لطفا تمامش کنید

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز اصفهان؛ لیگ نوزدهم فوتبال ایران، انگار از همان اول پیشانی سیاه بود؛ چرا که تا مدتی هیچ کس نمی دانست این مسابقات از کی آغاز می شود؛ آن هم به دلیل این که مسئولان سازمان لیگ ادعا کردند قصد دارند به فوتبال حال دیگری بدهند و کمی بیش از پیش، آن را شبیه حرفه ای ها بیارایند و زوائد آن را بپیرایند و پایشان را در یک کفش کردند که هر طور شده باید آن چه امر کرده اند، تحقق یابد و خلاصه آن که این تو بمیری از آن تو بمیری ها نیست که با زیر سبیلی یا رو سبیلی بتوان از آن عبور کرد که نه آب از آب تکان و نه به تریج قبای کسی بربخورد . شروطی مثل الکترونیکی شدن بلیط فروشی ورزشگاه ها، نصب دوربین های مدار بسته در آنجا و شماره گذاری صندلی های تماشاگران که تاج، رییس فدراسیون فوتبال و مسئولان سازمان لیگ بر تحقق آن تاکید می کردند.

از تاخیرِ بی تغییر  تا کل کل با کرونا

همه اینها باعث شد قطار لیگ با تاخیر حرکت آغاز کند؛ البته بعد از این بود که معلوم شد همه این تاخیرکاری ها به اصطلاح مردم کوچه و بازار کشک بوده و در عمل، ثمر خاصی از آن نصیب فوتبال نشده است.

خلاصه آنکه مسابقات با فراز و نشیب یا نشیب و فراز آغاز شد و به هفته بیست و یکم رسید. کرونا آن چنان گوش کَر کُن صدا کرد که نه تنها حال و هوای ایران و جهان را به گونه ای دیگر ساخت، بلکه ورزش به ویژه فوتبال را از رونق انداخت. ستاد مرکزی مبارزه با کرونا به لغو تمام مسابقات ورزشی دستور داد؛ فوتبال نیز امتثال امر کرد و همه هواداران و هواخواهان فوتبال منتظر ماندند تا ببینند قطار لیگ دوباره کی به حرکت درمی آید.

مهرداد خلیلیان، رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی، 25 فروردین امسال به برنامه فوتبال برتر گفت: «در صورت مهیا شدن شرایط و در خوش‌ بینانه‌ترین حالت، ممکن است لیگ از هفته دوم خرداد و بدون تماشاگر آغاز شود»؛ فردای آن روز (26 فروردین) هم ستاد مقابله با کرونا اعلام کرد که تا پایان اردیبهشت سال جاری هیچ رویداد و مسابقه ورزشی برگزار نخواهد شد.

فوتبال، معلق بین زمین و هوا

اکنون، از زمان تعطیل شدن لیگ برتر فوتبال نزدیک به 52 روز می گذرد و بعد از جمعه، 9 اسفند 98، دیگر هیچ سوت داوری در هیچ ورزشگاهی شنیده نشده است. در این میان، نظرات گوناگونی از این و آن و کارشناس و غیرکارشناس و غریب و آشنا و ذیحق و خارج از گود به گوش می رسد و همه تمایل دارند تکلیف مسابقات  هر چه زودتر مشخص شود. آنچه مشهود است آنکه این سخنان ضد و نقیض، بیش از همه باعث سرگردانی اهالی فوتبال خصوصا تماشاگران می شود؛ هواداران، این صاحبان اصلی و اصیل فوتبال، این عاشقان مستطیل سبز که فوتبال برای آنها نه آب دارد و نه نان، پیگیر و مترصد ماجرایند؛ آیا شایستگی های تیمشان نادیده انگاشته می شود؟ آیا فریادهاشان در ورزشگاه و دعاهاشان در دل که از قضا با برد تیم محبوبشان همراه شده، بی ثمر می ماند؟

