حاج حیدر، کیمیاگری که خاک کویر را به زر تبدیل کرد

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز اصفهان؛ درحال تحقیق خبری درباره کشت سالم محصولات کشاورزی در استان اصفهان، بارها و بارها به نام حیدر حیدری کشاورز نمونه مهابادی برخورد کردم، خبرهایی از الگوی تنوع گیاهی کشت شده در مزرعه اش ،کشت محصولات سالمی همچون پسته، چغندر قند، گندم و انار تا اصلاح خاک و اجرای طرح های تحقیقی ، ترویجی کشاورزی.
حکایت زندگی حاج حیدر 84 ساله کشاورز نمونه حیدرآبادی برایم جالب بود.
باخودم گفتم "شنیدن کی بود مانند دیدن"
بی خیال ادامه تحقیقاتم و پرس و جو از مسئولان سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان
راهی دیار این کشاورز در روستای حیدرآباد واقع در 120 کیلومتری شمال اصفهان و 30 کیلومتری شهر مهاباد اردستان شدم.
به مهاباد که رسیدم از هرکسی نشانی روستای حیدرآباد را که می گرفتم, همه می گفتند: همان روستایی که حاج حیدر و خانواده آنجا را آباد کرده است . 
وسط بیایان برهوت، مزرعه و باغ هایی که در مجموع حدود 100 تا 120هکتار نشان می داد از دور نمایان بود ، به مزرعه که رسیدم پیرمردی کلاه حصیری به سر، ساکت و آرام زیر آفتاب سوزان مشغول کندن زمین با بیل بود ،سراغ حاج حیدر را گرفتم ،خودش بود سنش کمتر از 84 سال نشان می داد، با دستانی پراز چین و چروک و زیر آفتاب سوخته که گواه آوردن برکت به این روستای کویری داشت.
پس از سلام و تعارف، همسرش هم به جمع ما اضافه شد که معلوم شد دختر دایی اش است ،برای گفت و گو مرا به خانه دعوت و میهمان دم نوش های دست ساز خودشان کردند.
در مسیر کوتاه مزرعه چغندرقند تا خانه، از صحبت های حاج حیدر فهمیدم ساکنان این روستا فقط جمع 30 نفره خانواده حاج حیدری است و از الف تا ی وسایل مادی موجود، ریزو درشت در حیدرآباد از ساختمان سازی خانه ،مسجد،حسینیه و مدرسه تا مزرعه و باغ ،پرورش انواع دام ، طیور و ماهی ،تولید انواع عرق گیاهی ،گلاب همه و همه کار خودشان است.
در جمع صمیمی و خونگرم خانواده که قرار گرفتم ،لوح های زیادی با مضامینی از جمله کشاورزنمونه،دامدار نمونه و زعفران کار نمونه نظرم را به خود جلب کرد ، درحال نوشیدن دم نوش های طبیعی بودم که خودشان تولید کرده بودند و نشان تجاری آن در کشور زبانزد بود، حاج حیدر همانطور که با اسم کوچک خانواده شان را معرفی می کرد به بیابان های اطراف اشاره کردو با لهجه روستایی گفت:" این کویر را با کمک همسر، سه پسر و 9 دخترم آباد کردم و این روزها با سه پسر، سه عروس ، دو دختر و هشت نوه در این مزرعه روزگاری آرام را می گذرانیم."
از حاج حیدر خواستم،حکایت همت خانوادگیشان در دل کویر را برایم بازگو کنند.
صحبتش را با این جمله که در 34 سالگی همراه با خانواده اش وارداین بخش از کویر و در 10 هکتار زمین بایری که اربابش به جای مزد کارگری به او داده به کشت و کار مشغول شده است،آغاز کرد.
گفت:"این زمین کاملا بی استفاده بود. خاک و آب داشت ولی به هرحال بیابان بود و همین زمین باعث شد همه خانواده ام از برکتش ارتزاق کنند."
از حاج حیدر پرسیدم 50 سال پیش فکر می کردید که این زمين هاي بدون حاصل در بیابان، نويد يك زندگي جديد در دل کویر رابه شما بدهد،پیرمند لبخندزنان گفت:"اولش فکر می کردم سخت باشد اما هدفم آبادانی بود و رسیدن به آن را دنبال کردم تا نشان دهم كه مي توان در روستا آن هم در کویر زندگي كرد و شکر خدا موفق شدم و مزرعه ام به عنوان الگوی کشت تحقیقی و ترویجی در کشور مطرح شد به طوریکه محصول پنبه، زعفران،چغندرقند و گندم حرف اول را درکشور زد"
اين كشاورز نمونه اضافه كرد:" آرام، آرام مزرعه و باغها به ثمر مي‌رسيدند و من در كنار تربيت فرزندانم شاهد شكوفايي هر دو اينها بودم تا بچه‌هايم بزرگ و در کشاورزی و دامداری کمک حالم شدند."
حاج حیدر می گوید:"هیچ یک از اعضای خانواده ام تحصیلاتی در زمینه کشاورزی ندارند اما حسین پسر بزرگم، همه اطلاعات ترویجی را در دفتری ثبت و آنها را بطور دقیق بررسی می کند."
پسر بزرگش که 49 سال دارد وارد گفت و گو می شود و با اشاره به وسعت 60هکتاری مزارع و 40 هکتاری باغ خانواده شان می گوید: حد نصاب برداشت محصول زراعی در هر هکتار، به میزان چغندرقند 75 تا 90 تن ،ذرت 12 تن،گندم و جو 8 تا 12 تن، پنبه 10 تن، گل محمدی 6 تن ،یونجه و گلرنگ سه و نیم تن را در انواع مختلف داشته و ثبت کرده ایم.

