نفتکش ایرانی گریس ۱ که راهی مدیترانه بود، ۱۳ تیرماه در تنگه جبل الطارق توقیف شد. جمهوری اسلامی ایران نیز یک فروند نفتکش انگلیسی را در کمتر از یک هفته پس از آن در تنگه هرمز توقیف کرد.
تفاوت این دو توقیف در این است که انگلیس به فرمان آمریکا و بصورت غیرقانونی انجام داد و بهانهها حتی برای قاضی خودشان هم قابل پذیرش نبود. ایران، اما با این استدلال که کشتی انگلیسی نه فقط از مسیر خلاف کشتیرانی تردد داشته بلکه خاموشی دستگاه موقعیت یاب و بی توجهی به هشدارها هم در زمره خلاف هایش نوشته شده است. موضوعی که همگان بر صحت و منطقی بودن اقدام ایران معترفند.
این رویداد حاوی عبرتهایی در هندسه نوین قدرت جهانی است:
۱- نه انگلیس، بریتانیای کبیر قرن نوزدهم و نه آمریکا، ایالات متحده قرن بیستم هستند و البته جمهوری اسلامی ایران هم، حکومت ترسو یا وابسته دوران قاجار یا پهلوی نیست که دستگاه محاسباتی اش با اراده سفیر بیگانه دستکاری شود.
۲- ایران یک بار با دستگیری ۱۵ تفنگداردریایی انگلیس در سوم فروردین ۱۳۸۶ و بازداشت ۱۰ تفنگدار آمریکایی در ۲۲ دی ۱۳۹۴ که به صورت غیرقانونی وارد آبهای سرزمینی ایران شده بودند دگرگیسی در هندسه قدرت غرب آسیا را گوشزد کرده بود.
۳- سرنگونی پیشرفتهترین، دور پروازترین و رادار گریزترین پهپاد آمریکایی موسوم به گلوبال هاوک که وارد حریم هوایی ایران شده بود در ۳ خرداد ۱۳۹۸، هشدارجنجال برانگیز دیگری بود که به کاخ سفید داده شد.
۴- تهران اراده و توان حفاظت از منافع ملی در فراسوی مرزها را دارد چه در قالب اعزام ناوگروه برای جلوگیری از تعرض دزدان دریایی به شناورهای ایرانی درخلیج عدن یا پشیمان کردن دزدان دریایی ملکه در تنگه جبل الطارق.
۵- ایران از بازدارندگی راهبردی برخوردار است که گرچه دکترین اقدام پیشگیرانه را هنوز در دستور کار قرار نداده، اما به دکترین ضربه دوم در چارچوب منشور سازمان ملل و اصل شرعی مقابله به مثل پای بند است.
۶- راهبرد جمهوری اسلامی تامین امنیت تردد بی ضرر شناورها در تنگه هرمز است، اما هرگونه کارشنکنی قدرتهای فرامنطقهای برای ازادی کشتیرانی در این تنگه یا سایرمناطق، شرایط را اندکی تغییر میدهد.
۷- بریتانیا که اکنون در سیاه چاله برگزیت گرفتار است و حتی با چالش تجزیه اسکاتلند و ایرلند شمالی هم دست بگریبان است از این پس به رفتارش بیشتر بیندیشد که بعدا مجبور نشود برای حفظ ابرو بخواهد ایران ابتدا نفتکشش را ازاد کند یا دست کم همزمان دو نفتکش ازاد شود و سرانجام هم مجبورشود نفتکش ایرانی را بدون دریافت هیچ تضمینی ازاد کند.
۸- دستهای بلند جمهوری اسلامی که در قالب موشکهای نقطه زن و محور مقاومت متبلورشده است چالشی فرا روی نظام سلطه است که بتواند به اسانی جغرافیای غرب آسیا را براساس قرارداد سایکس – پیکوی جدید شکل دهد.
۹- استکبار به سرکردگی آمریکا خوبست بداند هرگونه تعرض به منافع جمهوری اسلامی پاسخی در محدوده ۸ میلیون کیلومترمربعی در پی خواهد داشت که کمتراز یک چهارم ان مرزهای ملی ایران است.
| حسن عابدینی کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی |