تولید برق پاک ، زیر سایه خورشید ، در مسیر خروش آب و زوزوه باد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، مرکز گیلان ؛ زیر سقف آسمان و سایه خورشید ، در دامن سبز کوه برق می زنند ، گرما و نور آفتاب ِمهربان را در قلب شیشه ای خود جا می دهند و گرمی و نور را به خانه های کاه گلی و چوبی مردم با صفای اینجا هدیه می  کند. 
 فاطمه زهرای 9 ساله در حالی که چشمان آبی اش از شادی برق می زند ، می گوید : حالا می تواند تلویزیون تماشا کند و زیر روشنایی برق ، در مدرسه کوچک روستا درس بخواند.

8 خانوار روستای چوئَه ژِیَه شهرستان تالش می گویند : روستای کم جمعیت شان که تا چند وقت پیش به علت قرار گرفتن در زمین های منابع طبیعی و سخت گذر بودن ، از متصل بودن به شبکه سراسری برق محروم بود ، حالا با پنل های خورشیدی برق دار شده و روشنایی به خانه های شان آمده است. 
برقی که برای تولیدش نه آلودگی تولید می شود ؛ نه خرج روی دست کسی می گذارد و نه تمام شدنی است.
اینجا در گیلان برای تولید برق ، فقط دست به دامن خورشید خانوم نشده اند و باد را هم ، پنجه به پنجه پره های توربین ها کرده اند تا با توان باد ، برق را به شبکه سراسری تزریق کنند. 
در پُر باران ترین استان کشور ، هم مسیر آب و دست در دست سدها هم نیروگاه های برق آبی ایجاد و انرژی را از خروش آب به خطوط انتقال برق می رسانند. 
بر اساس آمارهای سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق (ساتبا) ، گیلان با داشتن توان حدود 60 مگاوات برق نیروگاهی از منابع تجدید پذیر باد ، آب و خورشید در جایگاه سوم تولید برق پاک در کشور قرار دارد و استان های قزوین و یزد اول و دوم هستند.
این آمار حکایت از آن دارد که از مجموع توان تولید برق نیروگاه های گیلان از منابع تجدیدپذیر ، 50 مگاوات متعلق به نیروگاه بادی منجیل ، 5/9 مگاوات مربوط به 3 نیروگاه های برق آبی کوچک و حدود400 کیلو وات هم توان واحدهای مقیاس کوچک پشت بامی یا همان پنل های خورشیدی خانگی است. 

ظرفیت بالای تولید برق پاک، در گیلان ِخوش آب و هوا
اگرچه بر اساس اعلام سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق (ساتبا) سهم گیلان از مقدار تولید برق پاک از منابع تجدید پذیر کشور حدود 9 درصد است اما نباید فراموش کرد که این استان در جایگاه سوم تولید برق از انرژی پاک کشور قرار دارد و حدود 20 سال پیش هم نخستین نیروگاه بادی کشور و بزرگترین نیروگاه خاورمیانه در گیلان  و در شهر منجیل شروع به کار کرد.
از طرفی آنطور که مسئولان شرکت برق منطقه ای گیلان اعلام می کنند : این استان ظرفیت تولید 3 هزار مگاوات برق بادی چیزی معادل60 برابر تولید فعلی برق از انرژی باد و600 مگاوات برق از انرژی خورشید دارد ؛ البته مسئولان شرکت آب منطقه ای هم می گویند : با ایجاد نیروگاه های برق آبی در سدهای در دست ساخت این استان هم می توان 40 مگاوات برق از نیروی آب تولید کرد. 
ظرفیتی که به اعتقاد معاون برنامه ریزی و جانشین مدیرعامل شرکت برق منطقه ای گیلان در صورت محقق شدن می تواند گیلان را حتی در صدر استان های تولید کننده برق از منابع تجدید پذیر قرار دهد و از طرفی با تولید بیشتر برق از منابع تجدید پذیر که رایگان است ، افزون بر صرفه جویی در منابع انرژی تجدید ناپذیر یا سوخت فسیلی از جمله گاز و گازوئیل که در نیروگاه های حرارتی برای تولید برق استفاده می شود، می توان به کاهش هزینه های تولید برق ، جلوگیری از آلودگی محیط زیست و اشتغالزایی کمک کرد.

