وقتی آب انتقالی به یزد قطع می شود

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما مرکز یزد ، یزد به عنوان استان کویری مرکز ایران همواره با مشکل کم‌آبی دست به گریبان بوده است.  آخرین خبرها از کاهش شدید بارندگی ها در این استان و بحرانی خبر می دهد که گریبانگیر مرکزی ترین استان کشور شده است.

کاهش پي در پي بارندگي ها در طول 17 سال گذشته همزمان با برداشت از منابع آب زيرزميني در پی توسعه استان یزد، منجر به افت شديد آبهاي زيرزميني این استان شده است.

جوادیان زاده مدیرعامل شرکت آب منطقه ای استان یزد با ابراز نگرانی از وضعیت موجود می گوید: پارسال 251 میلیون مترمکعب از حجم منابع آب زیرزمینی استان کاهش یافته است.

سجادی پور رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد نیز می گوید: بر اساس آمارهایی که در سازمان هواشناسی کشور موجود است استان یزد با میانگین 90 میلیمتر در کنار سه استان کم باران کشور قرار گرفته است.
بر اساس آمار مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی، یزد با 96.6 میلیمتر بارندگی در بلند مدت کم بارش ترین استان کشور بوده است.
در واقع میانگین بارندگی سالانه یزد در 40 سال اخیر 60 میلیمتر است که از این لحاظ در میان استان ها در جایگاه آخر قرار دارد. این در حالیست که میزان تبخیر آب در این استان نیز  بسیار بالاست به گونه ای که بیشتر بارش ها از دسترس خارج می شود.

خشکسالي هاي چند سال گذشته باعث شده است که بخش مهمي از منابع تامين آب استان يزد خشک و يا دچار کاهش آبدهي شديد شود .کاهش منابع آبي باعث شده است که امروز بخش مهمي از آب شرب استان يزد از محل آب انتقالي به این استان تامين شود .
به گفته مدیر عامل شرکت سهامی آب منطقه ای یزد  در حال حاضر تمام شهرهاي استان يزد از آب انتقالي براي شرب استفاده مي کنند، بطوريکه بیش از  65 درصد آب شرب مردم استان تنها از طريق آب انتقالي تامين مي شود.
جوادیان زاده می گوید : آب چاهها با کيفيت پايين ، 30 درصد نياز آب شرب استان را تامين مي کند و کاهش سطح آبهاي زير زميني کيفيت آب شرب را با مشکل مواجه کرده است بطوریکه  منابع آبي برخي شهرهاي استان یزد براي شرب مناسب نيست .
جوادیان زاده می افزاید: علاوه بر اين خشکسالي ها و کاهش منابع آبي باعث خشک شدن منابع آبي بسياري از روستاهاي استان شده است و هم اکنون بالغ بر 300 روستاي استان آب خود را به وسيله تانکر تامين مي کنند.
با این حال تخریب های مکرر خط انتقالی آب به یزد در شرق اصفهان تامین آب شرب این استان را با مشکل مواجه ساخته است.

طرح انتقال آب به استان یزد چگونه رقم خورد؟
استان یزد از دیرباز با مشکل کم آبی و خشکسالی مواجه بوده است. به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی، موضوع تامین آب شرب برای مردم استان مد نظر مسئولان قرار گرفت و سرانجام با توجه به وضعیت وخیم منابع آبی استان یزد، موضوع تامین آب از زاینده رود در سال 1368 در وزارت نیرو مورد بررسی قرار گرفت.  
 سرانجام  پس از تبادل نظر در مورد آب مورد نیاز و شیوه‌های تامین آب از زاینده‌رود با عنایت به سایر نیازمندی‌های منطقه انتقال، برای مصرف شرب، ۷۸ میلیون مترمکعب آب به استان یزد اختصاص یافت. در تصویب طرح انتقال آب به یزد ابتدا منابع آب قابل انتقال و سپس وضعیت استان یزد   بررسی و سپس  با حضور وزیر نیرو و مدیران آب منطقه‌ای یزد و اصفهان نسبت به تخصیص سهمیه آب و انتقال آن به استان یزد تصمیم‌گیری شد.

 در این تصمیم‌گیری‌ها، حقابه کشاورزان منطقه اصفهان، حقابه صنعت و حقابه شرب اصفهان در نظر گرفته شد  و با توجه به همه این موارد، تصمیم‌ها اتخاذ و در قالب مصوبه اجرا شد.
در  بندهای این مصوبه آمده است، برای مصارف آب مشروب و صنعتی منطقه یزد از رودخانه زاینده‌رود، سالانه ۷۸ میلیون مترمکعب آب تخصیص می‌یابد و بیشترین دبی برداشتی نیز می‌تواند تا ۳ میلیون مترمکعب برسد.