پرسپولیس با اختلاف 10 امتیازی (در صورت رای کمیته استیناف، ممکن است به 7 امتیاز برسد) که با سپاهان ایجاد کرده، در پی کسب چهارمین جام پیاپی است. تراکتور و استقلال نیز همچنان برای کسب جام یا دست کم سهمیه مسابقات آسیایی بخت دارند. اکنون سئوال این است که سرنوشت تیم قهرمان، تیم های صعود کننده به بازی های آسیایی سال بعد، تیم های سقوط کننده به دسته یک و تیم های صعود کننده از دسته یک چگونه باید مشخص شود؟ چه شیوه ای می توان به کار بست تا ضمن مشخص شدن پاسخ این پرسش ها، کمترین ضرر و زیان به تیم های فوتبال وارد شود و تیم هایی که لیاقت و شایستگی دارند، به حقشان برسند؟ آیا می توان با نصب العین قرار دادن آنچه لیگهای فوتبال اروپایی در پیش گرفته یا خواهند گرفت، برای لیگ داخلی هم نسخه پیچید؟

انتخاب تیمِ نیم فصل نخست، دردسرساز  و سست

در میان پیشنهادهای رسمی و غیررسمی، برخی بر این نظرند که برای انتخاب قهرمان می توان تیمی را برگزید که در نیم فصل نخست توانسته است در قله لیگ بایستد. مثلا منوچهر نیکفر، سرپرست باشگاه سپاهان با انتقاد از پیشنهاد قهرمان اعلام شدن تیم صدرنشین کنونی می گوید: «اگر قرار است تیمی قهرمان فصل شود، آن تیم، قهرمان نیم فصل است.» اما چون در لیگ ایران معمولا اگر چیزی سر جایش باشد، مایه ی تعجب و شگفتی است، ماجرای انتخاب قهرمان نیم فصل نیز با توجه به آن چه امسال اتفاق افتاده، ممکن است داستان ساز شود که می توان در گزارشی جداگانه آن را بررسی کرد؛ ولی به شکل خلاصه، چون نیم فصل مسابقات باید در هفته پانزدهم به پایان می رسید که نرسید و بخشی از پای نیم فصل اول وارد زمین نیم فصل دوم شد و پرسپولیس و سپاهان بازی های معوقه ی نیم فصل اول خود را در نیم فصل دوم برگزار کردند؛ براساس هرکدام از این معادلات، سه جدول مجزا برای نیم فصل اول به وجود آمد؛ جداول سه گانه ای که در دو تای آن، پرسپولیس اول می شود و در یکی از آنها سپاهان! برخیها گمان کردند با توجه به گفته سرپرست باشگاه سپاهان، باز این پرسپولیس است که قهرمان می شود؛ ولی به نظر می رسد مقصود منوچهر نیکفر، ناظر به جدولی باشد که در آن سپاهان، رتبه اولی کسب کرده! پس، قهرمان عنوان کردن تیم اولِ نیم فصل نخست، نه تنها دردی دوا نمی کند و این درگیری را فیصله نمی دهد، بلکه احتمالا دعوایی درازدامن به وجود خواهد آورد که تا سالها محل بحث و مناقشه خواهد بود. پس این پیشنهاد نه تنها موثر نیست بلکه سخت و مشکل ساز است.

لغو کلی فوتبال، پیشنهاد تیمهای بی خیال

سناریوی دیگر، حکم به لغو کلی مسابقات، بدون تعیین قهرمان می کند؛ آن هم در حالی که 21 هفته از مسابقات، یعنی بیش از دو سوم برگزار شده و تنها 9 بازی دیگر باقی مانده است. یحیی گل محمدی، سرمربی سرخهای تهران می گوید دلیل این همه عجله و اصرار را از سوی برخی برای پایان دادن به لیگ متوجه نمی‌شود.

