وقتی کرونا دامن شیر را می گیرد

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز آذربایجان شرقی بر اساس قیمت گذاری ها، خرید شیر در استان به طور متوسط هر کیلویی 2 هزار و 600 تومان بود که امروز به 2 هزار تومان و حتی پایین تر رسیده است که اگر این مشکل برطرف نشود، تعطیلی دامداری ها و بیکاری انبوهی از شاغلان را در این صنعت به دنبال خواهد داشت.

وضع ناخوش دامداری ها در میدان کرونا
" هر ماه حداقل 15 میلیون تومان متضرر می شوم ". این مهمترین بخش از سخنان اژدری است. یکی از دامداران نمونه آذربایجان شرقی درخسروشاه که 220 راس دام سنگین را در واحد صنعتی خود دارد. با تولید روزانه 3.2 تن شیر خام.
اما مشکل چیست؟ او می گوید : تازه می خواستیم از شر شایعات آلودگی شیر به آفلاتوکسین و بی رغبتی مردم به خرید آن رها شویم که گرفتار کرونا شدیم.
وی می افزاید: از اسفند ماه سال قبل که در فضای مجازی به دروغ مصرف لبنیات را از عوامل انتقال ویروس کرونا به مردم معرفی کرده اند، مصرف شیر و مواد لبنی خیلی کمتر از گذشته شده و امروز کارخانه ها خرید شیر را از دامداری ها کاهش داده اند و موقع دریافت هم با کمترین قیمت محصول ما را می برند.

از آن جایی که حدود 30 درصد از شیر خام تولیدی استان در دامداری های سنتی و روستایی استحصال می شود ، صحبتهای یکی از این دامداران را هم باید شنید.
پورحسین ، دامدار بستان آبادی می گوید : تا پیش از شیوع کرونا روزانه حدود 300 کیلوگرم شیر تولیدی را به واحدهای ماست بندی تحویل می دادم .حالا که محصولاتش مشتری ندارد، نمی تواند شیر تولیدی ما را خریداری کند.
وی اضافه می کند: چند هفته ای است که شیر در دستم می ماند، به ناچار در خانه به ماست و کره تولید تبدیل می کنم، اما این محصولات هم خریدار ندارد.

افزایش در کاهش خرید شیر
افراشته، از دامداران سراب می گوید : هر سال با آغاز فصل بهار مشکلاتی در خرید شیر و کاهش قیمت آن به وجود می آمد اما امسال کرونا مزید بر علت شده و کمر دامداران را خم کرده است.
او توضیح می دهد: در تعطیلات نوروز حداقل 5 روز کارخانه ها از خرید شیر امتناع کردند و حالا حتی به 1 هزار و 700 تومان هم راضی به فروش هستیم.! در حالی که قیمت یونجه بسته ای 35 هزار تومان و کنسانتره کیلویی 2 هزار و 500 تومان است و در واقع هزینه تولید شیر خیلی بیشتر از قیمت فروش شده است.
اژدری دامدار دیگر هم می گوید :ضرر کاهش خرید، رقم قابل توجهی است. البته ناگفته نماند کارخانه ها نه به صورت نقدی بلکه با چکهای مدت دار از ما شیر می خرند.
به گفته دامداران، قیمت خوراک دام و نهاده ها هر روز گران تر می شود و فروشندگان یا واسطه ها تنها پول نقد قبول می کنند.
وی می افزاید: هزینه تغذیه هر گاو به طور متوسط روزانه 62 هزار تومان بود و الان به بیش از 80 هزار تومان رسیده است.چون بخش مهمی از مواد خوراکی برای تولید شیر با کیفیت، وارداتی است.

