حوزه بالكان، همچنان آتش زيرخاكستر

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا وسيما، بالكان شبه جزيره اي است درجنوب شرقي اروپا كه ازشرق به درياي اژه، ازغرب به درياي يونان و درياي آدرياتيك، ازجنوب به درياي مديترانه و ازسوي شمال به كوههاي آلپ دينار و آلپ ترانسلوني وجلگه مجارستان مرزبندي ميشود.

اهميت استراتژيک با وجود تنوع قومي
حوادث دهه90ميلادي درمنطقه بالكان كه به فروپاشي يوگسلاوي سابق انجاميد پس از15سال به تشكيل شش كشور مستقل واعلام يك جانبه استقلال كوزوازسوي آلبانياني تبارمنجر شدراه رابراي حضورگسترده غرب به ويژه آمريكا دراين منطقه مهم استراتژيك اروپافراهم كرد.
بافروپاشي كشوريوگسلاوي شبه جزيره بالكان بيش ازهرنقطه ديگردرجهان شاهدجنگهاي قومي هراسناك شد جنگهاي غم انگيزي كه دامنه آنها هرروزبيش از پيش گسترده شده واز سرخوردگان وتحقيرشدگان ديروزجنايتكاران جنگي منفوري چون صرب ها ساخته است.
منطقه بالكان غربي به دليل چندمليتي ،چندقومي بودن وباوجود فرهنگ ومذاهب مختلف يكي ازحساس ترين ومهترين مناطق جهان به شمارميايدكه درگذرگاه تاريخ قرارگرفته هم اكنون با چالش هاي روبه رشدمواجه بوده است.
رشداقتصادي كشورهاي اين منطقه به اندازه اي نيست كه جوانان را مجاب كند تادركشورهاي خود به دنبال فرصت هاي شغلي مناسب وزندگي راحت باشند.سازمانهاي فربه دولتي،قوانين كهنه ودست پاگيراداري وفساد مالي گسترده اغلب مانع ازآن شده كه توانايي هاي بالقوه اقتصادي كشورهاي حوزه بالكان عملي شوند، بحران مهاجران هم بردردسرهاي كشورهاي اين منطقه ازاروپاافزده وكنترل هاي شديدترمرزي ميان كشورهاراتشديد كرده است.
ميراث غم انگيزتنشهاي قومي ومذهبي،نرخ بالاي بيكاري ،فساد،فرارمغزها، به جاي حل مشكلات تمركزبرروي اختلافهاي قوميتي دهه90 كه منجر به جنگ داخلي انجاميد عملا اين كشورهاراباخطرتروريسم روبه روكرده است. درسالهاي اخير صدها مبارزاز كشورهاي بالكان به عراق وسوريه رفته اند تادركنارشبه نظاميان داعش بجگند.

افزايش تنش هاي سياسي
جدا ازتمام اين معضلات تنشهاي سياسي هم دراين منطقه روبه افزايش است مقدونيه درميان بحران سياسي قراردارد،حزب مخالف دولت آلباني حضوردرپارلمان راتحريم كرده است بي ثباتي وعدم اطمينان زيادي نسبت وضعيت سياسي دربوسني وهرزگوين به چشم ميخورد،تحركات اخيردركوزووصربستان تنشهاي ميان اين دوكشوررابه بالاترين حدخودرسانده ومانع هرگونه پيشرفتي درمسيرعادي سازي روابط اين دوكشورشده است.
صربستان درمسيررسيدن به اتحاديه اروپابامساله كوزومواجه است صربستان اعلام يكجانبه استقلال كوزوراقبول نداردوآنرااستان جنوبي خودميداندريئس جمهورصربستان بارها اشاره كرده درصورتيكه به صربهاي كوزووحمله شودصربستان ارتش به كوزوو مي فرستد.
قطارمسافري صربستان كه به مقصدشهري دركوزودرحركت بودپيش ازرسيدن متوقف شدهاشم تاچي ريئس جمهوركوزودليل اينكارراتحريك برانيگزبودن قطارعنوان كردزيرا بربدنه قطارشعارملي گرايانه نقش بسته(كوزوبخشي ازصربستان است)وجوداقليت صرب دركوزوبه عنوان يك بهانه هميشگي مداخله براي صربستان وجوددارد.
مقدونيه نيزدرراه رسيدن به اتحاديه اروپابايونان درموردنام كشورمقدونيه اختلاف دارداسلووني وكراوسي درموردمرزهاي دريايي اختلاف دارند
كراوسي همچنين با هرزه گوين ومونته نگرووصربستان اختلاف مرزي داردكوزو با مونته نگرواختلاف مرزي دارددرجمهوري هرزگوين منطقه صربسكاوجوداردكه هميشه موردحمايت صربستان است.
تمامي اين اختلافها حاكي ازيك آتش زيرخاكستري است كه هرزماني لازم باشد توسط روسيه ويا آمريكا شعله ورميگردد.