تولید برق در گیلان 3 برابر نیاز
آنطور که معاون برنامه ریزی و تحقیقات شرکت برق منطقه ای گیلان می گوید : سالانه حدود 15میلیون و 60 هزار  و 261 مگاوات ساعت برق معادل حدود 3 برابر نیاز گیلان در این استان برق تولید و وارد مدار سراسری می شود که با توسعه تولید برق از انرژی های تجدید پذیر می توان میزان تولید را تا حد زیادی بالا برد.

بهمن داراب زاده در تشریح مزیت های مهم تولید برق از منابع تجدید پذیر می گوید : نیروگاه های حرارتی بطور معمول برای تولید یک کیلو وات ساعت برق از 241/0 مترمکعب گاز یا 17/0 مترمکعب گازوئیل به عنوان سوخت استفاده می کنند که افزون بر هزینه ای که در پی دارد، باعث آلودگی هوا می شود ؛ این در حالی است که نیروگاه های برق بادی ، خورشیدی و آبی برای تولید برق از انرژِی رایگان طبیعت بهره می برند.
وی مثالی در این باره زد و گفت : برای مثال با تولید سالانه حدود 78 میلیون و 460 هزار کیلو وات برق در نیروگاه بادی منجیل از مصرف 18میلیون و 908 هزار و 860 مترمکعب سوخت گاز جلوگیری می شود.
معاون برنامه ریزی و جانشین مدیرعامل شرکت برق منطقه ای گیلان با اشاره به اینکه گیلان یک نیروگاه برق بادی در منجیل دارد می گوید : از آنجا که باد تقریبا همراه همیشگی هوای شهرهای منجیل و رودبار در گیلان است، با ایجاد نیروگاه ها و نصب توربین های برق بادی بیشتر می توان از این ظرفیت برای تولید 3هزار مگاوات برق پاک استفاده کرد.
بهمن داراب زاده افزود : اگرچه گیلان را به عنوان پُر باران ترین استان کشور می شناسیم اما شهرهای منجیل و لوشان در جنوب این استان ، آب و هوای متفاوتی دارد و افزون بر تعداد زیاد روزهای آفتابی، از زاویه مناسب تابش خورشید هم برای تولید برق خورشیدی برخوردار است.

وی می گوید : از طرفی پاکی هوا ، نبود ریز گردها و وزش باد مداوم باعث پاکسازی و خنک شدن سلول های پنل های خورشیدی و افزایش راندمان تولید برق در این پنل ها نسبت به استان های دیگر که قابلیت تولید برق خورشیدی را دارند، می شود. 
به گفته معاون برنامه ریزی و جانشین مدیرعامل شرکت برق منطقه ای گیلان وجود رودخانه های متعدد در گیلان و سد های در دست ساخت در مسیر آن ها هم، ظرفیت خوبی برای ایجاد نیروگاه های برق آبی در این استان ایجاد کرده است.
اما با وجود مزیت های تولید برق از منابع تجدیدپذیر و ظرفیت هایی که در گیلان در این زمینه وجود دارد ، به اذعان مسئولان و متولیان تولید این دست انرژی های پاک ، کمبود زمین برای احداث نیروگاه ، وجود الزامات و ضوابط زیست محیطی و منابع طبیعی در خصوص واگذاری زمین و احداث سد ، گران بودن برخی تجهیزات روز نیروگاهی برای افزایش توان تولید و نیز عدم نرخ گذاری برق تولیدی برخی نیروگاه ها ، موانعی را در مسیر تولید برق پاک در گیلان قرار داده است.