وانگهی، تیمهای فوتبال ایران به جز شاید چند تیمِ صنعتی بضاعت و مال کافی ندارند و بیشترشان با سیلی صورت خود را سرخ نگه داشته اند. حتی سرخابی های تهران که از پشتیبانی دولت برخوردارند نیز هم اکنون با مشکلات عدیده مالی دست و پنجه نرم می کنند و هر چند وقت یک بار، خبری یا اثری از بدهی های آنها منتشر می شود. سایر تیمهای شهرستانی نیز جای خود دارند و حتی گاهی در ساده ترین امور مالی تیم در گل فرو می روند. این وضعیت در لیگهای دسته پایینتر بیشتر مورد انتظار است. با این وصف، لغو کلی مسابقات بدون هیچ فرجامی قاعدتا ممکن است مشکلات مالی را افزونتر سازد و فوتبال باشگاهی را در باتلاقی عمیقتر اندازد. آیا برای این هزینه های احتمالی اندیشه شده است؟ در ثانی، هواداران پرسپولیس که تعدادشان هم کم نیست، آیا با این تصمیم به راحتی کنار خواهند آمد؟ مشابه چنین تصمیمی در لیگ برتر بسکتبال هم اتفاق افتاد؛ فدراسیون بسکتبال اعلام کرد که «با لحاظ حفظ رده‌بندی تیم‌های باشگاهی در پایان مرحله گروهی و عدم اعلام قهرمان لیگ فصل حاضر، تصمیم به اتمام لیگ برتر فصل مسابقاتی ۹۹-۹۸ گرفته است». اعلام این تصمیم با اعتراض شدید تیم شهرداری گرگان، صدرنشین مسابقات همراه شد. آیا تضمینی هست که عمل به چنین تصمیمی در فوتبال که آرام و قرار در آن کمتر وجود دارد، با سکوت و تسلیم تیم ها همراه شود؟

مشخص کردن سهمیه های سال بعد و سقوط و صعود ها در صورت لغو مسابقات چگونه باید تعیین شود؟ سناریوی لغو مسابقات حتی در سری آی ایتالیا هم با واکنش منفی تیم لاتزیو مواجه شده؛ آرتورو دیاکونال، سخنگوی رسمی لاتزیو می گوید: «اگر لیگ لغو شود ما مجبور خواهیم بود که به دادگاه شکایت کنیم. لغو لیگ، فصل بعد را هم نابود خواهد کرد. بعضی از باشگاه ها دوست دارند که لیگ لغو شود و مدام پیام می دهند؛ اما ما هشدار می دهیم که باید لیگ کامل شود و برنده و بازنده در میدان مسابقه تعیین شود.»

طبق گفته غلامرضا  بهروان، مشاور سازمان لیگ برتر، «بیشتر تیم هایی که خواهان لغو مسابقات هستند امیدی به کسب جام یا افتادن در قعر دام ندارند.»

سخنان بهروان را با مصاحبه لوک شاو، مدافع تیم فوتبال منچستریونایتد که می‌گوید : «اگر نتوانیم به بازی‌های‌مان ادامه دهیم، همه چیز باید لغو شود. حضور هواداران در ورزشگاه‌ها بسیار مهم است.» می توان مقایسه کرد. نگاهی به جدول لیگ برتر انگلیس نشان می دهد منچستریونایتد در فاصله 9 هفته مانده به پایان مسابقات، با لیورپول صدر نشین فاصله ای 37 امتیازی دارد و تیمی که از قافله عقب افتاده، قاعدتا انگیزه ای برای ادامه ی مسیر ندارد.

تیم های مشترک المنافع: صدرها را روی سر بگذارید!

سناریوی دیگری که مدیرعامل تیم دسته اولی مس کرمان بر طبل آن می کوبد نیز محل تامل است؛ محمود محمودی نیا می گوید: «پرسپولیس باید قهرمان لیگ برتر شود و دو تیم مس کرمان و رفسنجان هم به لیگ برتر صعود کنند.»

از قضا، چنین اتفاقی در لیگ بلژیک افتاد و مسوولان فوتبال با مختومه اعلام کردن لیگ، تیم کلوب بروژ را که با ۱۵ امتیاز اختلاف نسبت به تیم دوم در صدر جدول قرار داشت، به‌عنوان قهرمان معرفی کردند. اکنون پرسپولیس 47 امتیازی است و تا پایان مسابقات، 27 تا 30  امتیاز برای همه ی تیم ها فرصت باقی است. هرچند به گواهی آمار، در تمام لیگ های فوتبال 16 تیمی ایران، هیچ تیمی به جز تیم قهرمان(آن هم فقط پرسپولیس و فولاد خوزستان) نتوانسته از امتیاز 60  فراتر برود، اما چه تضمینی هست که امسال نیز چنین ماجرایی تکرار شود و پرسپولیس با 12 امتیاز دیگر قهرمان؟ فوتبال بازی لحظه هاست؛ چه بسا پرسپولیس در بازی های باقی مانده اش نتیجه نگیرد و همچنان که در اوایل فصل، جایگاهی پایین تر از سپاهان و استقلال داشت و با غفلت آن دو تیم، دوباره به صدر بازگشت، این بار، این اتفاق برای این تیم به شکل معکوس تکرار شود؛ هر چند بازی های باقی مانده ی آسان تر پرسپولیس نسبت به رقبا و اینکه هیچ بازی مستقیمی با چهار حریف اصلی اش ندارد و آن حریفان پیل پیکر، همگی در بازیهای آینده باید با هم مسابقه بدهند، سرخ شدن جام امسال را قابل پیش بینی تر می نماید، اما باز هم نمی توان قهرمانی سرخ ها را سهل الوصول و راحت الحلقوم قلمداد کرد. به جز این، گمان نمی رود پرسپولیسی ها نیز تمایل چندانی داشته باشند که جام نوزدهم به چنین شیوه ای به آنها اهدا شود؛ آنها که در دو سه سال اخیر توانسته اند جام ها را یکی پس از دیگری سر بکشند و به همین دلیل، مورد خطاب و عتاب و خشم رقبایشان قرار گرفته اند، مسلما با در دست گرفتن چنین جامی بیش از پیش باید منتظر هجمه ها باشند.