نفوذ نگران کننده روسيه
نگران كننده ترين موضوع هم تلاشهاي شديد روسيه براي افزايش نفوذ درميان اين كشورهاست.
روسيه ساليان سال براي نفوذدرجنوب شرق اروپابااستفاده از پايگاه درصربستان اقدام نموده همچنين روسها درتلاشند كشورهاي غرب بالكان شامل آلباني،بوسني،مقدونيه،مونته نگرو،كوزو،صربستان راازپيوستن به ناتومنصرف كند، لارف وزيرخارجه روسيه درجريان ديدارازصربستان گفت اگراتحاديه اروپا ازصربستان بخواهدبين اروپاوروسيه يكي راانتخاب كندهمان اشتباهي راخواهدكردكه دراوكراين مرتكب شد.
روسهابه منطقه بالكان يك نگاه تاكتيكي دارندبه اين معنا كه اگردربرخوردباغرب درمناسبات بين المللي دچارتعارض گردندونتواندپاسخ مناسب را بدهندكشورهاي منطقه بالكان كارت بازي روسيه ميشوند.
برخي مسئولان سياسي دراروپاهمانند هايكوماس (وزيرخارجه آلمان)بر اين باورند که ايجادبازنگري درمرزهاي زميني ميان صربستان وكوزو، خطرشدت گرفتن تنشهاي قومي را افزايش مي دهد،عادي سازي روابط ميان صربستان وكوزو به عنوان شرط اصلي موجب پيوستتن اين دوكشوربه اتحاديه اروپا عنوان شده است.
نگراني هايي درغرب وجودداردكه روسيه بامسلح كردن صربستان به هواپيماوتانك ازاين متحدش براي تنش آفريني دربالكان استفاده ميكندوهمزمان روي بي ثبات كردن بوسني ومونته نگروومقدونيه كارمي كند.

نفوذ فزاينده آمريکا
يكي ازاستراتژيهاي امريكادرمنطقه بالكان حمايت ازاستقلال قوميتهاي ساكن اين منطقه وبه رسميت شناختن حاكميت سياسي مستقل براي آنهابوده است ،حمايت ازتكه تكه شدن بالكان براي امريكاييهاپيش ازآنكه بامسائل حقوق بشري ارتباط داشته باشدبا اهداف درازمدت استراتژيك آنها براي گسترش حوزه منافع اتحاديه اروپا وتسريع عضويت كشورهاي كوچك شرق اروپادرناتودربرابرروسيه است همچنين ناتوان جلوه دادن اروپادربرابرحل مسائل بالكان به خصوص درحوزه نظامي .
دولتهاي بالكان اگرازتنشهاي قومي ومذهبي كوتاه نيايندوساختاراقتصادي وفرهنگي خودرااصلاح نكنندهمچنان به عنوان منطقه مستعدبراي قدرتهاي بزرگ خواهندبودكه ازطريق آنان به مقاصد سياسي خوددرعرصه نظام بين الملل برسند./
============================
نويسنده:ابوالقاسم مرادي-کارشناس سياست در شرق اروپا و بالکان.