 قطع مکرر آب انتقالی به استان یزد
کشاورزان شرق اصفهان در پی خشکسالی های اخیر و کاهش منابع آبی زاینده رود هر از چند گاهی با تخریب حوضچه ها وتیرهای برقی که پمپاژ آب را انجام می دهند تلاش می کنند تا مطالبات خود از مسئولان را دنبال کنند. این تعرضات از اسفندماه گذشته شدت یافته و تا کنون بیست و هفت مورد تخریب منجر به قطع آب انتقالی در شرق اصفهان روی داده است.
این تخریب ها در پی افزایش خشکسالی و کاهش منابع آبی زاینده رود افزایش یافته است. معمولا با تخریب حوضچه ها یا تیرهای برق این تخریب ها ظرف دو تا سه روز برطرف می شود. در طول این مدت آب شرب استان از محل استخرهای ذخیره آب انتقالی تامین می شود. اما به گفته مسئولان شرکت سهامی آب منطقه ای این ذخایر بیشتر از 48 ساعت پاسخگوی نیاز استان یزد نیست.

 

آب انتقالی به یزد چگونه مصرف می شود؟  
در حالی که برخی از کشاورزان اصفهانی بر این باورند که آب انتقالی به استان یزد به مصرف کشاورزی می رسد مسئولان این استان می گوید حتی قطره ای از آب انتقالی به مصرف کشاورزی نمی رسد.
مدیر عامل شرکت سهامی آب منطقه ای یزد می گوید در بخش کشاورزی ۸۳ درصد آب مصرفی در استان  به مصرف  می رسد که کل آن از منابع  آب زیرزمینی تأمین می شود .
جوادیان زاده می افزاید: بخش شرب که ۱۱ درصد از کل آب استان در این بخش صرف می شود از دو محل منابع آب انتقالی و آب زیرزمینی تأمین می شود.
وی می گوید  در حال حاضر مصرف آب استان در بخش شرب و بهداشت ۹۵ میلیون متر مکعب می باشد که ۶۵ درصد از این مقدار از آب انتقالی و ۳۵ درصد آن از منابع آب زیرزمینی تأمین می شود. او در مورد مصرف آب در صنعت هم می گوید:  بخش صنعت و خدمات نیز حدود ۶ درصد آب های استان را مصرف  می کنند که عمدتاً از منابع آب های زیرزمینی تأمین می شود.
افت شدید کیفیت آب شرب استان یزد
منابع آبی زیرزمینی استان روز به روز کیفیت خود را بیشتر از گذشته از دست می دهد. سنگینی بیش از حد آب یزد اکنون به گونه ای شده که بدون ترکیب این آب با آب انتقالی امکان استفاده از این آب وجود ندارد.
مدیر عامل شرکت سهامی آب منطقه ای یزد می گوید: در حال حاضر علاوه بر کمبود منابع  شرب منابع آبي موجود استان يزد هم با شوری بالا مواجه است که اين معضل باعث غير قابل شرب بودن منابع آبي موجود استان يزد شده است .
جوادیان زاده می افزاید: در حال حاضر عمده منابع اب استان يزد داراي اي سي هاي بالاي 1200 است و اين موضوع در برخي مناطق به حتي 40 و 50 هزار اي سي هم مي رسد و همين مسئله باعث شده است تا نتوان منابع ابي استان يزد را به تنهايي وارد چرخه اب شرب کرد .
هم اکنون از حدود 110 ميليون متر مکعب مصرف آب شرب استان يزد حدود 54 ميليون متر مکعب ان از آب انتقالي تامين مي شود و نيم ديگر از آن از منابع آب چاه داخل استان  تامين و با مخلوط شدن با يکديگر وارد مدار توزيع مي شود .

مديرعامل شرکت اب منطقه ايي يزد در عين حال می گوید: به دليل تعرضات مکرر و پي درپي به خط انتقال اب شرب استان يزد در ارائه خدمات رساني به مردم براي تامين اب شرب دچار مشکل حادي شده ايم و در حال حاضر وضعيت شهرها و روستاهاي استان از نظر تامين آب شرب به شدت وخيم است و آب انتقالي نقش مهم و حياتي در کاهش وخامت اوضاع دارد .
جواديان زاده می گوید : چنانچه اين آب دچار مشکل شود هيچگونه منبع آب براي جايگزيني آن نداريم و و درحقيقت نيمي از منبع تامين آب شرب استان يزد را از دست خواهيم داد و هيچ جايي براي جبران آن نداريم .
اسلامي مديرعامل شرکت اب و فاضلاب استان يزد هم با اشاره به پايين بودن کيفيت منابع اب موجود استان می گوید: براي تامين آب شرب مردم استان يزد به يک آب با کيفيت نيازمنديم تا با مخلوط کردن با آب بي کيفيت استان و قرار گرفتن در حد مطلب بتوان آن را  وارد شبکه توزيع آب شرب کرد .

