نقش بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در محرومیت زدایی

- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی جهت ساخت خانه ارزان قیمت برای محرومین و گروه­ های کم‏ درآمد، تولید انبوه مسکن شهری را در دستور کار داده است .

- با عملکرد بنیاد مسکن انقلاب اسلامی از سال 84 تاکنون،‌ احداث 1.556.978 در قالب طرح ویژه نوسازی و به سازی مسکن روستایی انجام گرفته شده است.

- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با توجه به فرمان 100 تاریخی امام(ره) از ابتدا تاسیس تا پایان سال 1395 بالغ بر 123.102 واحد مسکونی احداث و واگذار نموده است.

مساله مسکن و مسکن محرومین، همواره به ویژه در چند دهه‌ اخیر یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها برای تقریباً تمامی دولت‌ها و حتی نهادهای بین‌المللی بوده است. در ایران نیز این مساله علاوه بر آنکه در قانون اساسی جمهوری اسلامی مورد تاکید ویژه قرار گرفته است، همواره بخشی از برنامه‌های دولت‌ها از پیش از انقلاب اسلامی تا امروز را به خود اختصاص داده است.

مبنای اصول 31 و 43 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران «داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی» دانسته شده است. همچنین دستورالعمل‌های بین‌المللی از جمله بیانیه جهانی حقوق بشر، دستورالعمل 21 (مبنای توسعه پایدار) و ... نیز دستیابی به مسکن را یکی از حقوق پایه‌ای انسان‌ها می‌دانند. به همین جهت مقوله مسکن در برنامه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران نیز همواره مساله‌ای جدی و حساس بوده است؛ تا آنجا که پرداختن به آن را از نخستین برنامه عمرانی کشور (1327-1334) می‌توان مشاهده نمود. به علاوه در سال‌های اخیر با توجه به تحولات به‌وجود آمده در ارتباط با قیمت زمین و مسکن، این موضوع به یکی از مسایل اساسی و چه‌بسا به مهم‌ترین مساله جامعه و برنامه‌های توسعه‌ای بدل شده است که از یک سو حساسیت برنامه‌ریزان را به سوی خود جلب نموده و از سوی دیگر به عرصه‌ای مهم برای دولت‌ها جهت افزایش رضایت‌مندی شهروندان بدل گردیده است.

در این میان مساله مسکن محرومین و افزایش امکان دستیابی به مسکن برای اقشار کم‌درآمد اجتماعی از اهمیت دوچندان برخوردار است. زیرا از یک سو محدودیت‌های این گروه‌ها بسیار بیشتر بوده و در نتیجه فشار قیمت مسکن تاثیر مخرب‌تری را بر این اقشار ایجاد می‌نماید. از سوی دیگر نیز با توجه به مجموعه‌ مشکلات حوزه‌ مسکن محرومین و نیز به‌علت این امر که طبقه‌ متوسط درصد بزرگ‌تری از جامعه را تشکیل می‌دهد، از این­رو پرداختن به مسئله مسکن محرومان از اهمیت بیشتری برخوردار است. در این میان حوزه مسکن شهری بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در راستای تحقق اصل 30،31 و 43 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، سند چشم­ انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 و اساسنامه مصوب بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، در زمینه تأمین مسکن خصوصاً کاهش دغدغه ­های مسکن اقشار کم­درآمد، به دنبال ساماندهی مسکن محرومین، است. به همین سبب، در این گزارش تلاش شده به گوشه ­ای از اقدامات انجام شده در بنیاد مسکن در ده سال اخیر بپردازیم تا بتوانیم علاوه بر آگاهی رسانی به افکار عمومی جامعه، به روند پیشرفت این بنیاد در این سال­ها هم اشاره ­ای گذار داشته باشیم.

اهم وظایف و مسئولیت­ های بنیاد مسکن انقلاب اسلامی

نقش عمران روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در محرومیت زدایی

بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به عنوان نهاد عمومی غیردولتی، با توجه به نقش و عملکرد چندین ساله خود از جایگاه مهمی در نظام توسعه و عمران روستاهای کشور برخوردار بوده است. اقداماتی هم­چون تهیه طرح ساماندهی کالبدی سکونتگاه­ های روستایی، تهیه طرح امکان سنجی استقرار بهینه سکونتگاه ­های روستایی در معرض خطر سوانح، تهیه و اجرای طرح هادی روستایی، تهیه و اجرای طرح بهسازی بافت باارزش روستایی، بهسازی روستاهای هدف گردشگری، صدور اسناد مالکیت اماکن روستایی، بهسازی و مقاوم­ سازی مسکن روستایی، بازسازی و نوسازی مناطق سانحه دیده، مدیریت نظام فنی روستایی و پاسخ به استعلامات فنی درخصوص صدور پروانه ساختمانی از جمله مهم­ ترین وظایفی است که بنیاد مسکن با رویکرد توسعه پایدار در روستاها در دست اجرا دارد. در این رویکرد، این نهاد به دنبال تحقق چشم انداز زیر برای روستاهای کشور است:

- سکونتگاهی شاداب و سرزنده برای زندگی

- متکی بر مدیریت محلی و حاکمیت مردم در عرصه توسعه کالبدی

- برخوردار از برنامه کاربری اراضی روستاها متناسب با ویژگی ­­های اقتصادی، اجتماعی و محیطی و روابط شهر و روستا و مزیت ­های نسبی آنها

