شب یلدا یکی از شبهای خاطره انگیز در اولین شب از فصل زمستان است که مردم خراسان جنوبی با اجرای مراسم کف زنی شادی این شب را دوچندان می کنند.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خراسان جنوبی، "کف" نوعی شیرینی سنتی است که با زدنِ آب ریشه نوعی گیاه خودرو در بیابان به دست می آید.
برای تهیه این شیرینی مقداری "بیخ" که در اصطلاح علمی به آن" چوبک" گفته می شود را کوبیده و چند بار در آب می جوشانند و چون این آب تلخ است باید آن را عوض کنند و مجدد بجوشانند.
این کار را آنقدر تکرار می کنند که تلخی آب گرفته شود و هیچ طعمی نداشته باشد و آنگاه آن را در ظرف بزرگی سفالی یا تغار سفالی می ریزند و هم می زنند.
این شیرینی را به تنهایی نمی توان تهیه کرد و حتما باید در مراسمات دسته جمعی و با شرکت چند نفر انجام شود.
مردان و بیشتر جوانان فامیل با دسته ای از چوب های نازک به نام "دسته گز" این مایع را آنقدر هم می زنند تا به صورت کف درآید، البته این کار باید در محیط سرد صورت گیرد و معمولا هم زدن با آهنگ خاصی ادامه مییابد تا "کف" سفت شود.
برای شیرین شدن این مایع مقداری شیره انگور یا شکر را به تدریج به آن اضافه می کنند و زدن کف را ادامه می دهند.
سپس کف آماده شده را در ظرف های خاص می کشند و با خلال پسته، گردو و بادام تزئین و از میهمانان پذیرایی می کنند.
هدف از برگزاری مراسم کف زنی انسجام خانواده، صله رحم و دیدار بزرگترهای فامیل است که سوز و سرمای زمستان را برای مردم امید بخش می کند.
مردم خراسان جنوبی نیز همانند مردم سایر مناطق ایران با خرید آجیل، میوه و شیرینی و برپایی مهمانی به استقبال فصل زمستان می روند.
چله برون برای عروس در شب یلدا
دادن هدیه به عروس از مراسم ویژه خراسان جنوبی که مردم با خرید هدیه، خوراکی و میوه به خانه عروس می روند .
در شب یلدا خانواده داماد برای دخترانی که در دوران نامزدی هستند هدایای از جمله میوه، آجیل و پوشاک زمستانی را در مجمعه هایی بزرگ تزئین کرده و به خانه عروس می برند.
این مراسم در تمام شهرستانها ی خراسان جنوبی برگزارمی شود اما هنوز در برخی از روستاها به صورت کاملا سنتی و با آئین و رسوم خاصی برگزار می شود.
گاه شماری شب یلدا (شب چله ) در خراسان جنوبی
مسئول حوزه پژوهش اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی گفت: شب آغاز فصل زمستان که به شب یلدا یا چله معروف است در نزد مردم خراسان جنوبی همانند سایر ایرانیان گرامی داشته می شود.
سید احمد برآبادی افزود: براساس گاه شماری بومی و قدیمی چله بزرگ زمستان از فردای این شب یعنی از اول دی ماه شروع شده و تا 40 روز (دهم بهمن) ادامه دارد به این چله " چله کلو یا چله بزرگ " گفته میشود و " چله خرد یا چله کوچک " از 11 بهمن آغاز شده و در پایان این ماه به پایان می رسد.
همانند چله های زمستان، سابق در تابستان و ماههای تیر و مرداد هم چلههای تابستان قرار داشته اند.
این گاه شماری براساس طبیعت و آب و هوای ایران تنظیم شده و مورد توجه کشاورزان و دامداران است.
سابق اهالی خراسان جنوبی هم مانند بقیه مردم به این گاه شماری اهمیت فراوانی داده و تابستان و زمستان واقعی را همین دوچله می دانستند.
وی گفت: ماه اسفند را جزء زمستان به حساب نیاورده و آن را «ماه نوروز » می خوانند.
شب چله چون بلندترین و طولانی ترین شب سال است از بین شب های دیگر سال متمایز و خاص بوده به این علت که از فردای این روز، روزها بلندتر شده و شبها کوتاهتر می شود و همچنین به تدریج تاریکی کاهش و روشنایی و نور افزایش می یابد.
برآبادی گفت: از روزگاران بسیار دور مردم خراسان جنوبی همچون سایر هموطنان این شب را گرامی داشته و به جشن و سرور می پردازند.
فامیل و خویشاوندان در این شب به خانه بزرگترها و بزرگ خاندان رفته و همچنین صاحب خانه از آنان با انواع شیرینی، آجیل و میوه پذیرایی می کند. مخصوصاٌ میوه شب چله بیشتر هندوانه و انار است و آجیل های مخصوص شب چله هم بیشتر میوه های خشک شده و محصولات باغی است.
مردم براین عقیده اند که اگر در شب چله زمستان هندوانه بخورند از گرما چله تابستان در امان خواهند بود.
شاهنامه خوانی، حافظ خوانی،چله برون و برگزاری مراسم و آیین کف زنی از دیگر مراسم شب چله خراسان جنوبی است.