اسلامي می گوید: پارسال بيش از 80 درصد منابع آب شرب شهرهاي استان از آب انتقالي تامين ميشد اما امسال به دليل کاهش تخصيص آب به استان و تعرضات مکرر به خط انتقالي اين ميزان بين 29 تا 65 درصد بوده است و اين موضوع باعث شده است تا اي سي آب شرب استان که سال گذشته بطور متوسط حدود 560 بوده است به بالاي هزار برسد و اين مسئله باعث کاهش کيفيت آب شرب مردم شده است .
عليدوست مديرکنترل کيفيت آب شرکت آب و فاضلاب استان یزد هم می گوید: هم اکنون  آب عمده چاههاي استان يزد داراي اي سي بالاي 2800 است که آبی بسيار بي کيفيت است و نمي توان آنرا به تنهايي وارد شبکه توزيع آب شرب کرد .
وي با اشاره به وخامت منابع آب چاههاي برخي شهرهاي استان همچون شهرستان اردکان می گوید: عمده منابع آبي اين شهرستان بي کيفيت و داراي اي سي 2800 به بالاست که به همين خاطر مجبور  به ايجاد شبکه هاي برداشت آب در اين شهرستان شده ايم که اين موضوع هزينه هاي زيادي را از نظر تامين آب شرب با کيفيت به دنيال داشته است .

 وي همچين از ايجاد يک دستگاه آب شيرين کن در خيابان شهيد رجايي شهر يزد خبر می دهد و می گوید توسعه اين ايستگاهها در يزد از حمله برنامه هاي شرکت آب و فاضلاب است .
مدیر عامل شرکت آبفای یزد می گوید: وضعیت منابع آب داخلی استان یزد به دلیل خشکسالی‎های مستمر هم از منظر کیفی و هم کمی به شدت آسیب‎دیده و بدون آب انتقالی که بالغ بر 60 درصد نیاز آب شرب 10  شهر استان را تامین می‎‎کند، تامین نیازهای شرب استان غیرقابل انجام است .
علی اسلامی می گوید : شرایط آب و هوایی استان که تابستان‎‎های گرم و خشک را بر استان حاکم می‎کند، یکی از چالش‎های تامین آب شرب است به نحوی که در سه ماهه خرداد، تیر و مرداد بالغ بر 45 درصد از کل نیاز آبی یکسال استان را در بر می‏‏گیرد و مصارف تابستان‏‏های اکثریت قریب به اتفاق شهرهای استان افزون بر دو برابر فصل سرد است.

وی در خصوص وضعیت آب در شهرستا‎ن‎ها، می گوید : در بعضی از شهرهای ما کیفیت منابع آب به حدی پایین است که به هیچ وجه استفاده از منابع محلی بدون اختلاط با آب انتقالی برای تامین آب شرب میسر نیست و با این وضعیت، انتقال آب باید ادامه و حتی افزایش پیدا کند، البته شرکت آبفا اقداماتی را از جمله شیرین‎سازی آب‎های غیر متعارف شروع کرده‎ که توسعه  این کار نیز به بودجه  کافی نیازمند است.

مدیر عامل شرکت آبفا در خصوص کیفیت آب استان هم عنوان می کند کیفیت آب در شهرهای مختلف، متفاوت است و در بعضی از شهرها مانند اردکان و میبد، بافق و بهاباد کیفیت آب بسیار نازل است و بدون اختلاط با آب انتقالی، اصلاً قابلیت شرب را ندارد به همین دلیل در شهرهایی مانند اردکان و میبد مخازن جداگانه‎ای برای آب شیرین داریم که در مواقع اضطراری از طریق ایستگاه‏‏های برداشت آب، آب شرب مورد نیاز شهروندان تامین می‎شود.
وسخن پایانی
همه شواهد حاکی از آن است که اگر آب انتقالی به استان یزد برای مدتی طولانی قطع شود تامین آب شرب استان یزد با بحران مواجه خواهد شد.
نویسنده : مهدی واحدیان اردکانی