فراز و فرود های مذاکرات واشنگتن و پیونگ یانگ

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاری صدا و سیما ، اوج برخوردهای آمریکا و کره شمالی، مذاکرات ۱۲ ژوئن 2018 ترامپ و کیم، در سنگاپور و موافقت های دوجانبه آنها بود. گفتگویی که با وجود امیدها به رفع یا کاهش تنش ها، باز حول محور بد قولی های واشنگتن می چرخد .

امروز با گذشت حدود 7 ماه از آن دیدار،قرار است دو طرف نوبت دوم گفتگوها را در اواخر ماه جاری میلادی برگزار کنند .دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا در توییتی نوشت: نمایندگان من پس از نشستی بسیار سازنده و توافق درباره زمان و مکان نشست دوم با کیم جون اون، رهبرکره شمالی، پیونگ یانگ را ترک کردند. این نشست بیست و هفتم و بیست و هشتم فوریه در هانوی ویتنام برگزار می شود.

بد عهدی ها واشنگتن و پیونگ یانگ

رئیس جمهوری ایالات متحده در جریان دیدار ماه ژوئن خود با رهبر کرۀ شمالی، به او قول داده بود که پس از این دیدار بلافاصله بیانیۀ پایان جنگ کره را امضا کند.

این وعده هیچگاه عملی نشد و از نظر کارشناسان، این بدعهدی یکی از مهمترین دلایل ناکامی آمریکایی‌ها در مذاکراتشان با کرۀ شمالی بوده است.

با وجود قول ترامپ به کیم، از آن زمان تاکنون بارها دولت ترامپ از پیونگ یانگ خواسته است تا به عنوان پیش شرطی برای امضای چنین بیانیه‌ای، بخش عمده‌ای از زرادخانۀ هسته‌ای خود را از بین ببرد.

بر این اساس، خشم کرۀ شمالی از آمریکا منطقی به نظر می‌رسد زیرا داشتن وعدۀ دونالد ترامپ مبنی بر اعلام بیانیۀ صلح و سپس تعیین شرط برای اجرای آن، به این معنی است که آمریکا خود را به اجرای وعده‌هایش متعهد نمی‌داند.

در حالی که زمان برگزاری نشست سران آمریکا و کره شمالی در ویتنام نزدیک می شود، پیونگ یانگ از ارائه فهرست تاسیسات هسته ای اش خودداری می کند.

در عین حال، خودداری قاطع کره شمالی از ارائه جزئیات مربوط به زرادخانه هسته ای اش، موجب بروز نگرانی هایی در مورد پایبندی این کشور به هدف خلع سلاح هسته ای شده است.

استیون بیگن نماینده ویژه آمریکا در امور کره شمالی هفته گذشته برای مذاکراتی که بر اقدامات ملموس در جهت خلع سلاح هسته ای متمرکز است وارد پیونگ یانگ شد تا زمینه را برای دیدار دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا و کیم جونگ اون رهبر کره شمالی در ویتنام فراهم کند. در عین حال، در حالی که هفت ماه از برگزاری نخستین دیدار این دو نفر در سنگاپور می گذرد، مشخص است که رهبر کره شمالی همچنان نمی خواهد زرادخانه هسته ای کشورش را رها کند.

رهبر کره شمالی به ترامپ و مون جائه این رئیس جمهور کره جنوبی که سه بار با وی دیدار کرده است قول داده است هدف خلع سلاح هسته ای را پی بگیرد.

به موازات این تلاش ها، این حقیقت که کیم جونگ اون تمرکز خود را به توسعه اقتصادی تغییر داده و تا آنجا پیش رفته است که با رئیس جمهور آمریکا از دشمان دیرینه خود دیدار  می کند، امیدهایی را در جامعه جهانی بوجود آورده است که پیونگ یانگ در حال حرکت در جهت اجرای تغییرات باشد.

در عین حال، کره شمالی همچنان درخواست واشنگتن را مبنی بر ارائه دادن تصویر کاملی از طرح ها و تاسیسات هسته ای خود، رد می کند.

در مذاکرات اواخر فوریه ،خوشبینی ها به خلع سلاح هسته ای کاهش یافته است زیرا کره شمالی همچنان بر اقدام گام به کام و هم زمان" تاکید دارد و در مقابل، خواستار دریافت امتیازهایی از واشنگتن است.

کره شمالی برخی اقدامات ملموس صورت داده است. رهبر کره شمالی در سخنرانی خود به مناسبت سال جدید گفت کشورش دیگر سلاح هسته ای نمی سازد، این سلاح ها را آزمایش نخواهد کرد و آنها را تکثیر نمی کند و اینکه پیونگ یانگ اقدامات مختلفی در این خصوص صورت داده است. کره شمالی ماه مي سال گذشته سایت آزمایش هسته ای پانگی ری را منهدم کرد. رهبر کره شمالی ابراز تمایل کرده است سایت آزمایش موتور موشک تانگچانگ ری را از بین ببرد و تاسیسات یونگ بیون را برچیند که مهم ترین بخش از برنامه هسته ای اش به شمار می رود.

با وجود این، این تاسیسات فقط بخشی از تاسیسات هسته ای کره شمالی را تشکیل می دهند و از بین بردن آنها، خواست جامعه جهانی مبنی بر خلع سلاح کره شمالی را به طور کامل محقق نمی کند. علاوه بر این،کره شمالی ، اجرای "اقدامات مشابه" از جانب آمریکا را شرط اجرای اقدامات خود قرار داده است. برخی طرف ها از جمله دولت ژاپن و جناح های محافطه کار در کره جنوبی اعلام کره اند رهبر کره شمالی زرادخانه فعلی هسته ای خود را از بین نبرده است.

