اوپک، نقش و نفوذ عربستان از سکه افتاد !

        به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، پایگاه اینترنتی ییل گلوبال، متعلق به دانشگاه ییل آمریکا، در مقاله‌ای به قلم کریس میلر نوشت: دو سال پس از سقوط قیمت نفت خام در بازارهای جهانی، اوپک سرانجام توانست به توافقی برسر کاهش تولید نفت به منظور افزایش قیمت‌ این محصول راهبردی، دست پیدا کند. در دهه‌های گذشته، اوپک بر بازارهای جهانیِ نفت استیلای چشمگیری داشت و به ویژه عربستان سعودی قادر بود قیمت نفت را با کاهش یا افزایش تولیدِ نفت اوپک، به بازارهای بین‌المللی دیکته کند. به عنوان مثال، قیمت نفت در دهه 1970 میلادی، چهار برابر شد، که به علت کاهش عرضه نفت توسط اعضای اوپک بود. 

   نفوذ کمتر اوپک 

      این در حالی است که این‌بار، خبر توافق اعضای اوپک در وین برسر کاهش تولیدات نفت این سازمان، فقط باعث افزایش ده درصدی قیمت نفت شد. این نشان می‌دهد که میزان تأثیر و نفوذ اوپک - سازمانی که در سال 1960 میلادی تأسیس شده است - در مقایسه با هر زمانِ دیگر در گذشته، کمتر شده است. اینبار، اوپک باید روسیه را نیز به کاهش سیصد هزار بشکه‌ای تولیدات روزانه‌ی خود متقاعد می‌ساخت، وگرنه کاهش تولیدات نفت اوپک به‌تنهایی برای تأثیرگذاریِ قابل توجه بر قیمت نفت در بازارهای جهانی کافی نمی‌بود. مطالعات نشان می‌دهد: اعضای اوپک، در 96 درصد از موارد، در میزان سقف تولید خودشان که از سوی اوپک تعیین شده است، تقلب می‌کنند. حتی معلوم نیست روسیه به قول‌هایی که در خصوص کاهش تولید نفتِ خود به اوپک داده است، عمل کند. به همین دلیل است که اوپک هیچ ساز و کار معتبری برای مجازات اعضای متقلبِ خود ندارد، چه رسد که بخواهد روسیه را در مورد عمل کردن یا نکردن به قول‌های خود، بازخواست کند. 

در گذشته، تمام اعضای اوپک تولیدات خود را کاهش می‌دادند. این در حالی است که اینبار به ایران - که به تازگی از تحریم‌های بین‌المللی نفتی رهایی یافته است - اجازه‌ی افزایش ناچیز تولید نفت این کشور داده شده است. به نیجریه و لیبی که با بحران‌هایی داخلی روبرو هستند، نیز اجازه داده شد که تولیدات نفت خود را کاهش ندهند، ولی این دو کشور ملزم شدند که تولید نفت خود را ثابت نگه دارند. 

 افت تاثیر عربستان     

          با توجه به امتیازات فراوانی که در نشست اخیر اوپک به ایران داده شد، ایده‌ی کاهش تولید نفت عربستان سعودی در داخل این کشور بسیار جنجالی و بحث برانگیز شده است. علی النعیمی، وزیر نفت پیشین عربستان سعودی، مدت‌های مدید با کاهش تولید نفت این کشور مخالف بود و می‌گفت: اگر عربستان سعودی تولیدات نفت خود را کاهش دهد، به همان میزان، سهم خود را در بازارهای جهانی از دست خواهد داد. با این حال، مشاهده کردیم که وی از کار برکنار شد، اما علت آن چه بود؟ رییس جدیدِ او، یعنی محمد بن سلمان، جانشین قدرتمند ولیعهد عربستان سعودی، تلاش داشت با افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی، دستاوردی برای خود در عربستان دست و پا کند. ثابت شده است که جنگِ یمن، که عمدتاً از سیاست‌های همین محمد بن سلمان بود، فاجعه‌ای پرهزینه برای عربستان سعودی بوده است. اقتصاد عربستان سعودی نیز در رکودی دردناک قرار دارد. سعودی‌ها می‌دانند که اقتصاد متکی به نفتِ کشورشان، نمی‌تواند ازآسیب های مرتبط با کاهش قیمت نفت، بگریزد.

  عقب نشینی در برابر ایران        

      این روزها، حتی آن بخش از اقتصاد عربستان سعودی که با تولید و صادرات نفت هیچ ارتباطی ندارد، در حال کوچک‌تر شدن و تضعیف است.

از اینرو، بن سلمان به چیزی نیاز داشت که بتواند آن را نوعی پیروزی برای خودش قلمداد کند. با این حال، کارشناسان معتقدند که توافق اخیر اوپک در وین به صورتی که انجام شد، حاکی از امتیازدهی چشمگیر عربستان سعودی به ایران بود. عربستان قول داد میزان تولیدات روزانه خود را 486 هزار بشکه کاهش دهد، که تقریباً کاهشی 4 درصدیِ تولیدات این کشور به‌حساب می‌آید. این در حالی است که ایران میزان تولیدات خود را نه‌تنها کاهش نمی‌دهد یا ثابت نگه نمی‌دارد، بلکه مجاز خواهد بود آن را به میزان کمی افزایش دهد. از سوی دیگر، کشورهای عراق، کویت و امارات عربی متحده نیز، مانند عربستان سعودی، قول داده‌اند که تولیدات نفت خود را به میزان قابل توجهی کاهش دهند. 

        یکی دیگر از مشکلات اوپک این است که اگر بهای نفت از سطح کنونی (حدود پنجاه دلار در هر بشکه) کمی بالاتر رود و به حدود 55 تا 60 دلار در هر بشکه برسد، آنگاه تولید نفت برای شرکت‌های تولید‌کننده‌ی نفت «شِیل» آمریکا (از بسترهای سنگی و شنی) مقرون به‌صرفه خواهد شد و آنان نیز در بازارهای نفتی به رقابت با تولیدکنندگان اوپک خواهند پرداخت. این منبع افزود: با روسیه می‌توان وارد مذاکره شد، زیرا دولت این کشور کنترل تولیدات نفت روسیه را در دست دارد، ولی با آمریکا در این زمینه نمی‌توان وارد مذاکره شد، زیرا شرکت‌های پراکنده و متعدد در این کشور، بدون ارتباطِ مستقیم با دولت فدرال آمریکا، نفت را با فناوری‌های جدید تولید می‌کنند. این بدان معنا است که دوران استیلای اوپک بر بازارهای نفت جهانی دیگر، به پایان رسیده است و این برای عربستان سعودی مشکل‌ساز خواهد بود.