گزارشگری تلویزیونی یعنی جمع آوری اطلاعات و تبدیل آن به گزارشی که مردم نگاه کنند، گوش کنند و بفهمند. گزارشگری تلویزیونی از نظر جمع آوری اطلاعات و تحقیق درباره موضوع شبیه گزارشگری روزنامه است.
پژوهش خبری صدا و سیما: دوربین فیلم برداری امروزه از وسایل مهم ارتباطی محسوب می شود. این وسیله حوادث و رخدادها را ثبت می کند، نکات و زوایای پنهان را در مکان های مختلف به نمایش می گذارد و جهان را یکسره در برابر نگاه مخاطبان به تصویر می کشد. کارآیی ویژه دوربین در تصویرسازی و معنادادن به تصاویر، به همراه نقش آفرینی تصویربردار و فرد یا افرادی که به عنوان گوینده، مجری یا خبرنگار در برابر آن قرار می گیرند، قدرت شگرف و معجزه گونه رسانه های تصویری را در عرصه ارتباطات وارد کرده است که قدرت تاثیرگذاری تصویر بر افکار عمومی نامیده می شود. این قدرت معلول مهارت های عوامل مرتبط با تصویر و تصویربرداری است. این مهارت ها مبتنی بر قواعد و اصولی است که دست اندرکاران رسانه ها برای اداره رسانه و نیز آموزش کارکنان خود استفاده می کنند. در این گزارش به مهارت های گزارشگران خبری خواهیم پرداخت.
گزارش رو به دوربین:
مردم علاقه دارند خبر را از همان محلی که روی می دهد دنبال کنند و گزارش رو به دوربین بهترین راه برای ارضاء این علاقه است. در رسانه برای ارتباط با مخاطبان، معمولاً مجریان، گویندگان و خبرنگاران برای مصاحبه، گویندگی و گزارشگری در مقابل دوربین قرار می گیرند. استفاده از گزارش رو به دوربین معمولا بهترین راه برای ارتباط با مخاطب است.
گزارشگری تلویزیون: گزارشگری تلویزیونی یعنی جمع آوری اطلاعات و تبدیل آن به گزارشی که مردم نگاه کنند، گوش کنند و بفهمند. گزارشگری تلویزیونی از نظر جمع آوری اطلاعات و تحقیق درباره موضوع شبیه گزارشگری روزنامه است. اما تفاوت نیز دارد. در تلویزیون کلمه ها برای مخاطب خوانده می شود و او اطلاعات عرضه شده را می بیند. در تلویزیون همچنین زمان زیادی برای بستن گزارش وجود ندارد و گزارشگر باید سریع و دارای ذهنی فعال و تیز باشد.
جمع آوری اطلاعات: گزارشگر تلویزیون وقتی اطلاعات جمع می کند، مواد صوتی و تصویری نیز برای گزارش خود تهیه می کند. در مواردی مانند حوادث که فوریت حرف اول را می زند، ابتدا با کسی مصاحبه بگیرید که در حال ترک صحنه است. بعد سراغ دیگران بروید. مثلاً شاهد ماجرا یا راننده آمبولانس ممکن است هر لحظه صحنه ر ا ترک کند. سپس سراغ دیگران بروید، راننده، مامور پلیس.
اطلاعات، اسکلت اصلی گزارش است. آنقدر سوال کنید تا مطمئن شوید همه اطلاعات مورد نیاز را به دست آورده اید. ممکن است مصاحبه شونده ها ضد و نقیض بگویند. واقعیت موضوع را کشف کنید. از اطلاعاتی که در مصاحبه اول به دست آورده اید، برای طرح سوال در مصاحبه های بعدی استفاده کنید. می توانید از مصاحبه ها به عنوان ساندبایت در گزارش استفاده کنید. همچنین می توانید اطلاعات این مصاحبه ها را استخراج و در متن گزارش استفاده کنید.
نکته: تا می توانید تصویر بگیرید. ساند بایت ها بخشی از گزارش را بیان می کند. نریشن و تصاویری که در صحنه می گیرید، نیز بقیه گزارش را خواهد گفت. گزارشگر روزنامه یادداشت برمی دارد، گزارشگر تلویزیون تصویر می گیرد!