چرایی و چگونگی مشکل
شیوع بیماری کرونا در کشور ما و البته جهان ، موجی از نگرانی را در بین مردم به وجود آورده است و در این بین شایعات فضای حقیقی و مجازی نیز به این موضوع دامن می‌زند.
مطالبی مبنی بر اینکه مصرف لبنیات بر روند درمان مبتلایان به ویروس کرونا و افراد در معرض خطر تأثیر منفی دارد در شبکه های اجتماعی منتشر و موجب کاهش خرید لبنیات به خصوص شیر شده است.
وقتی از جعفری، متخصص تغذیه در خصوص مزایا و مضرات مصرف لبنیات در مواجه با بیماری کرونا سوال می کنم ، می گوید : این مطالب پایه و اساس علمی ندارد. تاکنون دستورالعملی مبنی بر منع مصرف لبنیات در مبتلایان و افراد در معرض خطر کرونا ویروس به پزشکان ابلاغ نشده است و مردم می‌توانند بدون هیچ‌ گونه نگرانی با رعایت مسائل بهداشتی و ایمنی مانند جوشاندن شیر و تهیه لبنیات از مراکز معتبر از این محصول استفاده کنند.
اما ظاهرا مردم به شایعات بیشتر از توصیه های تغذیه ای باور دارند!
چرا که معاون برنامه ریزی و امور اقتصادی سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی می گوید : فرآیند توزیع 40 تا 70 درصد محصولات لبنی استان در 2 ماه گذشته با مشکل روبرو شده و طبیعتا کارخانه‌ها امکان خرید شیر دامداران را به میزان گذشته ندارند.
باقرزاده ادامه می دهد: روزانه بین 1200 تا 1300 تن شیر در استان تولید می‌شود در حالی که تعدادی از واحد‌های تولیدی محصولات لبنی، تولیدات خود را به الکل تغییر داده‌اند و این به اضافه دلایل دیگر موجب کاهش مصرف شیر در واحدهای صنعتی شده است.

نگرانی از سرنوشت شیر
مدیر امور دام سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی هم می گوید: سالانه بیش از 550 هزار تن شیر به صورت سنتی و صنعتی در استان تولید می شود.
اقدمی ادامه می دهد: وجود 4 میلیون دام سبک و سنگین در این استان، آذربایجان شرقی را در زمره برترین استان های تولید کننده شیر و لبنیات قرار داده است و حداقل 500 هزار راس دام در قالب دامداران صنعتی و نیمه صنعتی در این استان وجود دارد و آذربایجان شرقی یکی از مراکز تولید شیر با کیفیت است.
دامداران استان معتقدند کارخانه های تولید لبنیات با وجود خرید ارزان شیر ، قیمت تولیدات خود را افزایش داده اند .
می رویم سراغ صاحبان کارخانه های لبنی که اعلام کرده اند : محصول تولیدی شان به فروش نمی رود و انباشته شده است از این رو نمی توانند با قیمت های قبل، شیر خام را خریداری کنند.
محمدزاده می گوید: صادرات محصولات لبنی به خارج کشور محدود شده و کشور عراق هم که پیش از این از بازارهای هدف صادرات محصولات لبنی بود، خرید این محصولات را بسیار کاهش داده است.با این اوصاف خرید مواد اولیه امکان پذیر و البته اقتصادی نیست.
روزانه در کشور 6 هزار و 800 تن شیر خام مازاد بر مصرف دامداران تولید می‌شود و حالا که دامداران توان فروش شیرخام به عنوان یک ماده بسیار فساد پذیر را از دست داده اند و با ادامه این روند متحمل ضرر و زیان زیادی خواهند شد.
رییس هیات مدیره اتحادیه دامداران ایران می گوید: از پاییز 98 قیمت خرید شیر از دامداران یک صد توان در هر کیلوگرم کاهش یافته بود و کارخانه‌ها نیز خرید شیرخام را حداقل یک یا دو نوبت تقلیل داده‌ بودند.
حالا با شیوع کرونا مشکل چند برابر شده به گونه ای که دیگر از تحمل دامداران خارج است.
به گفته نعمتی ،در مجموع از 5 ماه گذشته تا کنون قیمت شیرخام از دامداران حداقل 10 تا 40 درصد کاهش داشته و اگر روند کاهشی قیمت شیرخام ادامه داشته باشد، تجربه دور ریختن شیر مانند سال‌های گذشته تکرار خواهد شد.
شاید قصه دردناک دیگر مثل نابودی میلیون ها جوجه با توجیه غم انگیز نجات مقطعی !!! صنعت مرغداری در راه باشد ...

