اجرایی نشدن سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت از جمله چالشهای موجود در پیادهسازی این سند است
وی مسأله اول را سؤال از "ضرورت تهیه الگو" دانست و ادامه داد: این سؤال از ابتدای طراحی الگو مطرح بود و به آن پاسخ داده شده است، اما، چون این سؤال تکرار میشود، به جنبه دیگری از این ضرورت که انسجام بخشی به تصمیمات برنامهای است، اشاره میشود.
واعظزاده انسجام و هماهنگی تصمیمات کلان و برنامهای در سطح ملی را یک ضرورت جدی برای پیشرفت کشور دانست و گفت: الگوی پیشرفت باید و میتواند به این انسجام بخشی کمک کند؛ تصمیمات برنامهای شامل سیاستها و قوانین مربوط و نیز برنامههای عمومی و بخشی است.
رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت خاطر نشان کرد: یکی از مشکلات کشور نبود انسجام و هماهنگی میان این تصمیمات است. خیلی از این تصمیمات به صورت منفرد و بدون ارتباط با اسناد بالادستی و یا بدون تهیه اسناد پایین دستی اتخاذ میشود.
*همه قوانین برنامهای، منطبق بر سیاستهای کلان کشور تهیه نشده است
وی با بیان اینکه بعضی برنامههای پرهزینه و طولانی مدت کشور بدون پشتوانه در اسناد بالا دستی تهیه و اجرا میشود که فارغ از خوب یا بد بودن برنامه، موجب نبود انسجام تصمیمات برنامهای کشور میشود، یادآور شد: "مسکن مهر" و "طرح تحول سلامت" از این گونه تصمیمات بود که به رغم مصارف چند ده هزار میلیارد تومانی پشتوانهای در برنامههای توسعه ۵ ساله کشور نداشت و به همین علت با تغییر شرایط تأمین منابع آنها با مشکل مواجه شد.
واعظزاده گفت: سیاستهای کلان کشور باید اساس برنامههای توسعه کشور باشد و هیچ طرح یا برنامهای نباید خارج از شمول برنامههای بلند مدت کشور به انجام برسد.
وی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را سند بالادستی همه اسناد کشور توصیف کرد و گفت: بر این اساس در درجه اول سیاستهای کلان جمهوری اسلامی و برنامههای توسعه بلند مدت را منسجم و هماهنگ میکند. انسجام بخشی تصمیمات برنامهای کشور نیازمند یکپارچهسازی و هماهنگی نظام تصمیم سازی و تصمیم گیری جمهوری اسلامی در چارچوب قانون اساسی است و برای این منظور احتیاجی به اصلاح قانون اساسی نیست. چرا که قانون اساسی از ظرفیت لازم برای این تجدید ساختار برخوردار است و الگوی پیشرفت نیز لازمه این انسجامبخشی به شمار میرود.
رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت مسأله دوم را "اجرای الگوی پیشرفت" دانست و یادآور شد: به درستی مطرح میشود که تجربه خوبی از اجرای اسناد برنامهای در جمهوری اسلامی در دست نیست. اسناد کلان برنامهای اغلب به میزان مورد انتظار اجرا نشده است و حتی گاهی برآورد دقیقی از میزان اجرا شدن یا نشدن آنها در دست نیست.
وی یکی از نگرانیهای بزرگ در این زمینه را اجرایی نشدن الگو و اینکه الگوی پیشرفت هم به همان سرنوشت دچار شود، دانست و گفت: بعضی منتقدان این خطر را آنقدر جدی میگیرند که معتقدند از خیر الگو بگذرید و سندی اجرانشده بر اسناد برنامهای کشور نیفزایید و حتی برخی معتقدند کشور توانایی اجرای چنین الگویی را ندارد؛ زیرا موانع و مشکلات اولیهای وجود دارد که تا مرتفع نشوند، الگو قابل اجرا نخواهد بود.
