عربستان و موج جدید ناآرامی‌ها

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما؛ پایگاه اینترنتی الخلیج آنلاین در مقاله اي تحليلي به قلم شمس الدین النقاز نوشت: عربستان سعودی ظرف هفته های اخیر در معرض نفوذ امنیتی بزرگی قرار گرفت که ماجراهای رخ داده در اوایل هزاره سوم را به ذهن متبادر کرد، ماجراهایی که این کشور از خلال آن، شاهد افزایش حملات مسلحانه به شهروندان و اتباع سایر کشورها بود آن هم بعد از آن که سازمان القاعده، همه توان خود را برای حمله به اهداف مشخصی در کشور حرمین شریفین به کار گرفت.

 

افزايش حملات مسلحانه در چند استان عربستان
چندین استان عربستان سعودی در سال های اخیر شاهد اقدامات خشونت آمیز و حملات مسلحانه ای بودند که توسط افراد وابسته به سازمان های جهادی و دیگرانی انجام شد که مقامات، آنان را از شیعیان قطیف می دانند. اخیرا صدای شلیک گلوله و درگیری ها باز هم شنیده می شود چنان که مقامات عربستان از کشتن شش نفر و بازداشت نفر هفتم در مخفیگاهی در شهرک الجش قطیف خبر دادند. دستگاه امنیتی دولت عربستان که بیستم ژوئیه 2017 با دستور پادشاه سعودی ایجاد شد می گوید این عملیات بعد از پیگیری فعالیت های عناصر تروریستی در قطیف توسط نیروهای امنیتی و رصد نشانه هایی صورت گرفت که بعد از تحلیل، از قریب الوقوع بودن یک عملیات جنایتکارانه خبر می داد.
این دستگاه که اختیارات گسترده ای دارد و سلمان بن عبدالعزیز شاه سعودی شخصا بر آن نظارت می کند فاش کرد 5 تن از نیروهای امنیتی جراحت های جزئی برداشته اند و 7 مسلسل خودکار به علاوه 3 بمب و سلاح کمری و صدها گلوله و 21 انبار سلاح کشف شده است.

 

وضع امنيتي استان قطيف
در سال های اخیر استان قطیف که اکثریت ساکنان آن شیعه هستند صحنه عملیات تعقیب و گریز بین نیروهای سعودی و کسانی است که ادعا می شود تحت پیگرد نیروهای امنیتی هستند. دهها کشته و مجروح از دو طرف حاصل این عملیات بوده است. فقط استان قطیف صحنه اقدامات خشونت آمیز و حملات مسلحانه نبوده است بلکه مواضع حساسی هدف تنش های امنیتی در یک سال اخیر بوده اند که یکی از کاخ های پادشاهی در ریاض از جمله آنهاست.

 

ماه آوریل 2018 نظر همه دنیا به این خبر جلب شد که مقامات سعودی از سرنگون کردن یک هواپیمای بدون سرنشین نزدیک کاخ پادشاهی خبر دادند و سعودی ها ویدئوهایی منتشر کردند که صدای درگیری های شدید در آن شنیده می شد. مقامات به اعلام این که هدف، سرنگون کردن یک هواپیمای شخصی بود بسنده کردند بدون آن که نامی از صاحب آن ببرند.
منابع مربوط به ”الخلیج آنلاین“ با تاکید بر این که این حادثه تلاش برای کودتا علیه محمد بن سلمان ولی عهد عربستان بود روایت سعودی ها را تکذیب کردند. در این عملیات تعدادی از مهاجمان و عناصر گارد پادشاهی کشته و زخمی شدند.
به سبب ترس مقامات سعودی از تکرار چنین اتفاقاتی وزارت کشور عربستان استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین را بدون مجوز پلیس تا زمان صدور سازوکار مشخصی برای آن ممنوع کرد. با گذشت چندین ماه از این اقدام، یک سازمان خاص روز دهم ژانویه جاری داشتن هرنوع هواپیمای بدون سرنشین را ممنوع اعلام کرد مگر آن که مالکیت آن بر اساس سازوکارهای ویژه و معمول در عربستان ثبت شده باشد. نیز استفاده از آن قبل از اخذ مجوز و در مناطقی غیر از مناطق تعیین شده ممنوع است.

منابع ”الخلیج آنلاین“ آن زمان گفتند کاخ های شاهی به جدیدترین فناوری های پارازیت انداز مجهزند که می توانند هواپیماهای بدون سرنشین را سرنگون یا بدون استفاده از زور آنها را کنترل کنند. ضمن آن که سرنگون کردن هواپیمای کوچکی که در ارتفاع اندک پرواز می کند به استفاده از آتش بار آن هم به مدت یک ساعت نیاز ندارد. آنها خاطرنشان کردند منتشر نشدن تصاویر هواپیمایی که سرنگون شد نشان می دهد مقامات رسمی در تعامل با حادثه دچار سردرگمی و از این حمله غافلگیر شده اند، حمله ای که دستگاه امنیتی حکومت نتوانست از آن پیشگیری و آن را خنثی کند.

 

ممانعت از بلند شدن صداهای مخالف با سیاست های خارجی و داخلی
با وجود تدابیر شدید امنیتی که بن سلمان از زمان به حکومت رسیدن پدرش در سال 2015 اجرا می کند گروه های مسلح توانستند حملاتی شبیه به آنچه اخیرا تکرار شد انجام دهند. در مقابل این شکست در جلوگیری از خون ریزی و ریشه کن کردن کسانی که مقامات آنها را گروه های تروریستی می نامند، عربستان بر کنترل امنیتی اوضاع سیاسی و حقوقی عمومی در کشور تاکید دارد و مانع بلند شدن هر صدایی در مخالفت با سیاست های خارجی و داخلی خود می شود. نظارت مقامات عربستان بر فعالان و مبلغان تا مرز جاسوسی از تلفن های آنان و زیر نظر گرفتن رفت و آمدهایشان هم رسید ضمن آن که مخالفان خارج نشین را هم در بر گرفت و حادثه ترور جمال خاشقجی در کنسولگری کشورش در استانبول رقم خورد.

 

ناظران امور داخلی عربستان می دانند یکی از مهمترین عوامل برهم خوردن امنیت کشور اخراج افسران کهنه کار و صاحب تجربه است که از محمد بن نایف ولی عهد و وزیر کشور سابق طرفداری می کردند. او سال 2017 از سمت خود برکنار شد و محمد بن سلمان به جای او به ولایت عهدی رسید و نیروهای خود را جایگزین افسران قدیمی کرد.
در مقابل، حمله نیروهای امنیتی عربستان به مخالفان سخت و بی رحمانه است. همین باعث شد سازمان های حقوقی بن سلمان را مستبد و دیکتاتور در یک کشور پلیسی بنامند که هیچ گونه انتقاد و مخالفتی را نمی پذیرد و دهها تن از منتقدان خود از جمله اندیشمندان و روزنامه نگاران را زندانی کرده است و اکثر آنها به حبس های طولانی مدت بدون احترام به اقدامات قضایی محکوم شده اند.

 

شدت گرفتن سرکوب روزنامه نگاران
بر اساس رده بندی جهانی آزادی مطبوعات که سازمان گزارشگران بدون مرز در سال 2018 منتشر کرد در بین 180 کشور، نام عربستان در زمره کشورهایی است که سرکوب روزنامه نگاران در آنها شدت گرفته و رتبه 169 را به خود اختصاص داده است. منال الشریف زن فعال سعودی موج بازداشت هایی که تعدادی از زنان مدافع حقوق بشر در عربستان را هدف قرار داد ظالمانه نامید که باعث می شود کشور به نقطه صفر بازگردد.
وی در گفت و گو با رادیو بی بی سی عربی از بازداشت زنان و مردان فعال سعودی توسط مقامات انتقاد کرد و گفت این اقدام باعث تثبیت عملکرد حکومت پلیسی در عربستان می شود ضمن آن که دهها تن از فعالان از ترس بازداشت و شکنجه فرار کرده اند.
سازمان عفو بین الملل موج بازداشت ها را وسلیه ای با هدف ترساندن فعالان دانست که عکس ادعاهای ریاض درباره تغییرات در سیاست داخلی را نشان می دهد زیرا فعالان بازداشت شده با اتهاماتی از جمله خیانت و همکاری با طرف های خارجی رو به رو هستند.