نوشتن متن: باید گزارش را طوری تنظیم کنید که در یاد مخاطب بماند و آن را فراموش نکند. گزارشگری که بهتر موضوع را تعریف کند، خیلی موفق تر از گزارشگری است که فقط ظاهر مرتب و مناسب دارد. تا آنجا که امکان دارد فعل معلوم استفاده کنید. فعل مناسب، مخاطب را جذبِ موضوع می کند. نوشتن یک متن جذاب بسیار مهم است. گزارشگری یعنی ایجاد ارتباط با مردم، یک ارتباط سریع و قوی. بیننده تلویزیون فرصت و امکان مطالعه دقیق متن را ندارد. بیننده باید داستان گزارش را راحت بفهمد و تصور کند شما با دانش و اطلاعات کافی با او صحبت می کنید. باید در متن و گفتار، ارتباط بسیار خوبی با مخاطب برقرار کنید.
اجرا: گوینده خبر، شما و موضوع گزارش را معرفی می کند. اگر قرار است گزارش زنده بدهید، گوینده لید را می خواند و شما از طریق یک گوشی صدای او را می شنوید و و قتی نوبت شما شد، شروع به حرف زدن می کنید. در این گوشی همه چیز را می-شنوید به جز صدای خودتان! اگر صدای خود را در گوشی بشنوید گیج خواهید شد و نمی توانید تمرکز کنید.
در پلاتو ی شروع، موضوع گزارش مطرح می شود و شما به مخاطب اطلاعات مهم می دهید. پلاتوی شروع باید روان، ساده و کوتاه باشد، نظر بیننده را جلب کند تا بقیه گزارش را ببیند. در پلاتو گزارشگر رو به دوربین صحبت می کند. پلاتو می تواند زنده یا در گزارش ضبطی باشد. پلاتو گزارشگر را به مخاطب نشان می دهد. گزارشگر نقل کننده موضوع است و حضور او در گزارش باعث ایجاد ارتباط قوی با بیننده می شود. بدون حضور گزارشگر در گزارش یا مصاحبه، گزارش بی روح می شود و ارتباط برقرار نخواهد شد. فقدان ارتباط مساوی است با گیج شدن بیننده و حتی بدتر، خاموش کردن تلویزیون یا رفتن به کانال دیگر!
خلاقیت در پلاتو شما را از دیگران متمایز می ند. به طور مثال اگر از موج بلند دریا صحبت می کنید و تصویر آن را ندارید، جلوی یک ساختمان چند طبقه که تقریباً اندازه موج است، بایستید و به بیننده بگویید: موج به اندازه این ساختمان بود! تصویرسازی به درک موضوع کمک می کند. مراقب باشید! گاهی ممکن است کار خلاقانه، پیچیده و نامفهوم باشد. خلاقیت باید ساده و مفهوم باشد. از طرفی سعی نکنید برای هر گزارشی از خودتان خلاقیت نشان بدهید! چون ممکن است به گاف منجر شود.
کاربرد دیگر پلاتو عرضه اطلاعات در مواقعی است که تصویر مناسب وجود ندارد. نقش دیگر پلاتو وصل کردن دو بخش گزارش به یکدیگر است. وقتی تغییر مکانی و زمانی دارید، یا آدم ها در گزارش عوض می شوند، می توانید از پلاتوی میانی که به بریج معروف است، استفاده کنید. یادتان باشد در پلاتوی شروع و پایانی، شما با مخاطب صحبت می کنید، نه با لنز دوربین! پلاتوی پایانی معمولاً یک یا دو جمله است که گزارش را جمع بندی می کند. شما می توانید در پلاتوی پایانی آخرین اطلاعات مربوط به موضوع گزارش را بدهید و یا حتی اگر مناسب بود به مخاطب توصیه ای بکنید. پلاتوی پایانی را می توان حفظ کرد یا فی البداهه گفت. به هرحال نباید آن را از روی کاغذ بخوانید، بلکه باید به دوربین نگاه کنید و جمله ها را بگویید.
