اتحاديه اروپا در قضيه برجام نمي خواهد در مقابل آمريکا بايستد.
به دنبال خروج آمريکا از برجام، محوريت بحث ها و گمانه زني ها در چارچوب ميزان تعهدات اروپا در قبال توافق هسته اي با ايران قرار گرفته است. اين که آيا اروپا به ايران تضمين عملي خواهد داد تا در برجام بماند و منافعش تأمين شود؟ و يا به هر دليل و بهانه اي از دادن چنين تضميني به تهران صرف نظر مي کند؟
به هرحال شرکت هاي اروپايي هنوز نتوانسته اند تضمين هاي کافي از دولت هاي خود درباره روبرو نشدن با تحريم هاي آمريکا در صورت ادامه فعاليت در ايران را دريافت کنند.
البته بيش از آنکه از تعهدات و تضمين هاي اروپا سخني به ميان آوريم بايستي گفت و توجه داشت که هرچند اتحاديه اروپا اين روزها جملگي بر حفظ برجام تاکيد دارند اما در عين حال اين توافق را ناقص مي خوانند و مدعي اند که ضرورت دارد کامل شود؟!
يعني به نوعي از همان ابتدا اروپا آب پاکي روي دست ايران ريخت و هم صدا با آمريکا خواستار اصلاح برجام شد. اصلاحي که با ايده امانوئل مکرون در قالب يک توافق تکميلي کليد خورد و آنگلا مرکل آن را بار ديگر در نشست صوفيه بلغارستان با اين مضمون تکرار کرد که اتحاديه اروپا عقيده دارد توافق در موضوع هسته اي ايران "کامل نيست".
به سخني ديگر اگرچه اروپايي ها بر حفظ برجام تاکيد دارند اما در عين حال هميشه بر اعمال فشار بر رفتارهاي - به ادعاي آنها - بي ثبات کننده منطقه اي ايران و برنامه موشک هاي بالستيک آن چراغ سبز نشان داده اند و اين يعني همان سياست يک بام و دو هواي اروپايي ها در قبال ايران و برجام است. از اين رو بايستي گفت که اتحاديه اروپا بيش از آنکه نتواند، نمي خواهد در برابر آمريکا بايستد.
شکي نيست که اروپا مي خواهد مسايل خارج از برجام از قبيل سياست منطقه اي و برنامه موشکي را در گفت و گو با ايران در ميان بگذارد تا اين پيام آشکار را به دولت آمريکا ارسال کند که اروپا با وجود حفظ برجام از نقش ايران در منطقه و برنامه موشکي اين کشور راضي نيست.
در اين ميان حربه اصلي و البته تکراري آمريکا و متحدان اروپايي آن، مضاعف سازي و چند وجهي کردن فشارها عليه ايران است تا به زعم آنها، تهران از مواضع خود عقب نشيني نمايد و مطالبات مدنظر غرب را بپذيرد.
از اين رو اصلاً عجيب و غيرمنتظره نيست که اين روزها بحث بيم و نگراني شرکت هاي اروپايي از تجارت با ايران پس از خروج آمريکا از برجام دامن زده مي شود و هشدارها و تهديدات مقامات دولت ترامپ به دفعات تکرار مي شود. اين که جان بولتون مشاور امنيت ملي دونالد ترامپ هشدار داده شرکتهاي اروپايي در صورت ناديده گرفتن درخواست آمريکا براي قطع روابط تجاري با تهران ممکن است در معرض تحريم هاي آمريکا قرار گيرند.
حال سؤال اين است که منافع برجام براي اتحاديه اروپا حائز اهميت است يا مزيت اقتصادي تجارت با آمريکا؟ پاسخ به اين مقوله را بايستي در چارچوب معادله هزينه- فايده مورد توجه و بررسي قرار داد.
در اين باره گفته شده که سطح تجارت فزاينده شرکتهاي چند مليتي اروپايي با آمريکا به هيج وجه قابل مقايسه با ايران نيست. ارزش تجارت سالانه اروپا با ايران تنها به بيست ميليارد يورو در سال مي رسد.
..............................................................................
مصطفي عبدلي