مهر خورشید خانوم و بی مهری زمین 
در حالی که شرکت توزیع برق گیلان که متولی ساماندهی و توزیع پنل های خورشیدی خانگی است از نصب 354 پنل خورشیدی خانگی برای برق رسانی به 354 خانوار ساکن در روستاهای کوهستانی و سخت گذر گیلان و نیز استقبال دیگر خانوارهای ساکن در این مناطق خبر می دهد و از طرفی شرکت برق منطقه ای استان هم از ظرفیت تولید 600 مگاوات برق خورشیدی در این استان خبر می دهد ، اما  کمبود زمین مناسب برای احداث نیروگاه خورشیدی ، در مسیر تابش مهر خورشید بر قلب شیشه ای پنل ها سایه افکنده و مانعی بزرگ در ایجاد نیروگاه های خورشیدی ایجاد کرده است. 
مشکلی که معاون برنامه ریزی و تحقیقات شرکت برق منطقه ای گیلان می گوید : وجود ضوابط ، قوانین و مقررات زیست محیطی و منابع طبیعی باعث آن است. 
بهمن داراب زاده با بیان اینکه در حال حاضر 2 سرمایه گذار خارجی و یک سرمایه گذار داخلی برای احداث نیروگاه خورشیدی در جنوب گیلان پای کار آمده اند گفت : از آنجا که احداث نیروگاه خورشیدی ِ مقرون به صرفه به حدود 20 هکتار زمین نیاز دارد و از طرفی اغلب زمین های گیلان جزو منابع طبیعی و دارای محیط زیست شکننده است ، الزامات و ضوابط موجود ، واگذاری زمین برای ایجاد نیروگاه های خورشیدی را سخت کرده است؛ بطوری که دو سرمایه گذار خارجی با وجود جانمایی زمین حدود دو سال است که برای واگذاری این زمین از سوی منابع طبیعی ، تلاش می کنند و به نتیجه ای نرسیده اند.

موانعی که لای پره های برق ساز توربین های بادی هم گیر کرده است. 
مدیر تنها نیروگاه بادی گیلان در منجیل که نیروگاهش در توان تولید برق از باد ، رکورد استانداردهای جهانی را شکسته و 2 برابر استاندارد جهانی برق تولید می کند می گوید : یک توربین بادی 660 کیلو واتی در سال یک میلیون و 700 کیلو وات برق تولید می کند ؛ این درحالی است که به علت شتاب و وزش باد مداوم در منجیل از هر توربین 660 کیلو واتی ، سالانه 2 میلیون و 400 تا 3 میلیون و 200 کیلووات در سال برق تولید می شود.
محسن علیپور می گوید : اگر 159توربین بادی این نیروگاه که در اندازه های 300، 500 ، 550 و 660 کیلو واتی برق تولید می کنند ، تجهیز و جایگزین شود ، توان فعلی تولید برق تا حدود 5 برابر افزایش می یابد.
وی در این باره مثالی زد و گفت : برای مثال با نصب یک توربین 3 مگاواتی بادی می توان به اندازه 5 توربین 660کیلو واتی برق تولید کرد ؛ کاری که اگر محقق شود هم فضای کمتر نیروگاهی می خواهد و هم توان تولید برق از باد را افزایش می دهد. 
مدیر نیروگاه بادی منجیل با اشاره به گران بودن تجهیزات نیروگاهی گفت : متاسفانه محاسبه 70 درصد قیمت توربین های پیشرفته و باتوان بالای بادی، به یورو از سوی شرکت های سازنده هم مزید بر علت شده است که با افزایش قیمت های ارز اجازه جایگزینی توربین های جدید را به ما نمی دهد.
محسن علیپور می گوید : از طرفی با وجود اینکه از بهمن پارسال در راستای اجرای قانون خصوصی سازی، نیروگاه بادی منجیل از سوی توانیر به بخش خصوصی واگذار شده ، سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق (ساتبا) ، قرار داد فروش را با توانیر نبسته و بر این اساس در یک سال گذشته بابت برق تولیدی این نیروگاه که به شبکه سراسری فرستاده می شود، مبلغی دریافت نکرده ایم ؛ مشکلی که بارها با مسئولان ساتبا و توانیر در میان گذاشته ایم.