گزارش زنده :
در اجرای زنده، مستقیم به دوربین نگاه کنید و با بیننده حرف بزنید. اگر لازم شد به یادداشت های خود نگاه کنید، سعی کنید خیلی کوتاه باشد و بیشتر از زمان مورد نیاز به آنها نگاه نکنید. اگر قرار است با کسی مصاحبه کنید، ابتدا رو به دوربین صحبت کنید. بعد چرخی بزنید، طوری که تقریباً پشت شما رو به دوربین و صورت شما رو به مصاحبه شونده باشد. در این صورت مصاحبه شونده رو به دوربین خواهد بود. در این حالت نسبت به مصاحبه شونده با زاویه می ایستید و تصویربردار می-تواند تصویر مصاحبه شونده را از بالای شانه شما بگیرد. سوال های خود را مستقیماً با مصاحبه شونده مطرح می کنید و هر وقت لازم شد با دوربین صحبت کنید، می توانید به راحتی چرخ بزنید و رو به دوربین شوید.
در ارتباط زنده خیلی چیزها ممکن است کار را خراب کند. برعکس استودیو، در ارتباط زنده اوضاع در اختیار شما نیست. مردم همیشه چیزهایی را که شما انتظار دارید، نمی گویند. از طرفی فن آوری خیلی خوب است، البته به شرطی که درست کار کند! بنابراین شما و گروه خبری باید لحظه به لحظه تصمیم بگیرید!
وقتی در ارتباط زنده کار خراب می شود با مخاطب رو راست باشید، هیچ چیزی بهتر از رو راست بودن با بیننده نیست. در ارتباط زنده باید کاملاً سوار موضوع باشید، درباره آن مطالعه و تحقیق کرده باشید و تمام زوایای آن را بدانید تا اگر مشکلی پیش آمد از عهده گزارش برآیید و متکی به فن آوری، متن و چیزهای دیگر نباشید.
در ارتباط زنده ممکن است فقط وقت برای یک مصاحبه باشد. بنابراین با آرامش مصاحبه شونده را انتخاب کنید و سوالهایی را که باید بپرسید آماده کنید. همیشه مهم ترین سوال ها را اول بپرسید. در ارتباط زنده همه چیز در حال تغییر است، به و یژه وقتی موضوع گزارش در حال روی دادن است. بنابراین با توجه به اوضاع جدید، متن خود را عوض کنید.
موقع گزارش زنده معمولاً افراد زیادی دور دوربین جمع می شوند از آنها بخواهید سکوت کنند تا بتوانید گزارش کنید. اما برای اینکه مردم به حرف شما گوش بدهند، لازم است قبل از شروع گزارش با آنها صحبت کنید و از آنها چند سوال بپرسید و به قول معروف آنها را تحویل بگیرید. اگر این کار را بکنید، موقع پخش زنده حتماً با شما همکاری خواهند کرد.
در مورد بچه ها به آنها بگویید اگر ساکت باشند بعد از برنامه زنده از آنها هم تصویر خواهید گرفت، معمولا این روش کارساز است!
اگر مردم پشت سر شما جمع می شوند، سعی کنید جلوی یک دیوار بایستید تا کسی نتواند پشت سر شما قرار بگیرد. البته ممکن است دیوار پس زمینه خوبی نباشد اما از افرادی که ادا و اطوار در می آورند و اوضاع را برای شما سخت می کنند، خیلی بهتر است! بیشتر اوقات به پس زمینه ای نیاز دارید که مربوط به گزارش باشد. اگر گزارش درباره آتش است، پس زمینه باید آتش را نشان دهد اما اگر آتش را خاموش کرده اند، پس زمینه باید چیزهای سوخته باشد و جمله شما نیز باید با آن تطبیق کند، مثلا: شش ساعت قبل آتش در اینجا شعله کشید و مشکلات زیادی به بار آورد.
