تولید پسماند یکی از معضلاتی است که امروزه جوامع بشری با آن مواجه هستند؛ مسئلهای که باید برای رفع معضلات آن طی سالهای آینده تدابیری عالمانه اندیشید چراکه بی توجهی به این مسئله میتواند در آینده بحرانهای زیست محیطی بیشماری به بار آورد.
دکتر مائده دهقانی، مدیر مرکز خدمات تخصصی محیط زیست و آلودگی محیطی جهاد دانشگاهی یزد گفت: تولید پسماند یکی از معضلاتی است که امروزه جوامع بشری با آن مواجه هستند. اگر این مسئله به درستی و طبق استانداردها مدیریت نشود، در سالیانی نه چندان دور تبدیل به بحرانی بزرگ میشود؛ بحرانی که شاید مانند کرونا در زمانی به اهمیت آلودگی و اثرات مخرب زیست محیطی و حتی سلامت انسانها پی ببریم که هزینههای معنوی و مادی بسیار و حتی غیر قابل جبرانی را تحمیل کند.
وی افزود: اگر در بحران کرونا انسانها از ابتدا با فرهنگ رعایت اصولی و دقیق بهداشت فردی آشنا بودند، این گونه تبعات سنگین در بر نداشت و قابل مدیریت و کنترل بود. در موضوع پسماند و زمین پاک نیز وضع بر همین منوال است اگر مسوولان و متخصصان مربوطه برای فرهنگ سازی قشرهای مختلف مردم هزینه کنند، مطمئنا در آیندهای نزدیک اثرات مثبت زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی و سلامتی آن را خواهند دید.
وی خاطرنشان کرد: پسماندها در هر مکانی مجاز به دفن نیستند و همچنین شیوه دفع متفاوتی دارند که هر کدام علم، تخصص و دستورالعمل خاص خود را دارد. یکی از شیوههای دفع پسماند، دفن بهداشتی آنها است؛ آخرین مرحله، مربوط به پسماندهایی است که قابل بازیافت، کمپوست یا استفاده مجدد نیستند بنابراین دفن زبالهها در این مرحله نیاز به اصول و شرایط علمی و مهندسی شدهای دارد، از اینرو زبالهها در هر مکان و به هر شیوهای قابل دفن نیستند به همین دلیل امروزه دفن بهداشتی و اصولی پسماندها به علت تبعات مهم زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی اهمیت زیادی دارد.
وی گفت: در حال حاضر با توجه به اهمیت موضوع آلودگیها و زمین، به منظور دفن کمتر پسماندها باید قشرهای مختلف جامعه را بر حسب نوع پسماندهای تولیدی به سمت تولید پسماندهای کمتر یا تفکیک پسماند از مبداء آموزش دهیم و البته با شرایط بحران کرونا در حال حاضر موضوع تفکیک از مبداء نیاز به توجه، دقت و حساسیت بیشتر دارد، چرا که پسماندهای کرونایی که در بخشهای مختلف شهر یا توسط خانوارها تولید میشود، اگر به صورت اصولی مدیریت نشوند خود عامل انتقال ویروس هستند لذا یکی از مهمترین اقداماتی که میتوان هم اکنون در این زمینه انجام داد این است که مردم را نسبت به معضلات زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی و سلامت انسانها و سایر موجودات زنده دقیقتر آشنا کنیم و برای آنها شرح دهیم که تولید پسماند کمتر چه تاثیرات مثبتی خواهد داشت.
به گفته وی، جدا از این مسایل، در حال حاضر با شیوع ویروس کرونا، معضل پسماندها موضوعی بسیار مهم است، زیرا بحث تفکیک از مبدا (جداسازی زبالهتر و خشک از یکدیگر) نیز در این ایام شاید با اصول یا روش قبل قابل انجام و مدیریت نباشد به همین دلیل باید برای رفع مشکلات حاد پساکرونا در این زمینه از همین اکنون تدابیری اندیشیده شود.
وی ادامه داد: هم اکنون در سلسله مراتب مدیریت پسماند سه اصل «کاهش، استفاده مجدد و بازیافت» بسیار مهم و تاثیرگذار است که میتوانند در قالب آموزشهای مردمی، این سه اصل را میان مردم نهادینه سازی کنند.
وی در پایان گفت: بهتر است با گرامیداشت روز زمین پاک فرصتی برای آگاه سازی مردم در این زمینه ایجاد کنیم و با فرهنگ سازی در سطوح محتلف جامعه، گامی مهم برای مدیریت اصولی و به منظور جلوگیری از بحرانهای غیر قابل جبران محیط زیستی برداشته شود.