موانعی که مسیر نیروگاه های برق آبی را پشت سدسازی، سد کرده است.  
موانع تولید برق از انرژی پاک فقط پنجه به پنجه باد نکرده است و مسیر توسعه برق آبی را هم سد کرده است.
آنطور که مدیرعامل شرکت آب منطقه ای گیلان می گوید : شدت و شتاب آب هنگام باز شدن دریچه های سد و رهاسازی آب،  بسیار زیاد است ؛ شتاب آبی که با هدایت آن به توربین ، ضمن استفاده از انرژی آب برای تولید برق، می توان تا حدود زیادی از شدت و خروش آب هم هنگام رهاسازی از پشت سد کم  کرد.
وحید خرمی افزود : افزون بر تولید برق در نیروگاه های برق آبی سد های سپید رود، شهر بیجار و تاریک گیلان ، در طرح مطالعاتی سدهای در دست ساخت شفارود ، پلرود و دیورش هم ایجاد 40 مگاوات نیروگاه برق آبی دیده شده است.
وی گفت : از طرفی در مسیر برخی از رودخانه های دیگر این استان هم می توان نیروگاه های برق آبی ایجاد کرد اما پیش نیاز ایجاد نیروگاه برق آبی ، ساخت سدهایی با ارتفاع بلند است، سد هایی که الزامات بازدارنده زیست محیطی و منابع طبیعی یا ساخت شان را منتفی و روند احداث را طولانی می کند و یا طرح شان را راکد می گذارد.

ساتبا برای حل مشکلاتی که در مسیر خورشید و باد و آب قرار گرفته چه می کند؟
آنطور که معاون مدیرکل روابط عمومی سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق کشور می گوید : این سازمان در رایزنی با نمایندگان مجلس شورای اسلامی به ویژه اعضای کمیسیون انرژی ، همچنین در نشست هایی با مسئولان وزارتخانه های صمت و نیرو و سازمان های برنامه و بودجه ، حفاظت محیط زیست و جنگل ها و مراتع پیگیر تسهیل در ضوابط ، قوانین و مقررات بازدارنده و ایجاد سامانه های حمایتی مالی برای توسعه تولید برق پاک در کشور بویژه استان های شمالی و گیلان است.
محمد حسن زربخش در خصوص چرایی نبستن قرداد با نیروگاه بادی منجیل برای دریافت هزینه های فروش هم گفت : در فرآیند تایید مدارک واگذاری کامل این نیروگاه به بخش خصوصی ، نواقصی وجود دارد که ساتبا در حال پیگیری برای رفع نواقص اداری آن است.
وی از برگزاری نمایشگاه " بین المللی انرژی های تجدید پذیر و صرفه جویی انرژی " در هفته اول اسفند در تهران خبر داد و گفت : در این نمایشگاه 60 شرکت داخلی و خارجی ، توانمندی های خود را در زمینه تولید برق پاک به نمایش می گذارند و در 4 روز فرصت برگزاری این نمایشگاه ، کارگاه های آموزشی و چالشی برگزار خواهد شد که در آن سرمایه گذاران حوزه انرژی های پاک، ضمن دیدار چهره به چهره با مسئولان نهادهای مرتبط با این حوزه ، مشکلات خود را مطرح خواهند کرد. 
معاون مدیرکل روابط عمومی سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق کشور افزود : وزیر نیرو در روز پایانی برگزاری این نمایشگاه ، شخصا پاسخگوی مشکلات سرمایه گذران منابع انرژی های تجدید پذیر خواهد بود و راهکارهایی برای حل مشکلات این بخش ارائه خواهد شد که امید می رود تا حدودی موانع را مرتفع سازد.
حال باید نشست و دید ، نشست های ساتبا با نمایندگان مردم در خانه ملت و دولت و همچنین نمایشگاهی که تا چند روز دیگر درهایش به روی مردم ، تولید کنندگان برق از منابع تجدید پذیر و مسئولان گشوده خواهد شد، تا چه حد می تواند ، موانع توسعه انرژی های تجدیدپذیر و تولید برق پاک در کشور ، به ویژه گیلان که ظرفیت ها و البته موانع زیادی در این باره دارد ، حل کند.