سابقه تنش ها

امضای بیانیۀ صلح برای کره‌ای‌ها، اهمیت سیاسی و تاریخی ویژه ای دارد.

کرۀ شمالی در سال ۱۹۵۰ میلادی به کرۀ جنوبی حمله کرد و به این ترتیب جنگ آغاز شد. ایالات متحده آمریکا در حمایت از کرۀ جنوبی وارد جنگ شد و کمی بعد از آن نیز چین در حمایت از حکومت کمونیستیِ کرۀ شمالی در این جنگ مداخله کرد. در جریان این درگیری خونین، نزدیک به ۵ میلیون سرباز و غیرنظامی کشته شدند. سرانجام در سال ۱۹۵۳ میلادی جنگ متوقف شد اما نه با توافق صلح بلکه با امضای یک توافق آتش‌بس. به این ترتیب از لحاظ فنی جنگ میان دو کره تا امروز همچنان ادامه دارد و به همین دلیل است که در مرز مشترک این دو کشور همسایه، همچنان سربازان و تجهیزات جنگی مستقر است.

این شرایط خیلی بیشتر برای دولت و مردم کره شمالی نگران کننده بوده، چرا که یکی از مهمترین دغدغه کرۀ شمالی از بابت امنیت ملی به شمار می رود.در تصور پیونگ یانگ، شرایط نه جنگ نه صلح ادامه دار کنونی، شاید منجر به تهاجم احتمالی آمریکا و کرۀ جنوبی به آن کشور شود.

"" کره شمالی به دلیل همین درک از سیاست منطقه ای، در همه این سالها بر توسعۀ برنامۀ هسته‌ای خود تاکید داشته برنامه‌ای که تاکنون منجر به تولید دست‌کم ۶۵ موشک و کلاهک هسته‌ای شده است. بخشی از این موشکها می‌توانند حتی خاک ایالات متحده آمریکا را نیز هدف قرار دهند.

به هرحال در دیدار ترامپ و کیم در سنگاپور، دونالد ترامپ به رهبر کرۀ شمالی قول داد که بلافاصله پس از این دیدار، بیانیۀ صلح را امضا و آن را اعلام کند. هنوز مشخص نیست که آیا این وعده در پاسخ به درخواستی از سوی کیم داده شده یا آقای ترامپ خود این موضوع را مطرح کرده است(يورو نيوز ،2018)

اما مقامات کرۀ شمالی در خوشبینانه‌ترین حالت بر این باورند که رئیس جمهوری آمریکا قولی را داده است که دولتش خود را به آن متعهد نمی‌داند.

دلایل تعلیق بیانیۀ پایان جنگ دو کره

چرا بیانیۀ پایان جنگ دو کره و برقراری صلح امضا نمی‌شود؟ به احتمال زیاد علاوه بر مایک پمپئو، دو تن دیگر از مقامات ارشد دستگاه اجرایی آمریکا یعنی جان بولتون مشاور امنیت ملی و جیم متیس وزیر دفاع نیز با امضای بیانیۀ صلح توسط دونالد ترامپ مخالف باشند.

دلایل این مخالفت ها عبارتند از:

الف )دولتمردان آمریکایی می‌خواهند اطمینان یابند که کرۀ شمالی در موضوع غیرهسته‌ای کردن این شبه جزیره جدی است؛ بویژه آنکه کرۀ شمالی در مذاکرات پیشین خود دربارۀ تمایلش برای کاهش کلاهک های هسته‌ای، واقعیت را نگفته بود، بنابراین قابل درک است که چرا دولت ترامپ با شک به رفتار کرۀ شمالی می‌نگرد.

ب)دومین دلیل اینکه ممکن است پس از اعلام پایان جنگ، کرۀ شمالی به آمریکا برای خروج ۲۸۵۰۰ سرباز خود از کرۀ جنوبی فشار بیاورد. ممکن است دونالد ترامپ با این کار موافقت کند بویژه آنکه خود او پیش‌تر آشکارا این سوال را مطرح کرده بود که چرا آمریکا هنوز حضور نظامی خود را در شبه جزیرۀ کره حفظ کرده است.

این موضوع نگرانی مقامات امنیتی آمریکا را برانگیخته است. آنها مخالف تخلیۀ نیروهای آمریکایی از منطقۀ مرزی میان دو کره و هر کار دیگری هستند که موضع متحدان آمریکا در شرق آسیا را تضعیف کند.

تلاش برای تقویت اقتصاد داخلی

کیم جونگ-اون همواره می‌خواهد بر بهبود اقتصاد کشورش که در حال حاضر یکی از فقیرترین کشورهای جهان است، متمرکز شود.

این آرزوی کیم در صورتی تحقق خواهد یافت که از برقراری صلح در شبه جزیرۀ کره اطمینان یابد و به همین دلیل از نظر کارشناسان، برای کیم جونگ-اون انتشار بیانیۀ پایان جنگ و برقراری صلح بسیار ضروری است.

بدون این بیانیه، هرگونه امتیازدهیِ کیم به ترامپ این دیدگاه را تداعی می‌کند که او در مقابل دشمن قسم‌خوردۀ خود تسلیم شده است.

کارشناسان نیز بر این باورند که این درک متقابل دوطرف از یکدیگر است که تعیین کننده مذاکرات بعدی و احتمالا توافق دیگر می شود.

نویسنده : محمد حسینی پور پژوهشگر شرق آسيا 

.