ضرورت رفع واهمه مردم از مصرف
خانم چمنی که مادر یک خانواده 4 نفره است می گوید : به قدری اخبار و شایعات در فضای مجازی به هم پیوند خورده که این روزها همه مردم محتاط شده اند. افراد زیادی از خرید لبنیات و شیر با ترس آلوده بودن به ویروس کرونا خودداری می کنند.
مرد جوانی هم که مشتری پروپاقرص لبنیات سنتی است توضیح می دهد : همیشه شیر را می جوشاندیم. الان هم همینطور. ولی به هر حال نگرانی افراد در منزل کار خودش را می کند. گاهی محصولات بسته بندی شده و کارخانه ای می خریم و کمتر به فروشگاههای عرضه سنتی مراجعه می کنیم.
تعجب می کنم چطور مردم گزارشهای سازمان بهداشت جهانی مبنی بر عدم انتقال ویروس از طریق خوردن یا نوشیدن مواد غذایی را باور نمی کنند؟ ویروس کووید 19 از طریق تنفس وارد بدن می شود و تنها راه جلوگیری از ابتلا به کرونا، مراقبت از مجاری تنفسی و دست نزدن به بینی ، چشمها و گوشهاست.
از مصرف کننده ها که بگذریم ، تولید کنندگان معتقدند کاهش تقاضا برای شیر و لبنیات ناشی از تعطیلی نسبتا بلند مدت واحدهای عرضه محصولات لبنی همچون غذاخوری های ادارات و شرکتها و نیز رستوران‌های سراسر کشور هم هست که باعث شده خرید عمده تولیدات به خریدهای بسته ای و حتی تکی برسد.
یکی از فعالان صنعت لبنیات در آذربایجان شرقی معتقد است: فرآورده های لبنیاتی با کمترین دخالت دست و به شیوه استریلیزه و پاستوریزه تولید و عملیات پرکنی، دربندی و برچسب گذاری فرآورده‌های لبنی به ویژه شیر هم با استفاده از ماشین‌های صنعتی انجام می شود.
مهدی نژاد ادامه می دهد: با فرض مثال اگر شیر آلوده به ویروس هم باشد در درمای 71 درجه سانتیگراد پاستوریزه و 121 درجه استریلیزه از بین می‌رود و طبق یافته‌ های پزشکی ویروس کرونا در این دما زنده نمی‌ماند.

شیر، حمایت رسانه ای می خواهد
بر اساس تاکید کارشناسان تغذیه، نوشیدن مایعات و به ویژه شیر برای پیشگیری از ابتلا و درمان مبتلایان به کرونا ضروری است. بنابراین مردم باید ضمن تهیه محصولات لبنی سالم، مصرف این گروه غذایی را از برنامه روزانه خود حذف نکنند.
ثمین، کارشناس کشاورزی هم می گوید: دامداران از اینکه شایعات، درآمد آنها را به چالش کشیده و آگاهی درست مردم به این موضوع مهم کم است، گلایه دارند.
وقتی انتشار میلیونی یک توصیه بهداشتی مبنی برارتقای ایمنی بدن با مصرف لیموشیرین تقاضای این میوه فصلی را با جهش ناگهانی افزایش داده است و قیمت آن و البته سایر مرکبات را به دهها هزار تومان رسانده و دلالان به نان و نوایی رسیده اند، انتشار یک شایعه بی اساس هم می تواند مردم را از مصرف شیر و لبنیات در دوران کرونا منصرف کرده و فعالان این حوزه را به خاک سیاه بنشاند.
در روزگاری که هر یک از صنایع دنیا بحران متفاوتی را تجربه می کند، لزوم مدیریت افکار عمومی بیش از هر زمان دیگری احساس می شود.

حمایت از بخش کشاورزی، ضامن تامین امنیت غذایی
کشاورزی به عنوان پایه اصلی امنیت غذایی به نوعی مهمترین صنعت برای حفظ سلامت مردم به حساب می آید و در این میان دامداران و صاحبان صنایع لبنی امیدوارند رسانه ‌ها ـ که این روزها بخشی از بار آگاهی بخشی به جامعه را برای شکست کرونا بر عهده دارند ـ بتوانند در آگاه سازی مردم به ضرورت استفاده از شیر و محصولات لبنی در دوره شیوع کرونا نقش پررنگ ‌تری ایفا کنند.

گزارش مکتوب : مهین انتظار