به شمار می رود.

در ادامه این مطلب این سوال مطرح شده است که آیا بنیاد آفریقا-فرانسه از بیداری فرانسه اطمینان حاصل خواهد کرد؟

کاهش سهم فرانسه        

          در واقع همه می دانند در حالی که چین سهم گسترده ای از بازار را به دست آورده است، فرانسه بخش اعظم سهم خود را در آفریقا از دست داده است، به طوری سهم فرانسه از این بازار از 10.1 درصد در سال 2000 به 5.8 درصد در سال 2012 کاهش یافته است در حالی که در این مدت سهم چین از 10.5 میلیارد در سال 2000 به بیش از 200 میلیارد در سال 2013 رسیده است و با 13.5 درصد مبادلات تجاری، چین را به نخستین شریک تجاری قاره آفریقا تبدیل کرده است. از زمان ایجاد بنیاد آفریقا-فرانسه، به دست آوردن دوباره سهم خود از بازار آفریقا بلند پروازی موکد فرانسه و خواست فرانسوا اولاند، رئیس جمهور فرانسه بوده است که اوج آن در نشست سران فرانسه-آفریقا در باماکو خواهد بود. نشست سران فرانسه-آفریقا 13 و 14 ژانویه 2017 در باماکو برگزار خواهد شد. و می توان به جرات گفت این نشست موفقیت آمیز خواهد بود زیرا در زمانی که ما این مطلب را می نویسیم 50 کشور از 54 کشور قاره آفریقا مشارکت خود را در بالاترین سطح در آن اعلام کرده اند. در واقع، در صورتی که بتوانیم اندکی خوشبینانه نگاه کنیم، نشست سران موسوم به دیدارهای آفریقایی 2016 که در سپتامبر در پاریس، پایتخت فرانسه برگزار شد، موفقیت بزرگی بود و بیش از 2000 شرکت در آن شرکت داشتند.