تایید برجام با چاشنی تحریم

دونالد ترامپ در دوران مبارزات انتخاباتی خود، اولویت نخست کاریش پس از پیروزی در انتخابات را لغو برجام اعلام کرد. ترامپ با حمله به برجام، آن را بدترین توافق تاریخی آمریکا خواند و وعده داد که برجام را پاره خواهد کرد! اما رفته رفته مواضع نرم‌تری اتخاذ کرد و اکنون هم که در دومین گزارش نود روزه خود به کنگره تایید کرده که ایران به برجام پایبند بوده است.

بر این اساس، موضوع لغو برجام را بایستی در قالب شعارهای پوپولیستی ترامپ در دوران مبارزات انتخاباتی تحلیل و ارزیابی نمود. از این منظر، وعده پاره کردن برجام صرفاً برای همان دوران، تاریخ مصرف داشت و در حال حاضر محلی از اعراب ندارد.

لذا پایبند ماندن آمریکا به برجام و فاصله گرفتن تدریجی این کشور از برداشت شخصی ترامپ به ماهیت چندجانبه و بین‌الملی برجام بازمی‌گردد. بدین معنا که برجام یک قرارداد دوجانبه بین ایران و آمریکا نیست بلکه توافقی چندجانبه و بین المللی است که طرفین آن پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان هستند. بنابراین آمریکا تنها یکی از طرف‌های قرارداد محسوب می‌شود نه همه آنها. لذا  مبنای تصویب و شکل‌گیری برجام، قواعد و مقررات بین‌المللی است (حقوق بین الملل) که از طریق شورای امنیت سازمان ملل جاری شده است.

بدین ترتیب، به لحاظ حقوقی مشخص بود که ترامپ نمی‌تواند تهدید یا بازبینی نسبت به برجام داشته باشد. این موضوع را پیش‌تر مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا فدریکا موگرینی به صراحت بیان کرده بود که آمریکا ملزم و مکلف به پذیرش برجام و انجام تعهدات بین المللی در پایبندی به مفاد برجام است.

البته تغییر در روند اجرای برجام در این توافق در نظر گرفته شده است، اما این منوط به این است که تخلفی از سوی ایران سر بزند و عدم اجرای برجام محرز گردد. اما بازهم احراز این مساله از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی و شورای امنیت باید تایید شود نه شخص رئیس جمهوری آمریکا!

موضوع دیگر به حمایت اروپایی‌ها از برجام بازمی‌گردد. هیچ یک از طرفین اروپایی خواهان برهم خوردن این توافق نیستند چراکه این توافق بر آنها «منفعت اقتصادی» دارد. از این‌رو، نگرانی اتحادیه اروپا از تعهدِ ترامپ به برجام، کم از ایران نیست. 

اما موضوع اینجاست که آمریکا به دنبال بهانه تراشی است و دست به هر کاری خواهد زد که ایران را ناقض برجام نشان دهد. 

ترامپ  که به سیاست مانع تراشی بر سر راه برجام ادامه خواهد داد، با دستمایه قرار دادن قواعد و مقررات بین‌المللی (قطعنامه‌های شورای امنیت) می‌کوشد ایران را عنصری ناامن و بحران ساز  در عرصه بین المللی معرفی نماید. او که در این مسیر، همپیمان‌های با انگیزه‌ای همچون عربستان و رژیم صهیونیستی در منطقه دارد، می‌خواهد توانمندی موشکی ایران را بهانه‌ای برای حمایت کشورمان از تروریسم القاء نماید.

بر همین اساس، ترامپ همزمان با تایید تعهد ایران به برجام- که پیش‌تر  رکس تیلرسون ‌به کنگره اطلاع داده بود-  از افزایش تحریم‌ها علیه کشورمان خبر داده است. به طوری که گفته شده دولت آمریکا 18 شرکت و فرد ایرانی و مرتبط با قدرت دفاعی و موشکی ایران را در لیست تحریم‌های خود قرار داده است. با اقدام روز گذشته، تمامی دارایی‌ها و سهام‌های متعلق به این 18 فرد و نهاد در حیطه قلمرو حاکمیتی آمریکا مسدود شده و افراد آمریکایی، از انجام مبادلات مالی با آنها منع می‌شوند. 

.................................................

مصطفی عبدلی