آئین سنتی روضه خوانی در حسینیه ایران

 به گزارش خبرگز اری صدا وسیما مرکز یزد , این روزها و همزمان با دهه اول ماه محرم در هر کوی و برزنی در شهر دارالعباده یزد که قدم بر می داری، صدای ذکر اباعبدالله الحسین (ع) و رشادت های یارانش در صحرای کربلا را می شنوی.
نه تنها در ماه محرم بلکه در همه ایام سال، یزدی ها برای روضه خوانی درمنازل خود خیمه حسین را در منازل برپا می کنند و در زیر این خیمه ها به عزاداری می پردازند.

برای حضور در یکی از مجالس روضه خوانی در یزد به بافت تاریخی شهر رفتم، جایی که بیش از یکصد سال است که بانیانش آن را وقف روضه حسین (ع) کرده اند.
با خوش آمدگویی بانی مجلس، وارد خانه «کربلایی اکرمی ها» شدم. خانه ای قدیمی با حیاط مرکزی که دور تا دور دیوارهایش با پرچم های عزای سید و سالار شهیدان سیاهپوش شده بود.
اتاق های اطراف حیاط همه پُر بود از عاشقانی که برای پاسداشت یاد اربابشان بعد از نماز صبح رهسپار این مجلس شده بودند؛ در این بین جوانانی را دیدم که به شوق این ایام از دنیای امروزشان دست کشیده اند و خادمی مجلس ارباب کربلا را می کنند.
به تالار خانه رفتم و در کنار بانوان که همه به احترام ایام شهادت سومین امام شیعیان لباس عزا بر تن داشتند، نشستم ؛ گوش جان دادم به نوای واعظ مجلس.
حجت الاسلام گرجی که سالهاست روضه خوان حضرت اباعبدالله الحسین ع است می گفت: سنت و سیره اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیها، مانند باد بهاری به انسان جانی دوباره می دهد؛ نفس اهل بیت (ع) حق است.
او با بیان اینکه قیام سیدالشهدا (ع)، قیام در برابر ظلم و جور بود به عزاداران توصیه کرد وظیفه امروزمان حفظ دینی است که در صحرای کربلا برای آن، جان های زیادی را به طَبَق اخلاص گذاشتند و از مال و زن و فرزند گذشتند.
پس از سخنرانی حجت الاسلام گرجی، کربلایی احمد همتی با نوای گرمش به نوحه خوانی پرداخت:
این دل تنگم عقده ها دارد، گوئیا میل کربلا دارد
ای خدا ما را کربلایی کن، دسته جمع ما را نینوایی کن
ای حسین جانم ، ای حسین جانم

پس از مداحی با کربلایی همتی هم صحبت شدم، او برایم گفت: از بچگی در مجالس عزاداری خدمت می کردم، آبا و اجدادم همه در مجالس اهل بیت علیهم السلام کار کرده اند و من نیز افتخار خدمت در مجالس اربابم حسین (ع) را دارم.
او در حالیکه اشک از چشمانش جاری شده بود، گفت: کار برای حسین (ع) عشق است، سِر عجیبی است که در کلام نمی گنجد.
سنت چای دادن با تال در آئین سنتی روضه خوانی
پذیرایی در محافل روضه آداب خاصی دارد که فقط منحصر به مجالس روضه خوانی یزدی هاست بدین ترتیب که استکان چای به همراه چند حبه قند، در سینی کوچک مسی به نام «تال» قرار می گیرد و توسط فردی به نام «چای ده» مقابل عزاداران، گذاشته می شود.
در خانه کربلایی اکرمی ها هم بدین شکل شرکت کنندگان در مجلس، تک تک مورد احترام بانی مراسم قرار می گیرند. برقراری نظم از مهمترین ویژگی پذیرایی چای با تال در یزد است.

