کم آبی در کرمان و حسرت بارش هایی که داشتیم

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، کرمانی ها با کم آبی بیگانه نیستند و به گواهی تاریخ جزو نخستین کسانی بودند که برای غلبه بر کم آبی در عمق کویر ، به ابتکاراتی بدیع چون حفر قنات دست زدند و با ابزارهایی سنتی و ابتدایی اما ذهنیتی روشن و اراده ای آهنین ، دل سخت زمین را کندند تا آبی گوار بر پهنه کویر جاری سازند ، هم خود بنوشند و هم باغ ها و مزارعی سرسبز ایجاد کنند که سرپناه رهگذران خسته و گرسنه و تشنه باشد اما با وجود گذشت سال ها و قرن ها ، کرمان همچنان تشنه آب است و افزایش چند برابری جمعیت که بخشی از آن را مهاجران داخلی و خارجی تشکیل می دهند این تشنگی را  افزونتر کرده است.

کم شدن میزان بارش در دو دهه گذشته هم مزید بر علت شده است .
اما در تابستان امسال ، کم آبی سوال جدیدی را در ذهن کرمانی ها ایجاد کرد ، "آن همه بارندگی فروردین امسال چه شد"؟ مگر سازمان هواشناسی از 3 برابر شدن بارندگی های استان در بهار امسال نسبت به پارسال خبر نداده بود؟ یعنی حدود 173 میلیمتر که از میانگین بلند مدت بارندگی های استان هم بالاتر بود.
آقای حسینی از ساکنان شهرک صنعتی کرمان که از محلات حاشیه ای شهر است به تعداد زیاد دبه های خالی که در صف تانکر آبرسانی سیار قرار دارند اشاره می کند و می گوید جای تعجب است هم بهار پربارانی داشتیم که کوچه هایمان را دچار آبگرفتگی کرد و هم تابستان کم آبی داریم که باید در صف تانکر بمانیم و بچه های کوچک را به خانه آشنایان در محله ها یا شهرهای دیگر بفرستیم.
آقای رشیدی مدیرعامل جدید آب منطقه ای کرمان که تا همین ماه گذشته مسئولیت آبرسانی به روستاهای استان کرمان را به عهده داشت در پاسخ به این سوال عمومی شهروندان می گوید بله ما بارش داشتیم اما متاسفانه تولید آب به آن صورتی که باید باشد نبود و اکثر بارش ها به صورت روان آب به بیابان ها سرازیر شد و به آسمان برگشت .
وی به کمبود سد ، کمبود بندهای آبخیزداری و از بین رفتن پوشش گیاهی در کوهپایه ها به عنوان مهمترین عواملی اشاره می کند که ضریب تولید آب در استان را پائین نگهداشته است.
آقای طاهری مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب استان کرمان که مسئولیت توزیع آب آشامیدنی را در لوله ها به عهده دارد با قاطعیت موضوع قطعی آب در کرمان را رد می کند و می گوید ما کاهش فشار آب داریم اما قطعی آب نداریم.

وی درباره کاهش فشار آب در لوله ها که ظاهرا عمدی و حساب شده است می گوید ما ناچاریم بر اساس مدیریت فشار ، آب را کنترل و توزیع کنیم تا به همه آب برسد. آقای طاهری علت اتخاذ این سیاست را افزایش ناگهانی مصرف آب به علت افزایش دمای هوا در ماه های تیر و مرداد ذکر کرد و گفت: هنگام ظهر مصرف آب در شهر کرمان به شدت بالا می رود زیرا حدود 300 هزار کولر آبی همزمان کار می کنند.

وی در پاسخ به این سوال که چرا شب ها فشار آب کم است می گوید ناچاریم شبها آب را در مخازن ذخیره کنیم تا هنگام ظهر و در زمان پیک مصرف، بتوانیم کمبود تولید را جبران کنیم.

وی توضیح می دهد میزان تولید آب در کرمان 1800 لیتر بر ثانیه است اما ظهرهای تابستان میزان مصرف به 2800 لیتر بر ثانیه هم می رسد ، یعنی در حالت عادی باید آب 30 درصد مردم شهر قطع شود اما برای اینکه این اتفاق نیفتد ما شب ها آب را ذخیره می کنیم تا بتوانیم هنگام ظهر میزان توزیع را افزایش دهیم.