وی ادامه می دهد:میزان برداشت 45 تن انار و دو ونیم تن پسته خشک راه هم داشته ایم،سابقه کشت و برداشت زیتون،عناب،زرشک و گیاهان دارویی را هم داریم.

همه تلاش خانواده حاج حیدر به کشاورزی ختم نمی شود.
حاج حیدربا وجود مشکلات کم آبی هم اکنون با پرورش 80 نفر شتر و 300 راس گاو و گوسفند، حدود 200 قطعه مرغ ، مرغابی و غاز همچنین دوهزار قطعه ماهی کپور و آمون تولید کننده گوشت قرمز و سفید و در این زمینه دامدار نمونه استان هم معرفی شده است.
به این آمارو ارقام،کار عرق گیری گیاهی ،تولید و عرضه گیاهان دارویی و انواع عرق از جمله رازیانه،گلاب،کاسنی و گل گاوزبان،قالیبافی را هم باید اضافه کرد.
به قول معروف از انگشتان هر یک از خانواده حاج حیدر کوچک و بزرگ ، هنر می بارید.
حاج حیدر نه تنها خودش 13 مقام اول استانی در سال های مختلف با عناوینی همچون  کشاورز نمونه،دامدار نمونه ،زعفران کار نمونه و چغندر کار نمونه دارد بلکه همسرش معصومه باقری دهنو هم هشت عنوان زعفران کار نمونه کشور و کشاورز نمونه و زن نمونه استان کسب کرده و پسرش حسین یونجه کار نمونه استان بوده است .
از همسرش خواستم مرا در گفت و گو همراهی کند اما با مهربانی گفت: حاج حیدر و پسرم به همه گفته و ناگفته ها اشاره کردند.
قبل از سفر به این روستا در گفت و گوی تلفنی با مدیر جهاد کشاورزی شهرستان اردستان وی الگوی کشت تحقیقی و ترویجی و برداشت محصول زیاد با تنوع انواع و ارقام در هر هکتاربا وجود کم آبی و پرورش دام ،طیور و ماهی در دل کویر خانواده حاج حیدر را در کشور کم نظیر بیان کرده بود.
علی اکبر صالح, اصلاح خاک و اجرای طرح های ترویجی را رمز موفقیت حاج حیدر می دانست و می گفت:حاج حیدر با اصلاح خاک ، نفوذ پذیری آن را تا 70 درصد افزایش داده و با روش وی ، ریشه گیاه در محیط غنی غذایی رشد می کند و با افزایش قدرت گیاه ، میزان مصرف آب تا 30 درصد کمتر می شود.
مزرعه تحقیقی، ترویجی حاج حیدره و تنها بازدید کننده بسیاری از گوشه و کنار ایران دارد بلکه محققان کشاورزی و گردشگران با مشاهده محصولات سالم و عاری از سم خریدار تولیدات شان می شوند.
وقت اذان ظهر همراه با خانواده حاج حیدر راهی مسجدی که خود بناکننده آن بودند رفتیم، مسجدی که هر سه وقت نماز جماعت درآن برگزار می شود.
پسربزرگ حاج حیدر حسینیه و مدرسه هم ساخته است و مدرسه این روستای 30 نفره، سه دانش آموز پسر اول و چهارم دبستانی هم دارد.
دستان زحمت کش حاج حیدر حالا گنج بزرگی برای شهرستان به ارمغان آورده‌ بود و حالا دردل کویر اردستان ،همه شاهد زمینی‌ بودند که هیچ وقت تصور چنین روزهای زیبایی برایش نداشتند.
حکایت زندگی حاج حیدر گواهی می دهد که می توان با عزم و اراده موازنه‌ها را به هم ریخت و در شرایط تحریم هم با هوش و ذکاوت,تلاش مضاعف و عشق به کار و تسلیم نشدن در مقابل مشکلات موفق بود.
نگارنده: سیده پروین امامی