مجموعه کاخ مروارید از جمله آثار تاریخی استان البرز ، همانند نگینی در صدف گردشگری کرج جاخوش کرده است و گردشگران زیادی را به کرج میکشاند.
در کلانشهر کرج بناهای تاریخی مختلفی وجود دارد و با گشت و گذاری در شهر می توانید بناهای به جا مانده از دوره سلجوقی را در قالب یک پل تاریخی با معماری زیبا ببینید که البته گذر سال ها از زیباییش کاسته است. همگان کرج را با باغ های سرسبزش می شناسند وجود باغ سیب و مجموعه کاخ مرارید بنایی منحصر به فرد و به جا مانده از دوره پهلوی در مهرشهر کرج باعث شده که پای گردشگران و طبیعت دوستان زیادی به این منطقه باز شود.
ساختمان حلزونی شکل کاخ مروارید (شمس) در زمینی به وسعت ۱۱۱ هکتار با ۲۵۰۰ متر زیر بنا بین سال های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ در مهرشهر کرج، به همت مهندسان و معماران ایتالیایی و امریکایی ساخته شد.
این بنا شامل فضاهای متعددی از جمله سالن طلایی بار، دفتر مخصوص کار ، سالن پذیرایی، سالن سینما، سالن بیلیارد، استخر، آبنما، محل نگهداری پرندگان کمیاب، اتاقهای خواب و غیره است. یکی از مهم ترین بخش های این کاخ، اتاق صدف است که دارای تزیینات مختلفی است؛ به خصوص نمای بیرونی آن که به صورت حلزونی شکل ساخته شده است. در طراحی فضای بیرونی، دریاچه کوچکی سه طرف کاخ را احاطه کرده و به زیبایی آن افزوده است.
هزینه ای که برای ساخت این کاخ در نظر گرفته شده بود مبلغی بالغ بر یک میلیون دلار بود. معماری این اثر متاثر از شیوه تفکر «فرانک لوید رایت» پرآوازه ترین معمار آمریکایی در نخستین دهه های قرن اخیر است. سازه اصلی و پلان کاخ به شکل سفره ماهی است که صدفی را در بر گرفته است.
مصالح ساختمانی بکار رفته در ساخت کاخ از بتن مخصوص بوده که در جا تهیه و اجرا شده است. به کارگیری گسترده و متنوع از صفحه های پلکسی گلاس و نور گیرهای سقف به شکل دانه های مروارید و از جنس پلاستو فوم مزیت بارز فضاهای اندرونی این بنا است. مشخصه پیکره بیرونی این بنا، دو پوسته بتونی است که با هم تلفیق شده اند و نورگیر وسیعی که کل سقف را پوشش می دهد به علاوه یک بخش حلزونی شکل که در بالای اتاق اختصاصی شمس تعبیه شده است. خلق این احجام، مطابق اندیشه رایت، با ایده همخوانی با طبیعت همراه بوده است.
سازه بتونی کاخ کاملاً از داخل نمایان است و با سنگ و پارچه و مصالح شفاف، ماهرانه ترکیب و تزیین شده است. بخشی از دکوراسیون کاخ را که 2 هنرمند آمریکایی طراحی کرده اند، به منظور تسریع و تسهیل در اجرا و انتقال، در کشور ایتالیا ساخته شده است. ساخت این کاخ بیش از 2 سال به طول انجامیده است.
این اثر در سال ۱۳۸۲ به شماره ثبت ۷۰۶۷ در فهرست آثار ملی قرار گرفت.
مجموعه کاخ مروارید از جمله آثار تاریخی ارزشمندی است که میتواند در جذب گردشگر داخلی و خارجی و همچنین توسعه استان البرز کمک فراوانی کند ولی به علت پارهای از مشکلات این مهم تا چندی پیش محقق نشده بود.
سهشنبه شانزدهم آذر سال 95 بود که استاندار وقت البرز، از موافقت با واگذاری بخشی از زمین ۱۱۲هکتاری کاخ مروارید به میراث فرهنگی استان برای ترمیم بنا خبر داد.
معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در تاریخ 27 اسفند پارسال در سفر به البرز و در حاشیه بازدید از کاخ مروارید از پیگیری برای بازسازی این کاخ خبر داد و گفت: علاوه بر اعتبارات سازمان، از سرفصل ملی نیز به دنبال دریافت اعتبارات ویژه هستیم.
علی اصغر مونسان گفت: باید کمککنیم تا زمینه اقامت گردشگران و بازدید از چنین اماکن تاریخی و گردشگری فراهم شود که برگزاری جشنواره های فرهنگی زمینه ساز حضور گردشگران خواهد بود.
وی افزود: البرز در کنار تهران واقع است و ظرفیت های گردشگری آن باید بیشتر تبلیغ و معرفی شود.
معاون رئیس جمهور در رابطه با احیا و بازسازی کاخ مروارید افزود: برای کاخ مروارید برنامه داریم و تمام تلاش خود را به کار خواهیم بست تا بازسازی و مرمت این مرکز تاریخی صورت گیرد.
وی ادامه داد: علاوه بر استفاده از اعتبار سازمان میراث فرهنگی، به دنبال منابع مالی ویژه ای نیز از سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور هستیم.
مدیرکل میراث فرهنگی استان نیز ابتدای امسال با اشاره به اینکه کاخ مروارید نیازمند توجه ملی است، گفت: این اثر تاریخی منحصر بهفرد مورد بیمهری قرارگرفته و در حال نابودی است.
حجتالاسلاموالمسلمین فخرالدین صابری طالقانی در حاشیه بازدید برخی از اعضای شورای شهر کرج از کاخ مروارید در جمع خبرنگاران با اشاره به نیاز مبرم کاخ مروارید به توجه ویژه و اقدام ملی، گفت: متأسفانه کاخ مروارید مورد بیمهری قرارگرفته است و بهعنوان یک اثر ارزشمند تاریخی که مالک اصلی آن مردم هستند در حال نابودی است اما هنوز میتوانیم آن را احیا کنیم.
وی با تأکید بر اینکه احیای کاخ مروارید خواسته قلبی سازمان میراث فرهنگی است، گفت: تأمین هزینههای بازسازی و مرمت این مجموعه ارزشمند نیازمند اقدام ملی و استانی است.
در ادامه این بازدید اکبر سلیم نژاد عضو شورای شهر کرج با اشاره به زیباییهای منحصربهفرد این اثر تاریخی، گفت: در بخش استانی ما بهعنوان شورای شهر آماده مشارکت و همکاری در این زمینه هستیم تا این مجموعه بسیار زیبا را برای استفاده مردم آماده کنیم و با بازسازی آن انشاالله شاهد زیباتر شدن آن باشیم.
سرانجام 19 فروردین امسال معاون سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری کشور با اشاره به وضعیت نامناسب کاخ تاریخی مروارید مهرشهر کرج و تخصیص اعتبار برای آن، گفت: بازسازی و مرمت این اثر ارزشمند تاریخی به زودی آغاز می شود.
محمدحسین طالبیان در حاشیه بازدید از کاخ تاریخی مروارید مهرشهر کرج افزود: اعتباراتی برای مرمت و بازسازی این اثر تاریخی در بودجه امسال تعیین و ناظران و مهندسان طرح مشخص شده اند.
طالبیان افزود: به دنبال بازدید معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری کشور در روزهای پایانی سال گذشته از کاخ تاریخی مروارید، بلافاصله اعتباراتی برای بازسازی و مرمت این اثر تاریخی اختصاص یافت.
وی با بیان اینکه بازسازی کاخ مروارید طبق وضعیت بخش های مختلف سازه با نظارت مهندسان انجام می شود، گفت: بازسازی این بنای تاریخی به دست افراد با تجربه و متخصص سپرده می شود.
طالبان گفت: امیدواریم در سال جاری بتوانیم کاخ مروارید را نجات دهیم و روند مرمت وبازسازی آن به خوبی پیش رود.
محمدرضا تقوی پور