واعظ زاده با تأکید بر اینکه این نگرانیها، نگرانیهایی جدی است، اضافه کرد:، اما با کنار گذاشتن الگوی پیشرفت و برنامههای بلند مدت مشکل حل نمیشود. مشکل اجرا نشدن اسناد را باید حل کرد. درست است اسناد برنامهای مانند سند چشم انداز ۲۰ ساله، سیاستهای کلی نظام و برنامههای ۵ ساله توسعه کشور به نحو قابل قبول اجرا نشده است، اما تسلیم شدن به این واقعیت تلخ به معنی کنار گذاشتن آیندهنگری و تدبیر در اداره کشور است و باید از اجرای نامطلوب اسناد برنامهای کشور عبرت بگیریم و الگوی پیشرفت را به درستی اجرایی کنیم.
وی ادامه داد: برای این منظور باید الگو قابل اجرا باشد، باید مسائل اساسی کشور و قابلیتهای ملی و موقعیت جهانی در طراحی آن در نظر گرفته شود. ضمن آنکه زمینههای روحی و روانی و اجتماعی لازم برای اجرای الگو باید فراهم شود و ضمانتهای حقوقی قوی برای اجرای الگو در خود الگو پیشبینی شود.
واعظزاده گفت: از جمله ضمانتهای حقوقی این است که بایدنسبت الگو به عنوان سند بالادستی سایر اسناد برنامهای از نظر حقوقی مشخص شود، ضمن آنکه در عمل نیز باید اجرای الگوی پیشرفت، رعایت سیاستهای کلان و اجرای برنامههای توسعهای یک مجموعه اقدامات منسجم و هماهنگ را تشکیل دهد.
وی با تأکید به ایجاد فرایند پایش و نظارت الگو، افزود: از روز اول ابلاغ الگو باید به طور دقیق و کارآمد این پایشها آغاز شود و همواره باز خورد لازم را برای حفظ انسجام و هماهنگی اقدامات تولید کند.
رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با بیان اینکه مهمتر از همه باید جدیت کافی در اجرای الگو در همه سطوح بهویژه در سطح ارکان نظام به وجود آید، ادامه داد: اجرای تصمیمات برنامهای بلندمدت کار دشواری است. این تصمیمات مانند داروی تلخ است که درمان و سلامتی میآورد. باید سختی اجرای آنها را تحمل کرد تا نتایج شیرینش به بار بیاید.
وی با ابراز تأسف از اینکه جامعه ما دیدی کوتاه مدت پیدا کرده و به دنبال آن است که مشکلات موجود را با راه حلهای فوری و کوتاه مدت حل کند، اضافه کرد: غافل از اینکه خیلی از مشکلات ریشههای عمیق دارد و بنابراین راه حلهای اساسی و دراز مدت لازم دارد. صبر و تحمل جامعه برای به بار نشستن تدابیر بلند مدت، کم شده است؛ از این رو دارایی ملی صرف مسکنهای فوری میشود، بدون آنکه پیشرفت مطلوب در حل مشکلات اساسی به وجود آید.
رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت ادامه داد: بر این اساس نخستین پیام الگوی پیشرفت وسعت دادن به افق دید و صبوری مردم و مسؤولان برای اجرای راه حلهای اساسی و بلند مدت است. این صبوری البته با نصیحت و تنها با ابلاغ الگو به دست نمیآید، بلکه با تلاش مدبرانه و جدی حاصل میشود. اگر اجرای الگو از روز اول ابلاغ آن با جدیت و تدبیر آغاز شود، امیدواری نسبت به اثر بخشی آن به تدریج به وجود خواهد آمد و دید کوتاه مدت به دید بلند مدت متمایل خواهد شد.
واعظ زاده تأکید کرد: اگر عمل و اقدام اساسی و مدبرانه آغاز شود، باید جامعه صبوری لازم را برای دیدن نتایج آن از خود نشان خواهد داد؛ اما بی عملی و اقدامات عجولانه و کوتاه مدت برای حل مشکلات اساسی به افزایش امید و صبوری جامعه کمک نخواهد کرد.