چالش های پسا داعش عراق

ارتش و نیروهای مردمی عراق در آستانه آزاد سازی موصل و شکست خلافت خود خوانده گروه تروریستی داعش بسر می برند حالا سوال اینجاست که با پایان کار داعش به عنوان گروهی سازماندهی شده،  مشکلات عمده عراق حل خواهد شد یا اینکه با شکست این گروه تروریستی، دور دیگری از چالش های امنیتی و سیاسی در عراق نمایان خواهد شد؟ به نظر می رسد یکی از چالش های عمده عراق در دوران پسا داعش، استراتژی دولت جدید امریکا مبنی بر  افزایش حضور نظامیان امریکایی در منطقه است که پس از راهیابی دونالد ترامپ به کاخ سفید در دستور کار قرار گرفته و این بار ماموریت این نیروها حمایت و مدیریت متحدانی است که در ازای حمایت تسلیحاتی وسیاسی امریکا مجری برنامه های این کشور در عراق هستند. در چارچوب همین رویکرد فرماندهان ارتش امریکا بر تقویت حضور نظامی در عراق به بهانه آموزش نیروهای عراقی در  برابر تهدیدات تاکید می کنند. ژنرال استیفن تاونسند فرمانده لشکر هیجدهم هوابرد آمریکا یکی از این مقام هاست که می گوید ارتش آمریکا حتی پس از  بیرون راندن تروریست های داعش ازعراق باید حضور نظامی خود را در خاک این کشور حفظ کند. این ادعا در حالی است که  در عمل نظامیان امریکایی در جریان مبارزه با داعش نه تنها به نیروهای عراقی کمک نکرده اند بلکه بارها گزارش هایی منتشر شده است که آنها در ارسال تجهیزات به این گروه وکمک های اطلاعاتی به آنها نقش داشته اند بطوریکه ابومهدی المهندس جانشین رئیس سازمان بسیج مردمی عراق می گوید : آمریکا نه تنها نمی خواست داعش در عراق نابود شود بلکه آنها را مدیریت می کرد. 

 مسئله حضور نظامیان امریکایی وتقویت آن پس از شکست داعش به معنی محقق کردن اهدافی است که با پرورش داعش در عراق بستر آن مهیا شد و حالا این نیروها بر اساس سیاست های اعمالی دولت امریکا، به بهانه جلوگیری از نفوذ ایران به دنبال اجرای ترتیبات سیاسی هستند که نتیجه آن می تواند به تجزیه قومی و مذهبی عراق به سه بخش کردنشین، سنی ها و شیعیان منجر و یکپارچگی این کشور را تهدید نماید.

چند هفته پیش مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق بر خلاف قانون اساسی این کشور، بطور یکجانبه زمزمه برگزاری همه پرسی استقلال این منطقه را سر داد  و قرار است این همه پرسی سپتامبر برگزار شود  آن هم در حالیکه هم دولت مرکزی بغداد و هم کشورهای همسایه با تهدید یکپارچگی خاک عراق مخالفند.

در سوریه هم همین حضور نظامیان امریکایی به بهانه مبارزه با داعش، به اجرایی شدن طرح تسلیح کردهای سوری و افزایش مناطق تحت کنترل آنها درشمال و شرق سوریه  و در مرزهای مشترک با ترکیه منجرشده است و با آزادسازی رقه سناریوی جداسازی این منطقه از دولت مرکزی دمشق کلید خواهد خورد در حالیکه علاوه بر دمشق، ترکیه که نیمی از کردهای منطقه در داخل مرزهایش زندگی می کنند به شدت با این طرح مخالف بوده و هم اکنون آماده ورود به خاک سوریه برای جلوگیری از  تشکیل منطقه خودمختار  کردها و دسترسی آنها به آبهای دریای میدیترانه است.

هر چند در سیاست های اعلامی دولت امریکا  با این پاسخ روبرو می شویم که امریکا مخالف تجزیه عراق و سوریه براساس عوامل قومی و مذهبی و تبدیل به چندین کشور متعدد است  اما سیاست های اعمالی بر خلاف چیزی است که دیده می شود به ویژه اینکه این سیاست ها با هدف تقویت امنیت رژیم صهیونیستی به شدت در دولت ترامپ پیگیری می شود وصهیونیست ها نقش مهمی در اجرای این طرح ها دارند.

نیویورک تایمز روز دوشنبه در باره راهبرد امریکا در سوریه و عراق به خوبی روشن می کند که مسئله مهم برای دستیابی به این هدف بدون اینکه از تعداد زیادی از نیروهای زمینی آمریکا استفاده شود، حفظ قدرت «نیروهای سوریه دموکراتیک» و کردهای طرفدار غرب و دادن این پیام  به دمشق و بغداد و متحدانشان است که «اسب قوی» بازگشته است.

بر اساس این راهبرد،  آمریکا باید با تجزیه عراق و سوریه از شکل گیری محور مقاومت جلوگیری نماید بنابراین، یک بخش مهم از این راهبرد حمایت از همه پرسی الزام آور برای استقلال کردستان عراق است  که بیست و پنجم سپتامبر (سوم مهر) 2017 برگزار می شود.

نیویورک تایمز در ادامه با بیان اینکه توافق سایکس پیکوی سال 1916 فروپاشیده است ادامه می دهد راهبرد ما باید حمایت از کردهای سوریه باشد که برای ایجاد حوزه نفوذ خود (روژاوا) تلاش می کنند که در نهایت با کردستان عراق متحد شود.

با توجه به طرح های امریکا، به نظر می رسد دولت عراق  در دوران پسا داعش باید به امریکا فشار بیاورد که نظامیان خود را از این کشور خارج کند و این پیام را به واشنگتن منتقل نماید  که به دخالت هایش در امور داخلی عراق پایان دهد. 

از سویی امریکا نیز باید این پیام را دریافت نماید که دستش برای اجرای طرح های صهیونیستی در منطقه باز نیست و این تحرکات می تواند پیامدهای سنگینی برایش داشته باشد.  اینکه رابرت فورد آخرین سفیر آمریکا در سوریه  خطاب به کاخ سفید به ناتوانی واشنگتن در برابر جبهه مقاومت  اذعان و تصریح کرد ایران را در شرق سوریه نیز نمی توان شکست داد و آمریکایی‌ها همچنانکه  از بیروت در سال 1983 میلادی و سپس از عراق عقب نشینی کردند از شرق سوریه نیز عقب نشینی خواهند کرد بیانگر این واقعیت است. رابرت فورد در بخش دیگری از سخنانش گفته است به صراحت بگویم شماری از مسئولان آمریکایی این را به من گفته‌اند کردهای سوری با اعتماد به آمریکایی‌ها بزرگترین اشتباه را مرتکب می شوند که این سخنان به معنای این است که آنها با اعتماد به امریکا خود را در معرض تهدید جنگ با ترکیه و دمشق قرار خواهند داد.

-------------------------------------------

رضا محمدمراد