تولید از شوره زار

امید در شوره زار

نشانی لبهای تشنه زمین را از اهلش گرفتم، لرزش ترک های زمین زیر پایم می گفت نزدیک شدیم، ترکهایی که سخت با پای رهگذران عجین می شود؛ شوره زار رنگ و روی گرفت و آفتاب هر چه بالاتر می آمد شوره زار بیشتر حال خوشی نشان می داد.         

زیر نور خورشید یاقوتهای زرد می درخشند و در انعکاس یکدیگر خط طلایی افق را تشکیل می دهند. دانه های گندم، در جدال با دانه های سپید نمک سربلند بیرون آمده اند.          

باد گرمی که می وزد؛ از مشکلات این نمکزار می گوید و از آفتاب سوزانی حکایت می کند در پهنای 6 هکتار شوره زار طلایی.        

صدایی از دور مرا از هم کلامی با زمین و دانه هایش بیرون می کشد کارشناس و خبره این کار است،مدیرعامل شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی، آمده تا از تولد این دانه های طلایی بگوید و اینکه داستان این زمین لب تشنه چیست؟ 

آغاز راه   

محمود شمیلی در حالی که دستی بر خوشه های زرد گندم می کشد می گوید: کشت در مزارع نیشکر باعث برداشت آب از رودخانه کارون می شود آبی که به نظر بعد از استفاده در مزارع هدر می رود و زهاب نیشکر می شود؛ و دغدغه ای برای اهالی محیط زیست.

می گفت: آب کم شد و زمینها بدلیل شوری تبدیل به برهوت شدند، باید فکری می کردیم این بود که در جدید ترین قدم برای استفاده بهینه از زهاب نیشکر، در سایر کشت ها، پروژه تحقیقاتی را از دوسال پیش آغاز کردیم، طرحی برای تولید بذری مقاوم در برابر شوری آب با هدفی مشخص.              

خلاصه با توجه به (EC) شوری آب که هر روز در رودخانه کارون و زهابهای نیشکر اندازه گیری و کنترل می شد به این نتیجه رسیدیم که می توان با اصلاح ژنیتیک بذر ها، محصولی بدست آورد که در برابر شوری آب مقاوم باشد و خوب ثمر دهد.

به سراغ ظهیری نیا سرپرست آزمایشگاه این پروژه رفتم؛ می گفت: در محیط آزمایشگاهی رقمِ گندمِ اصلاح شده چمران را در سه موقعیت متفاوت کشت و سپس آبیاری کردیم. 

نخست رقم چمران با آب کارون،  دوم رقم چمران با مخلوطی از آب کارون و زهاب نیشکر و سوم رقم چمران با زهاب نیشکر

ظهیری نیا افزود: دو محصول دیگر یعنی جو و پنبه نیز با همین آبیاری شرایط آزمایشگاهی را تجربه کردند.

اجرایی شدن طرح تولید بذر مقاوم در برابر شوری 

نتایج به دست آمده آنها را مجاب کرد که زمان آن فرا رسیده تا رقمهای بدست آمده گندم، جو و پنبه در آزمایشگاه وارد زمینهای واقعی و کشت در سطح بیشتر شود.

مدیر مطالعات کاربردی این مجموعه میگوید: در جدید ترین دستاوردهای استفاده بهینه از زهاب نیشکر، زمینه بهره مندی از آن در کشت پنبه، جو، گندم، نخیلات و پرورش آبزیان فراهم شده است بنابراین در سطح 6 هکتار از زمینها، گندم کشت شد و دو محصول دیگر یعنی جو در 3 هکتار و پنبه در یک هکتار. 

علی محمدی افزود: فصل کشت با مراقبتهای ویژه به اتمام رسید و گندم حاصل از تحقیقات به بار نشست و رویش بذرها به میزان یک و نیم تن در هکتار در زمین و آب شور همه را شگفت زده کرد، در حالت عادی و با شرایط گرد و غبار در زمینهای جنوب استان از هر هکتار 2/5 تن گندم می روید.

به گفته آقای حواسی مهندس خاک و کشاورزی، نتایج نشان می دهد در این کشتها تفاوت معناداری میان تیمار آبیاری با آب کارون و زهاب وجود ندارد.

مراقبتهای ویژه به اتمام رسید و جو حاصل از تحقیقات به بار نشست در حالت عادی که از هر هکتار 2 تا 2/5  تن جو برداشت می شود؛ در این طرح تحقیقاتی که البته با زهاب و در آب شور کشت شد از هر هکتار 2 تن و 300 کیلوگرم جو برداشت شد.   

نمودارها و آمارها نشان می دهد جو در جدال زندگی با شوره زار موفق تر بوده است. 

این موفقیتها مدیر عامل صنایع نیشکر میرزا کوچک خان را مجاب کرد تا در فصل کشت؛ گندم و جوی بیشتری کشت کند، و کشت در شوره زار را به 10 هزار هکتار برساند.

ستار شکیبا افزود: هنوز زمان برداشت کتان و پنبه فرا نرسیده؛ اما از آنجایی که پنبه محصول گرمسیر است و در سالهای دور در خوزستان کشت می شد امیدواریم محصول خوبی از آن برداشت شود.

بهره گیری از زهابهای باقی مانده برای پرورش ماهی و میگو  

اما کار به همین جا ختم نمی شود محمود شمیلی استفاده از آب باقی مانده برای پرورش ماهی را نیز ادامه این طرح خواند و خاطرنشان کرد: در فاز نخست سه حوضچه به مساحت 50 هکتار برای پرورش ماهی در این مجموعه تحقیقاتی در نظر گرفته شد.

قرار است ده هزار و 115 قطعه بچه ماهی از انواع ماهیان کپور، ماهی سفید، قزل و بیگ هِد در این حوضچه ها رها سازی شود.

رییس شرکت توسعه نیشکر خوزستان چشم انداز این طرح را اینگونه توصیف کرد که با توجه به سرریز شدن پسابهای نیشکر در تالاب ناصری، امیدواریم با پیشرفت طرح دیگر هیچ پسابی وارد تالاب ناصری نشود، برای 2 هزار نفر شغل ایجاد شود و در نهایت با آبیاری و تثبیت کانونهای گردوغبار استان، 35 هزار هکتار سرزمین سبز ایجاد شود.

محمود شمیلی با یادآوری اهمیت بهره وری پسابهای کشاورزی خاطر نشان کرد: امیدواریم برای گذر از خشکسالی و شرایط کنونی، طرح توسعه کاشت نخیلات با استفاده از زهاب نیشکر مورد توجه قرار گیرد.

نویسنده: خدیجه تقیان 

دانلود