محله هرندی؛ نامی که با تصویر معتادان متجاهر و خرده فروشان در اذهان عمومی پایتخت نشینان گره خورده است
هرندی، محلهای با چهارصد سال قدمت و بافت تاریخی که میتوانست به قطب گردشگری پایتخت تبدیل شود، اما همچنان جولانگاه معتادان و کارتن خوابهای خیابانی شده است.
منطقه ۱۲ حدود پانصد اثر ثبت شده و هشتصد بنای واجد شرایط در بافت تاریخی دارد.
داستان محله هرندی به زمانی بازمیگردد که اسرای عرب را به این گود آوردند، از همین گود عربها خاک برداشتند و دور تهران حصار کشیدند و بعدها این اسیران در این گودها زندگی کردند.
باتوجه به بازخوانی تاریخ، از همان زمان آسیب در این منطقه وجود داشته است، قبل از انقلاب معتادان در همین گودالها پنهان میشدند و برغم همه تلاشها برای بهسازی این منطقه؛ این وضعیت پس از انقلاب هم ادامه یافت تا اینکه در دهه ۷۰ با مداخله شهرداری این گودال پر شد، اما ناهنجاریها در منطقه ادامه یافت.
با تمام مداخلاتی که در محله هرندی شکل گرفته، اما همچنان آسیب اجتماعی در این نقطه از تهران وجود دارد، چندسالی است که موضوع پلاک قرمز و زردها در محله هرندی محور گفتگو جامعه شناسان و کارشناسان آسیب اجتماعی شده است.
این محله هشتهزار خانوار و سیهزار نفر جمعیت دارد که هجده درصد از خانوارهای آن به نحوی در کار تولید و توزیع مواد مخدر بوده اند و با عنوان «پلاک قرمز» شناسایی شدهاند.
در سال ۹۴، بیش از ۱۰ درصد پلاکهای هرندی قرمز بودند که در واقع شامل ۷۰۰ پلاک میشدند. در سال ۹۷، نود و هشت پلاک قرمز شناسایی و پلمب شدند.
مدیر مرکز خدمات اجتماعی منطقه ۱۲ با بیان اینکه با توجه به مطالعاتی که از سال ۹۴ برای آسیبهای اجتماعی محله هرندی انجام شده، وضعیت خانهها به سه دسته پلاک قرمز، زرد و سبز تقسیم میشود، گفت: پلاک قرمز به پلاکی گفته میشود که همه افراد داخل آن پلاک به نوعی آسیب دیده اجتماعی هستند، برای مثال خانوادهای وجود دارد که پدر معتاد است، کودک جزو کودکان کار است و مادر جزو زنان اهل ناهنجاری و کل اعضای خانواده درگیر موضوع آسیبهای اجتماعی هستند.
سعید شاه میر افزود: پلاک زرد اصطلاحی است که به خانوادهای گفته میشود که همه اعضا سالم هستند بجز یک یا دو نفر که در گروه آسیب دیدههای اجتماعی قرار میگیرند، برای مثال خانواده سالمی که فقط پدر معتاد یا دختر خانواده فراری است، پلاک سبز، پلاکی است که همهی اعضای خانواده سالم هستند.
وی با بیان اینکه اکثریت پلاکهای محله هرندی پلاکهای زرد هستند، گفت: افراد ساکن در این محله به نحوی درگیر آسیب اجتماعی هستند، پلاک قرمزهای محله هرندی محل تهیه و توزیع و پخش مواد مخدر یا کلونی مواد مخدر و خانههای مجردی است.
به گفته شاه میر آخرین آمار مربوط به سال ۹۶ است که نشان میدهد نود و چهار پلاک قرمز در محله هرندی وجود دارد و در حال حاضر در این سالها نیز آمار پلاک قرمزها محدود به همین عدد بوده است.
مدیر مرکز خدمات اجتماعی این منطقه افزود: باتوجه به تبیین طرحها و دستورالعملهای ستاد بهسازی فضای اجتماعی محله هرندی، چند اتفاق قرار بود رخ دهد، سیمای بصری محله ارتباطی به پلاکها ندارد، اما پلاکها میتواند مسبب تغییر سیمای محله باشد.
