کتاب «چشم لشکر» در موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس نقد و بررسی شد.
در این جلسه، ابقایی مصاحبهگر کتاب با اشاره به اهمیت روایت کامل حوادث، اظهار داشت: با توجه به فعالیت بنده در ارتباط با تاریخ شفاهی و خاطرات شفاهی در بنیاد حفظ آثار دفاع مقدس سپاه، ترجیح داده شد که مصاحبه این اثر را شخصا انجام دهم. سردار پاشا ویژگیهای بارز خیلی خوبی داشت و یکی از دلایل انتخاب ایشان این بود که در واحد اطلاعات عملیات لشکر 25 کربلا، به عنوان یک فرمانده میدانی فعالیت میکرد.
وی در ادامه اظهار داشت: سردار پاشا بسیار صبورانه و دلسوزانه در مدت 2 ماه، ما را در بحث مصاحبه یاری کرد. روش اصلی مصاحبه این اثر به اینگونه بود که سوالات از پیش تعیین شده را مطرح و علاوه بر اینها اگر سوالی بصورت بداهه در ذهن ایجاد می شد هم مطرح میکردیم. تمام مطالبی که ارائه شده، مستقیم از سمت سردار بیان شده بود و صداقت در کار بسیار در چنین موضوعی اهمیت داشته است.
سردار پاشا نیز در جلسه نقد و بررسی کتاب چشم لشکر، گفت: فعالیتهای عملیاتی لشکر 25 باعث شد تا برخی از دوستان تصمیم بگیرند تا به عنوان تاریخ شفاهی این کتاب را تالیف کنند. با توجه به گذشت زمان، برخی مطالب از ذهن پاک شده بود اما با توجه به نوع فعالیت ما در بخش اطلاعات عملیات و دفترچههای یادداشت شده مربوط به آن دوران، خوشبختانه ما توانستیم در ماه مبارک رمضان اطلاعات کاملی را ارائه کنیم. بعنوان نمونه در عملیات والفجر ما در حدود سه ماه، محرمانه بدون حضور هیچگونه نیرویی، کار عملیاتی انجام دادیم. تمام این کارها برای رضای خدا بدون هیچ چشم داشتی انجام شد و هنوز بسیاری از ناگفتنیها است که باید گفته شود.
محمد عزیزی بعنوان منتقد ضمن تقدیر از برگزاری برنامه نقد کتاب در موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، بیان کرد: در مصاحبه تاریخ شفاهی باید خاطره از مونولوگ به دیالوگ تغییر کند و اینجاست که باید برخی چیزها را به مصاحبه شونده یادآور شد. برخی از اطلاعات مانند تعداد جلسات و مدت زمان مصاحبههای انجام شده در کتاب آورده نشده است و این اولین بحث در مستندنگاری است که متاسفانه در اینجا رعایت نشده است. در برخی از آثار ما مینویسیم «مصاحبه تاریخ شفاهی» که این باعث میشود که بتوان از این مصاحبه برای تولید سایر آثار بعنوان منبع استفاده شود.
کامور بخشایش نیز در بخش دیگری از این برنامه، گفت: تشکر می کنم از پدیدآورندگان این کتاب که باعث شدند چنین اثری منتشر شود. آقای عزیزی در ارتباط با نقد کتاب نکات بسیار مهم و کاملی را اشاره کردند و من همیشه در برنامهها می گویم که هر کتابی ارزش نقد را ندارد و این کتاب آنقدر ارزشمند است که ما در حال حاضر برای نقد و بررسی آن، دور هم جمع شدهایم. این کتاب حسنی که دارد، اهمیت لشکر نویسی را نشان می دهد و همه این ها برای هویت یابی ماست.
وی در ادامه گفت: تاریخ شفاهی 2 ویژگی اصلی دارد که یکی از آنها همین هویت یابی و دومی بیان تجربه است. مقدمه برای شناساندن اثر به خواننده است که متاسفانه خواننده با این بخش، میل به خواندن یک اثر پیدا می کند که متاسفانه ما در این اثر با یک مقدمه مناسب روبرو نیستیم.