- بهره ­برداری پایدار از منابع طبیعی، حفظ اراضی زراعی و باغات و میراث طبیعی، بافت­ های با ارزش و میراث فرهنگی و گردشگری روستایی

- دارای قابلیت دسترسی به خدمات، حمل و نقل و ارتباطات روستایی مناسب

-  بهره­مند از مسکنی ایمن و مطلوب برای زندگی متناسب با نیازهای متفاوت به منظور بهبود کیفیت زندگی

مقاوم در برابر خطرات و بلایای طبیعی

به علاوه اجرای طرح مسکن مهر در شهرهای با جمعیت کمتر از 25000 نفر به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، به عنوان قائم مقام وزارت راه و شهرسازی، واگذار گردیده است. همچنین این بنیاد از طریق انجمن خیرین مسکن ساز ایران به منظور ساخت مسکن مناسب و ارزان برای اقشار نیازمند جامعه، از طریق جلب حمایت افراد خیر، اقدام می­ نماید. جهت انجام و تحقق وظایف و مسئولیت­ های مربوطه، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی هم اکنون دارای یک دفتر مرکزی در تهران، 31 اداره کل در مراکز استان­ها و حدود 380 شعبه در سطح شهرستان­های کشور با حدود 7000 پرسنل در سراسر کشور مشغول فعالیت است.[1]

طرح هادی روستایی

طرح هادی روستایی طرحی است که ضمن ساماندهی و اصلاح بافت موجود، میزان و مکان گسترش آتی و نحوه استفاده از زمین برای عملکردهای مختلف از قبیل مسکونی، تجاری و ... را تعیین می­ کند. اهداف مورد نظر از اجرای طرح هادی عبارت است از:

آمار و ارقام تهیه طرح های هادی روستایی

بخش آموزش و بخش نظام فنی روستایی

از جمله بخش­ های کاربردی در محرومیت زدایی به شمار می ­رود که توانایی­ ها و قابلیت ­های جوانان بومی مناطق را افزایش داده و موجبات اشتغال پایدار جوانان تحصیل کرده را فراهم می­ کند. بدیهی است توانمندسازی روستاییان که از محرومان اصلی جامعه هستند نیازمند تحولات عمیق و اساسی در زیرساخت­ ها و ارایه خدمات به این قشر نیازمند است. لذا برنامه­ های عمران روستایی و طرح­ های توسعه ­ای در راستای توانمندسازی روستاییان که از سرفصل ­های اساسی فعالیت ­های تحقیقاتی و عملیاتی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی است در راستای تقویت زیرساخت­ ها در روستاهای کشور به شمار می­ رود.

طرح ویژه بهسازی و نوسازی مسکن روستایی

با عنایت به قرارگیری اکثر نقاط کشور در نواحی سانحه­ خیز و از طرفی آسیب­ پذیری واحدهای روستایی، در سال 1384 با تصویب هیئت دولت و براساس قانون برنامه چهارم و پنجم توسعه و قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن مقرر گردید بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در قالب طرح ویژه بهسازی و نوسازی مسکن روستایی سالیانه 200 هزار واحد مسکونی روستایی را مقاوم سازی نماید.

اهم رویکردهای حوزه بازسازی و مسکن روستایی با تأکید بر حفظ و احیای معماری بومی

چکیده برنامه مسکن روستایی طبق طرح جامع مسکن روستایی از سوی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی

نقش بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در طرح تأمین مسکن محرومان از حساب 100 امام(ره)

بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با توجه به موارد فوق و فرمان تاریخی امام(ره) جهت ساخت خانه ارزان‌قیمت برای محرومین، تولید انبوه مسکن شهری و مسکن حمایتی را در دستور کار داده است و از ابتدا تاسیس تا پایان سال 1395 بالغ بر 123102 واحد مسکونی احداث و واگذار نموده است. معاونت امور مسکن شهری و زیر مجموعه­ های استانی در این راستا مسئولیت برنامه­ ریزی، تامین زمین و انجام مطالعات و تهیه طرح­ های لازم برای پروژه ­های احداث مسکن کم­ درآمد، تأمین منابع اعتباری اعم از تسهیلات بانکی و منابعی از بنیاد مسکن و کمک­ هایی که از طرف دولت و حساب 100 امام(ره) در بودجه­ های سالیانه پیش بینی می­ شود را بر عهده دارد.

مروری بر عملکرد و برنامه ­های بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در انجمن های خیرین مسکن ساز

به منظور تحقق فرمان تاریخی حضرت امام خمینی(ره) بنیان­گذار فقید جمهوری اسلامی در تأسیس حساب 100 در جهت کمک به خانه ­دار شدن گروه­ های کم درآمد جامعه، در سال 1385 انجمن خیرین مسکن ساز ایران با حمایت بنیاد مسکن انقلاب اسلامی فعالیت خود را آغاز و در حال حاضر در کلیه مراکز استان­ها و حدود 100 شهرستان، از طریق تشکیل هیئت امناء و هیئت مدیره های استانی و شهرستانی با حدود 1500 عضو افتخاری فعال هستند.

آمار عملکرد پروژه های مسکن انجمن خیرین مسکن ساز

پژوهش خبری صدا و سیما//گروه اقتصاد