وی گفت: در سال ۹۴، ۹۵ و ۹۶ طیف وسیعی از معتادان در پارکهای محله بصورت کلونی مستقر بودند و براثر اوردوز یا نرسیدن مواد فوت میکردند، در اقدام اول بهسازی اجتماعی هرندی قرار بود محله از حضور این بخش از افراد پاک شود و سیمای بصری متعادل شود، زمانی که بتوانیم تقاضا را مدیریت کنیم عرضه هم مدیریت خواهد شد، عرضه مواد در محله بود و تقاضای بسیار سیمای بصری محله را تشکیل میداد.
شاه میر با بیان اینکه بالاخره پلیس تخصصی مبارزه با مواد مخدر به این موضوع ورود پیدا کرد و شهرداری تهران پشتیبانی از آن را انجام داد، افزود: در چند ماه گذشته قبل از عید، نزدیک به ۷ هزار نفر از معتادان متجاهر و خیابانی در منطقهی ۱۲ و نقاط آسیب دیده جمع آوری شدند، این طرح همچنان ادامه دارد و به خصوص با تولیدکنندگان، توزیع کندگان و مصرف کنندگان بشدت برخورد میشود.
وی ادامه داد: در حال حاضر شرایط محله نسبت به سالهای گذشته بسیار مطلوب شده و در طول روز کمتر از ۳ نفر مددجو مشاهده نخواهد شد، اما آمار تردد معتادان هم صفر نیست.
شاه میر گفت: پلیس تخصصی مبارزه با مواد مخدر، کلانتری محل، شهرداری ناحیه و معاونت اجتماعی منطقه درگیر موضوع جمع آوری بودند، امنیت محله از نظر سیمای بصری ایجاد شد، فاز بعدی برخورد با پلاک قرمزها بود، تعدادی از پلاک قرمزها با توجه به طرحهای برخورد با معتادان و خرده فروشان کاهش پیدا کرد، تعدادی از پلاک قرمزها هم در مجاورت منطقه ۱۲ (باغ آذری) بود، حدود ۷۰ درصد از پلاکها در طرح ضربتی پلیس جمع آوری شد.
وی افزود: پلیس مبارزه با مواد مخدر با استفاده از ضابط قضایی به پلاکها ورود پیدا میکرد و سپس عوامل اجتماعی در محل به کمک بهزیستی روی هر پلاک متمرکز میشدند تا پلاک با دستور قضایی، قطع آب، برق، گاز و نصب بلوکهای گچی روبروی درب و همچنین ابلاغ و نصب حکم قضایی روی بلوکها پلمپ و ساماندهی شود، ساماندهی به این منظور است که پلاک تخلیه شده و اعضای آن به مکانهای بازپروری ارجاع پیدا کنند.
شاه میر با اشاره به اینکه عموم پلاکها خانه مجردی بودند و مالک خانه را به چند نفر اجاره میدهد، گفت: مرحله اول تعیین و تکلیف مالک پلاک است، بسیاری از پلاکها مالک مشخصی ندارند، براساس احکام قضایی نگاه به پلاکها نگاه تخریب نیست یعنی پلاک آسیب دیده تخریب نمیشود، اما بعد از تعیین و تکلیف در صورت نداشتن مالک مشخص پلاک تغییر کاربری داده میشود، این یک اقدام اجتماعی و فرهنگی است، تصمیم نهایی بر این شد تا پلاکها تغییر کاربری داده شوند و بنابر دستور قضایی فعالیتهای اجتماعی و هنری در آنجا صورت گیرد یا افراد بی خانمان مستقر شوند.
مدیر مرکز خدمات اجتماعی این منطقه با بیان اینکه تغییر کاربری پلاکها جزو اهداف بلند است تا نگاه تخریب از روی پلاکهای قرمز برداشته شود، افزود: در سال گذشته و اوایل سال جدید، با جدیتی که دستگاهها روی این موضوع داشتند و تأکید بر بهسازی اجتماعی محله هرندی، جمع آوری معتادان و تخلیه و پلمب پلاک قرمزها با قوت بیشتری اتفاق افتاد.