۱۳۰ میلیون تن محصول کشاورزی در ایران تولید میشود که بیش از ۳۰ درصد آن معادل ۳۶ تن به ضایعات تبدیل میشود.
بنابراین گزارش این میزان ضایعات در محصولات کشاورزی 25 برابر کشورهای پیشرفته است و ایران در بخش ضایعات میوه مقام اول را دارد.
شادلو رئیس اتحادیه باغداران معتقد است افزایش یکباره حجم تولید و نبود صنایع تبدیلی از عواملی اصلی افزایش میزان ضایعات است.
محمدرضا شفیع ملک زاده رئیس سازمان نظام صنفی کشاورزی نحوه برداشت میوه و جعبه های غیراستاندارد و حمل و نقل سنتی را عامل افزایش میزان ضایعات می داند.
وی می گوید: اگر میوه را درست برداشت نکنیم عمر انبارداری آن کاهش می یابد برای جلوگیری از این میزان ضایعات باید به زمان مناسب برداشت میوه ها توجه کرد.
به طور مثال برخی میوه ها مانند گلابی، موز، سیب پس از برداشت توانایی رسیدن دارد و می توان آنها را قبل از رسیدن کامل برداشت و در سردخانه انبار کرد.
بیشترین میزان ضایعات مربوط به میوه های تابستانه است چون آسیب پذیری زیادی دارد بنابراین قبل از اینکه بیش از حد رسیده شود باید آنها را برداشت و در ظروف مناسب بسته بندی کرد.
توت فرنگی یکی از این نوع محصولات است. چیدن این میوه باید در زمان مناسب و با حوصله انجام شود البته در ظرف های مناسب بسته بندی شود اما متأسفانه شاهدیم که این میوه به شدت آسیب پذیر در شرایط نامناسبی برداشت، بسته بندی، حمل و عرضه می شود.
سید محمدرضا نورانی رئیس اتحادیه صادرکنندگان محصولات کشاورزی درباره کیفیت جعبه های بسته بندی انواع میوه ها می گوید: بسته بندی هر میوه ای با میوه دیگر متفاوت است اما متأسفانه هنوز جعبه و بسته بندی استاندارد برای میوه در کشور تولید نمی شود.
به گفته نورانی تعداد کارخانه های تولید کارتن و جعبه های میوه قابل توجه است اما متأسفانه کیفیت لازم را ندارد و اکثر صادرکنندگان میوه ترجیح می دهند کارتن های بسته بندی میوه را از کشور امارات وارد و پس از بسته بندی میوه ها را صادر می کنند.
چالش دیگری که سبب افزایش ضایعات محصولات صیفی می شود رعایت نکردن الگوی کشت و بی توجهی به نیاز بازار است. تصویری که همه ما با آن آشناییم دور ریختن محصول به علت عرضه زیاد و قیمت پایین!
شکرالله حاجی وند مدیرکل دفتر امور میوه های سردسیری و خشک مکانیزه نبودن روش کاشت ،داشت و برداشت را از دیگر عوامل افزایش ضایعات می داند.
وی می گوید: فقط محصول 5 درصد از باغات کشور به صورت مکانیزه برداشت می شود و مابقی سنتی و دستی است.
حاجی وند معتقد است: برداشت سنتی سبب وارد شدن آسیب های فیزیکی به میوه می شود و همین مسئله آمار ضایعات را افزایش می دهد اما نقش حمل و نقل در ضایعات محصولات کشاورزی به ویژه میوه ، سبزی و صیفی به ویژه در فصول گرم نه سایه بان دارد و نه سردخانه. صحنه ای که بارها دیده ایم میوه هایی که زیرآفتاب شدید پلاسیده می شود.
با وجود میزان قابل توجه ضایعات در محصولات کشاورزی ایران جزو 10 کشور برتر جهان در تولید محصولات قرار دارد حالا اگر کاستی ها در بخش حمل و نقل ، بسته بندی، مکانیزاسیون، بازارسنجی، صنایع تبدیلی و تکمیلی برطرف شود شاهد افزایش درآمد و افزایش بهره وری در تولیدات کشاورزی خواهیم بود.