 
قدمت روضه خوانی در ایران
روضه خوانی در ایران از زمان شکل گیری، کارکردی تبلیغی داشته است. به گونه‌ای که روضه خوان‌ها با هنر و فن خود ابزار اصلی این مهم به شمار می‌رفتند. آیت الله گلپایگانی در مورد نقش تبلیغی روضه خوانی گفته‌اند: «اگر یک قدری بگذرد و این مجالس نباشد، ترویج کم می‌شود و فاصله مردم از اسلام، مفاهیم و اهدافش زیاد می‌شود.
تاریخچه روضه خوانی در ایران به عهد صفویه می‌رسد. کمی پیش از آغاز عهد صفویه، ملاحسین کاشفی با نگارش کتاب «روضه الشهدا» سنگ بنای آن را پایه گذاری کرد. «روضه و روضه خوانی، به معنای ذکر مصیبت سید الشهدا و مرثیه خوانی برای ائمه معصومین (ع) است که مورد تشویق امامان و یکی از عوامل زنده ماندن نهضت حسینی و پیوند روحی و عاطفی شیعه با اولیای دین است. اشک ریختن و گریستن در مصائب اهل بیت (ع) نشانه عشق به آنان است و علاوه بر سازندگی‌های تربیتی برای سوگوار، موجب اجر و پاداش الهی در آخرت و بهره‌مندی از شفاعت اباعبدالله الحسین است».
بنیانگذاری روضه خوانی‌های بزرگ در زمان حکومت محمد تقی خان در یزد، و مرجعیت آخوند ملٌا اسماعیل در این شهر، حدود ۲۳۰ سال قبل از این، در حوالی سال ۱۱۶۶ شمسی توسط میرزا سید سلیمان طباطبائی نائینی یزدی بوده است.
به نوشتهٔ آسید جواد مدرسی در کتاب نجوم الٌسرد، میرزا سید سلیمان «در ایٌام مصیبت سالار شهیدان ابا عبدالله الحسین علیه السلام، برای آن حضرت مجلس عزا می‌گرفت و از لذایذ دنیوی چشم می‌پوشید و خودش بر منبر ذکر مصیبت می‌کرد.
در آن زمان، یزد پرجمعیت‌ترین شهر ایران و با داشتن بزرگ‌ترین حوزه علمیه شیعه دوازده امامی در ایران، تحت نظر شیخ کبیر و به همٌت آخوند ملٌا اسماعیل که اخ الزوجه میرزا سید سلیمان بسیار ثروتمند بوده است؛ محل صدور فرهنگ شیعه - عزاداری مفصٌل حسینی حتی به تهران و اصفهان و دربار پادشاهانی چون فتحعلیشاه قاجار بوده است.

 
آئین سنتی روضه خوانی در حسینیه ایران
روضه خوانی در برخی از منازل قدیمی یزد سابقه ای بس طولانی دارد ، روضه خوانی درخانه ملک ثابت درمحله سرسنگ 230 سال و برپایی این آئین سنتی در خانه های امام حسینی ها درمحله بازار نو، خانه وقفی درمحله تل ، خانه اصفهانیان درمحله لب خندق و خانه رشتی ها بیش از یکصد سال قدمت دارد.
یزدی ها برای روضه خوانی درمنازل خود خیمه حسین را در منازل برپا می کنند و در زیر این خیمه ها به عزاداری می پردازند
مسئولان دبیرخانه یزد حسینیه ایران می گوید: یکی از ویژگی های یزد نسبت به دیگر شهرهای ایران، برپایی مجالس روضه خوانی سنتی است.

سیدحسن حسینی با اشاره به اینکه قدمت روضه ها در یزد حدود 500 سال است، می افزاید: روضه خوانی در این استان بگونه ای است که در 365 روز سال، این مجالس به مناسبت های مختلف برپا می شود.
وی با تشریح نحوه برگزاری روضه ها می گوید: در این مجالس مذهبی سخنرانان مختلف دعوت می شوند و به بیان احکام شرعی، بیان فلسفه قیام عاشورا و مسائل روز دنیا می پردازند و پس از آن روضه ها با بیان مصیبت امام حسین (ع) و یارانش در روز عاشورا به پایان می رسد.

مسئول دبیرخانه یزد حسینیه ایران در ادامه سخنانش با بیان این مطلب که در یزد مردم خانه هایشان را به گونه ای طراحی می کنند که مناسب برای اقامه عزای روضه خوانی باشد می گوید: انجام خدمات عام المنفعه همچون ساخت مدرسه، درمانگاه، بیمارستان و امور خیر از برکات برپایی این مجالس عزاداری است.
روضه خوانی، سنت و سبکی مذهبی و دیرینه است که در تثبیت مذهب شیعه در ایران و شناساندن مصائب ائمه معصومین (علیهم السلام) خصوصا شهدای کربلا در ماه‌های محرم و صفر تاثیرگذار بوده و هست.