نکته: نوشتن نکته ها و کلمه های کلیدی به شما کمک می کند با یک نگاه مطلبی را که نیاز دارید، پیدا کنید. با این کار نیازی به مطالعه پاراگراف های طولانی نخواهد بود. این روش در گزارش های زنده به شما کمک می کند به جای نگاه کردن به کاغذ، بیشتر به دوربین نگاه کنید.
انواع گزارش خبری :
گزارش ورزشی: در گزارشگری ورزشی باید هم گزارشگر خوبی باشید هم اطلاعات ورزشی عالی داشته باشید، هر دو مهم است. هر گزارشگر ورزشی ممکن است شیوه خاصی در گزارش کردن داشته باشد. این کار تا حدی خوب است و گزارشگر به طور طبیعی شیوه مخصوص خود را کسب خواهد کرد. یک روش عالی برای تمرین گزارشگری بازیهای ورزشی این است که جلوی تلویزیون بنشینید، صدای آنرا قطع کنید و خودتان به جای گزارشگر صحنه های بازی را گزارش کنید.
گزارش هوا: مردم فرق بین سیستم کم فشار و پرفشار را نمی دانند. آنها فقط می خواهند بدانند آیا هوا سرد می شود و باید لباس گرم بپوشند؟ یا می خواهند بدانند برف و باران می آید و لازم است چتر بردارند یا نه؟! باید طوری گزارش هواشناسی را ارائه کنید که مردم به شما حس خوبی داشته باشند. باید گزارشگر خوبی باشید و گزارش فنی سازمان هواشناسی را تبدیل به زبان ساده مردم کنید. اگر متخصص هواشناسی از سیستم کم فشار و پر فشار صحبت می کند شما به جای آن بگویید امروز بارانی خواهد بود یا نه. برای اینکه گزارشگر هواشناسی خوبی باشید، باید اطلاعات فنی کار را بدانید و با این علم آشنا باشید.
گزارشگر وضع هوا باید از جغرافی آگاهی خوبی داشته باشد و منطقه ای را که گزارش می کند، به خوبی بشناسد. نام شهرها، رودخانه ها، کوه ها و سایر مناطق جغرافیایی را باید درست تلفظ کند. مردم به شهر و منطقه ای که در آن زندگی می کنند، حساس هستند. اگر شما اسم جایی را اشتباه تلفظ کنید، قطعاً مردم آن منطقه را ناراحت خواهید کرد.
گزارش پزشکی: برای اینکه گزارشگر مسائل پزشکی باشید، باید سابقه علمی در این زمینه داشته باشید. باید واژه های خاصی را که در عالم پزشکی و مجله های تخصصی به کار می رود، متوجه شوید و آنها را به زبان ساده برگردانید. برای اینکه گزارشگر پزشکی خوبی باشید، باید هم پزشکی بدانید، هم تلویزیون را خوب بشناسید.
نکته: از مکان های عمومی می توان تصویر گرفت. اما محیط بیمارستان خصوصی است و بدون اجازه نمی توانید دوربین به دست وارد شوید و تصویر بگیرید. باید ابتدا از روابط عمومی بیمارستان مجوز تصویربرداری بگیرید.
گزارش قضایی: برای اینکه گزارشگر حقوقی و قضایی خوبی شوید، نیاز به اطلاعات و آموزش درباره قانون دارید. چون کتاب قانون بسیار پیچیده است و باید زوایای مختلف آن را یاد گرفت.
گزارش اقتصادی: هر روز عده بیشتری به مسائل مالی و شغلی اهمیت می دهند. آنها تحولات و تاثیر آنها بر مسائل اقتصادی را دنبال می کنند و دوست دارند بدانند چطور می توانند سرمایه و دارایی خود را حفظ کنند. گزارشگر اقتصادی باید تا حدی علم اقتصاد بداند و از نحوه عملکرد نظام های اقتصادی آگاه باشد. گزارشگر اقتصادی باید مردم شناس باشد. مدیرعامل-ها، دلالان بورس و همچنین مردم عادی ر ا درک کند و گزارش او همه آنها را راضی کند.
نکات کاربردی در گزارشگری :