سناریوهای دیگری که در این روزها به گوش رسید، مثل انتخاب قهرمان از طریق قرعه، اتصال لیگ فعلی به لیگ بعدی و احتساب امتیازات این در آن و یا برگزاری مسابقه بین بالانشینان به نظر نمی رسد مقبول طبع مردم صاحب نظر شود و یا در صورت اجرا، درهای خانه ی اعتراض را باز خواهد گذاشت.

بالاخره کدام راه حل؛ لغو یا ادامه؟

در میان تمام پیشنهادهایی که بیشتر منافع خودی را درنظر گرفته اند، سخنگوی باشگاه ذوب آهن پیشنهاد قابل تاملی می دهد. احمد جمشیدی که تیمش با 22 امتیاز در رتبه یازدهم جدول قرار دارد، به خبرگزاری صداوسیما می گوید: ذوب آهن از ادامه یافتن مسابقات لیگ برتر فوتبال که شور و نشاط را در جامعه تسری می دهد، حمایت می کند؛ مشروط بر اینکه تمام جوانب که به سلامت مردم و اهالی فوتبال می انجامد، در نظر گرفته شود.

بنابراین، پس از فروکش کردن آتش کرونا و مجوز وزارت بهداشت، می توان رقابتها را با هر شیوه ای(فشرده و معمولی) برگزار کرد. همان طور که سهیل مهدی، رئیس کمیته مسابقات سازمان به رادیو تهران می گوید: «با توجه به بهتر شدن اوضاع شیوع کرونا، به دنبال شروع تمرینات و برگزاری مسابقات هستیم. اگر تیمی نتواند در شهر خود میزبان باشد، برگزاری بازی‌ها را به صورت مجتمع بررسی می‌کنیم. ممکن است در هفته‌ های اول شروع مسابقات، بازی‌ها پشت درهای بسته انجام شود. عادلانه نیست که بخواهیم در فاصله 9 هفته تا پایان لیگ، تیمی را وادار به سقوط کنیم.»

پا به پای فوتبال جهان؟

فیفا نیز تاکید کرده است لیگ های فوتبال باید ادامه پیدا کنند؛ حتی شبکه «ای اس پی ان» در گزارشی اعلام کرد لیگ برتر انگلیس از تاریخ 17خرداد از سر گرفته می شود. داتو، دبیر کل ای اف سی هم گفته است: هیچ فدراسیونی از آسیا تا کنون درخواست لغو لیگش را نداده و این کنفدراسیون نیز همچون فیفا مصمم به برگزاری ادامه ی مسابقات لیگ های داخلی است.  

طبق آخرین خبرها، لیگ فوتبال بلژیک هم که مختومه اعلام شده بود، پس از تهدید یوفا احتمالا ادامه پیدا کند. فدراسیون ایتالیا که سومین کشور کرونایی جهان است نیز اعلام کرده خیلی خوش بین است تا مسابقات سری آ از آخر ماه می یا ابتدای ماه ژوئن(اوایل خرداد) از سر گرفته شود.

حال باید منتظر ماند و دید که مسوولان فوتبال کشور سرانجام کدام سناریو را برای مسابقات امسال برمی گزینند؛ ابتر گذاشتن یا تمام کردن؟ آیا تمام کردن مسابقات کم هزینه تر نیست؟

نویسنده :قجاوند