وسیع اما فقیر

وضعیت مراتع گلستان  :

نزدیک به 40 درصد مراتع گلستان در سالهای گذشته فقیر شده اند ، مراتعی که فراز و فرود دامداریهای گلستان تا حدی وابسته به آنهاست و حدود یک میلیون و 200 هزار واحد دامی تامین کننده گوشت قرمز استان از آنها تغذیه می کنند.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای گلستان روند فقیر شدن مراتع گلستان از پوشش گیاهی در سالهای گذشته شدت گرفته است و از 860 هزار هکتار مرتع ، 350 هزار هکتار دارای پوشش گیاهی ضعیف هستند ، یعنی هر هکتار مرتع فقط زیر 100 کیلو گیاه دارند.

همچنین 200 هزار هکتار از مراتع گلستان از لحاظ تولید علوفه در وضعیت متوسط هستند و بین 100 تا 250 کیلو گیاه تولید می کنند و فقط 110 هزار هکتار از مراتع وضع خوبی دارند و بالای 500 کیلو در هر هکتار گیاه دارند.  

این در حالی است که گلستان در نوار شمالی کشور قرار گرفته و دارای آب و هوایی معتدل است .

 دلایل فقر مراتع گلستان :

تغییرات اقلیمی و خشکسالی ، سیل و شور شدن خاک از مهمترین دلایل از بین رفتن پوشش گیاهی و فقیر شدن مراتع گلستان است و در این میان منطقه آق قلا و اینچه برون  در شمال گلستان و مراتع قشلاقی بیشترین ضعف و فقر را دارند.

ادریس میرزا علی کارشناس مراتع منابع طبیعی گلستان با اشاره به اینکه گلستان از تنوع زیستی بسیار بالایی برخوردار است می گوید : این تهدیدات منابع طبیعی اثرات منفی و نامناسب بر روند توسعه پایدار ، ثبات اجتماعی و اقتصادی استان می گذارد.

او گفت : در کنار خشکسالی ، مراتع گلستان در معرض استفاده بیش از حد و بهره‌برداری نامناسب از زمین قرار دارند و چرای بیش از حد دام‌ها و بیش از ظرفیت مراتع هم سبب شده زمین پوشش گیاهی خود را از دست بدهد.

ادریس میرزا علی ادامه داد : هم اکنون بیش از 1 میلیون واحد دامی از مراتع گلستان تغذیه می کنند ، در حالی که این زمین ها ظرفیت چرای حدود 500 هزار راس دام را دارد.

او با بیان اینکه اقتصاد بیش از 5 هزار خانوار گلستانی وابسته به مراتع گلستان است می افزاید : باید جلوی فقر مراتع را گرفت و به دنبال احیای مراتع بود ، زیرا کاهش پوشش گیاهی این زمین ها و تغذیه نشدن مناسب دام ها سبب کاهش تولید محصولات دامی می شود.

راهکارهای نجات مراتع گلستان از فقر :

ضعیف شدن پوشش گیاهی حدود 40 درصد مراتع گلستان ضرورت برنامه ریزی برای جلوگیری از فقر بیشتر این اراضی را دو چندان کرده و منابع طبیعی گلستان در این راستا اقداماتی مانند بوته کاری با کمک خود بهره برداران ، بذرپاشی ، کپه کاری و ایجاد جوی پشته و هلالی های آبگیر را در دست اجرا دارد ، تا بتواند مراتع را احیاء و  قدرت خاک را برای حفظ پوشش گیاهی بیشتر کند.

معاون فنی منابع طبیعی گلستان در این زمینه می گوید : قصد داریم در مدت ده سال میانگین تولید علوفه در مراتع فقیر را که کمتر از 100 کیلوگرم در هر هکتار است به بیش از 300 کیلوگرم در هکتار برسانیم.

لطفی گفت : بوته کاری و بذر پاشی از کارهایی است که با کمک بهره برداران در این راستا انجام می شود و انتقال دانش فنی احیاء مراتع و بذر علوفه رایگان در اختیار آنان قرار می گیرد.

او ادامه داد : ایجاد هلالی های آبگیر برای ماندابی هم طرحی نو برای احیای مراتع گلستان است که در 750 هکتار از مراتع پایین دست استان اجرا می شود.

معاون فنی منابع طبیعی گلستان گفت : هزینه اجرای این طرح در این مراتع فقیر که رو به بیابانی شدن بود 350 میلیون تومان است و با ایجاد هلالی های آبگیر در این مناطق از تشکیل روان آب که با کمترین میزان بارندگی ایجاد و سبب فرسایش خاک می شد جلوگیری می شود.

رضا اورمز ، رئیس منابع طبیعی آق قلا هم می گوید : ذخیره نزولات و ایجاد جوی پشته هایی که بتواند روان آبها را داخل خاک هدایت و سفره های آب زیر زمینی را غنی کند هم برای حفاظت از مراتع موثر است.

رئیس اداره مرتع منابع طبیعی گلستان گفت : طرح مرتع داری برای چهار صد هزار هکتار در استان تهیه شده و در قالب قرارداد 30 ساله با هدف جلوگیری از بیابان زایی و برای تقویت پوشش گیاهی مراتع به مجریان طرح های مرتع داری واگذار شده است.

تاج قلی فرهنگ دوست ، همچنین ادامه داد : هم اکنون با کمک صندوق توسعه ملی یک میلیون بوته مرتعی در نهالستان های اتحادیه مرتعداران برای پوشش 2 هزار هکتار زمین در حال تولید است.

وی گفت : با غرس نهال مرتعی و نگهداری حداکثر دو ساله ، مراتع زیر پوشش طرح دوباره احیا می شود همچنین در صورت مساعد بودن شرایط آب و هوایی ، نهال های غرس شده 1 سال بعد به بذر دهی می رسند.

وی بر اهمیت ارتباط با سازمان های مردم نهاد برای حفظ مراتع گلستان تاکید کرد و گفت : اقدامات مشارکتی خوبی با جوامع محلی و سازمان های مردم نهاد در حوزه حفاظت و احیا مراتع استان در حال اجراست.

همچنین میکائیل ایمری رییس اتحادیه مرتعداران گلستان از خرید تضمینی بذرهای مرتعی جمع آوری شده به همت جوامع محلی و دامداران خبر داد و گفت : این بذرها برای تولید نهال ، عملیات کپه کاری و ذخیره نزولات آسمانی در طرح‌های مرتعداری استان استفاده خواهد شد.

اهمیت مراتع گلستان :

مراتع هم به لحاظ اقتصادی اهمیت بسزایی دارند و هم سبب تثبیت خاک و بالابردن قدرت نفوذ آب در زمین می شوند و مدیریت آنها می تواند جلوی فرسایش خاک را بگیرد و از طريق حفاظت و تثبيت خاك ، بالا بردن قدرت نفوذ آب در زمين و جلوگيري از بروز سيل و فرسايش و بالا بردن ذخاير آب زيرزميني ، مي‌تواند در اقتصاد موثر باشد.

مراتع استان از نظر تنوع گياهي بسيار غني است و زماني نه چندان دور از نظر كمي و كيفي يكي از مراتع خوب ايران بوده و در طول سال‌ها دامداران به راحتي و بدون تغذيه دستي از مراتع بهره برداري مي‌كردند.

بنابر این و با توجه به وابسته بودن 50 درصد تولید گوشت قرمز به مراتع و برای سالم بودن دامهای تولیدی حفظ و ایحای مراتع عزمی جزم و همکاری با بخش خصوصی را می طلبد.