آقای طاهری در عین حال تائید می کند به علت فشار کم  به برخی خانه ها آب نمی رسد و این وضع در محلات حاشیه نشین بدتر است زیرا انشعاب های غیرمجاز در آنها زیاد است. اما وی می گوید چاره ای نداریم ، در این شرایط کم آبی باید به هر طریق ممکن راهی پیدا کنیم تا دوره گرمای شدید هوا بگذرد و مصرف آب به حالت عادی برگردد و بهترین راه در حال حاضر کاهش فشار آب در شبکه است.
آقای طاهری همچنین به وضع قرمز آب در 13 شهر استان اشاره می کند که حدود 63 درصد جمعیت استان را در خود جای داده اند و می گوید اگر گرمای هوا و میزان مصرف اب به همین شکل ادامه پیدا کند بعید نیست به جیره بندی آب هم برسیم.
خانم سلاجقه کارشناس هواشناسی استان کرمان می گوید: گرمای امسال کمی بیشتر و طولانی تر از سالهای قبل شده و باید منظر ماند تا به قول کرمانیها چله تابستان تمام شود .
اما راهکار مشکل چیست ؟ آیا باید هر سال به حربه های مقطعی و کوتاه مدتی مثل کاهش فشار آب یا خدای ناکرده جیره بندی آب متوسل شویم ؟
آقای رشیدی مدیر عامل آب منطقه ای استان کرمان در پاسخ به این سوال می گوید تا زمانیکه برای تامین آب به منابع زیر زمینی وابسته هستیم همین مشکل وجود دارد و این مشکل روز به روز و سال به سال بدتر هم خواهد شد.

وی با اشاره به فشار زیاد به منابع زیرزمینی آب در استان کرمان می گوید به یک میلیارد مترمکعب بیلان منفی آب در استان رسیده ایم یعنی هر سال حجم ذخیره آب در منابع زیرزمینی استان کرمان یک میلیارد مترمکعب کمتر می شود .

وی می افزاید: متاسفانه ما استانی هستیم که برای تهیه آب ، منابع مطمئن مثل سد نداریم تا به آن متکی باشیم و اگر فکری نکنیم آینده ای مبهم در انتظار آب استان قرار دارد.
آقای رشیدی ازساخت سد امیر تیموری برای تهیه و انتقال آب به کرمان می گوید و اینکه پس از 7 سال فقط 40 درصد پیشرفت فیزیکی داشته و در صورت ساخت هم 30 درصد جمعیت شهر را می تواند پوشش دهد که باز هم دچار مشکل خواهیم شد. نکته قابل تامل درباره طرح انتقال اب از سد شهیدان امیرتیموری به کرمان این است که طرح احداث خط انتقال آب از این سد، فعلا با دستور قضایی متوقف شده است.
آقای پاپلی استاد دانشگاه می گوید: چاه هایی که در دشت های کرمان حفر شده محل تامین آب آشامیدنی است و هر سال از این تعداد کاسته می شود و اگر به دلایلی این چاه ها خشک شوند و یا حتی آلودگی پیدا کنند فاجعه ای بزرگ در انتظار کرمان است ، چرا که در تامین آب آشامیدنی منبع دیگری نداریم .
او به دو سد نسا بم و سد جیرفت اشاره می کند و می گوید: نبود برنامه و سهل انگاری هایی که صورت گرفته سبب شده تاپس از گذشت سال ها ازساخت این دو سد ، هنوز شبکه های آبرسانی پائین دست آنها کامل نشده است و لذا مردم از انها بهره خاصی نمی برند و گویی فقط برای دکور ساخته شده اند .
مدیرعامل شرکت منابع آب ایران که چند روز قبل مهمان کرمانیها بود در جمع خبرنگاران گفت شهر کرمان از لحاظ کم آبی در کنار 5 شهر بحرانی کشور قرار دارد و از خط قرمز هم عبور کرده است . آقای حاج رسولیها به انتقال آب بین حوزه ای در کشور هم اشاره کرد و گفت: ما در 250 شهر این طرح را اجرا کرده ایم اما دوباره مشکل کم آبی سرجای خود مانده و نشان می دهد این کار ، راهکاری بلند مدت نمی تواند باشد.

او اضافه می کند طرح انتقال آب از دریای عمان به کرمان هم در دست مطالعه است و معلوم نیست آیا با این هزینه های بسیار بالا جوابگو باشد یا خیر و مردم باید همکاری کنند و در مصرف آب صرفه جویی نمایند.
در تماس تلفنی با آقای زین الدینی مدیر آب شهری کرمان آخرین اقدامات برای رفع مشکل افت و قطعی آب را پرسیدیم  او گفت: در چند روز گذشته به صورت فوریت سه حلقه چاه کشاورزی را با هزینه بالا از کشاورزان خریداری کردیم و تا دو هفته آینده وارد مدار می شود و اکنون برای تامین آب آشامیدنی مردم ، از 90 حلقه چاه ؛ آب برداشت می شود. این جمله آخر آقای زین الدینی است که انسان را به فکر وادار میکند : "برداشت آب از 90 حلقه چاه برای تامین آب آشامیدنی یک شهر". اگر قرار است بارندگی ها نتوانند بر منابع زیر زمینی آب در استان کرمان تاثیر بگذارند ، این چاه ها تا کی جوابگو خواهند بود ؟