با شروع فصل کشاورزی در مازندران ، سموم کشاورزی و آفت کش ها باعث آلودگی آبهای زیرزمینی می شود.
در کنار استفاده بی رویه از آب موجود در زمین های کشاورزی مازندران، پدیده شوم خشکسالی نیز به کاهش شدید آبهاي سطحی دامن زد و بدینگونه بهره گیری از اولین و آسان ترین گزینه پیش رو یعنی آبهاي زیرزمینی افزایش یافت. اما اتفاق تلخی که قابل پیش بینی هم بود، رخ داد و اکنون نه تنها سطح آب در سفره هاي زیرزمینی استان در چند سال اخیر افت کرده است، بلکه عوامل مختلفی موجب تغییر کیفیت منابع آب زیرزمینی شده است.
چرا آب های زیر زمینی مازندران در معرض آلودگی قرار دارند؟
ابتدا باید دانست منابع با ارزش آب زیرزمینی چگونه پدید می آید؟ هنگامیکه آب باران از طریق فضاهاي خالی موجود در سطح زمین به داخل خاك نفوذ می کند و بالایه هاي غیر قابل نفوذ برخورد نماید، ذخایر آب زیرزمینی را پدید می آورد. آلودگی آبهای زیرزمینی در اثر نفوذ آلودگی از سطح زمین و یا اطراف منبع آن صورت میگیرد و اقدامات انسانی در این اتفاق مهمترین نقش را دارد.
یکی از منابع آلودگی سموم کشاورزی و آفت کش هایی هستند که برای کنترل آفات و افزایش میزان تولید استفاده می شود و با توجه به اینکه بیشتر مناطق دشتی مازندران تحت کشت فشرده برنج قرار دارداین عامل خود یکی از منابع آلودگی آب های زیر زمینی به شمار می رود.
هادی نیک اختر مدیر امور منابع آب شهرستانهای قائمشهر، سوادکوه، سیمرغ، جویبار و شرق بابل و بابلسر گفت: سطح آب زیرزمینی در مازندران بالاست و استحصال آب از چاههای کشاورزی آلوده به سموم و کودهای شیمیایی، ریخته شدن فاضلابهای صنعتی و خانگی به آب رودخانهها و نفوذ شیرابههای ناشی از انباشت زباله در کنار رودخانهها ، آلودگی سفرههای آب زیرزمینی را رقم زده است. وی افزود: یکی از مشکلات اساسی در مازندران زباله است و دفن غیر اصولی آن موجب نفوذ شیرابه به آب های زیرزمینی و انواع آلاینده های آلی و معدنی، فلزات سنگین و آلاینده های شیمیایی خطرناک شده است.
پیامد های آلودگی آب های زیرزمینی چیست ؟
آب های آلوده ای که برای مصارفی از قبیل شرب، کشاورزی، دامداری و غیره استفاده می شوند، یقینا منجر به تولید محصولات سالم نمی شود و مصرف همین محصولات است که به مرور، انواع بیماری ها از جمله سرطان، اختلالات گوارشی، خونی، پوستی را به بار می آورد. یکی از تلخ ترین پیامد های وجود آلودگی آب های زیرزمینی و تغییرات وارد شده به ترکیبات شیمیایی آن، نابودی اکوسیستم است که به تدریج به تنوع جانوری و گیاهی زیستگاه های منطقه آسیب شدید وارد می کند .
مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران پیرامون دفع زباله و مشکلات آن در مازندران گفت: دفن غیراصولی روزانه 3 هزار تن زباله تهدیدی جدی برای مردم و محیط زیست این استان قلمداد میشود و ورود فلزات سنگین موجود در زباله ها و فاضلاب های تخلیه شده در زمین که اغلب خاصیت سمی دارند، آلودگیهای شدید شیمیایی و میکروبی در آبهای زیرزمینی تولید می کند و در بسیاری از مواقع دیگر از آبهای زیرزمینی نمی توان در مصارف عمومی استفاده کرد و تصفیه آن، هزینههای گزافی را به دولت تحمیل می کند. ابراهیمی کارنامی افزود: دفن غیراصولی باعث انتقال آلودگی شده وجمع آوری نکردن شیرابه هاونفوذ آن به لایه های زیرین خاک وآبهای زیرزمینی، موجب ورود موادسمی وخطرناک به آب وخاک میشود.
برای پیشگیری از آلودگی آب های زیر زمینی چه باید کرد ؟
مازندران کماکان درگیر مشکلات زباله است و ابتدا باید برای بزرگترین تهدید منابع آبی زیرزمینی استان یعنی زباله راهی پیدا کرد و برای رفع این مشکل تدبیری هوشمندانه اتخاذ کرد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران گفت: اگر تصمیمی بر دفن زباله گرفته شد، برای این کار باید زمین ها عایق کاری و لایه گذاری شوند تا شیرابه زباله ها به عمق زمین و آب های زیرزمینی نفوذ نکند و با روش های مناسب، شیرابه و گازهایی که از زباله متصاعد می شود مهار شوند. وی افزود: حجم گسترده زباله در مازندران نوعی تهدید است که میتوان با احداث کارخانه کمپوست آن را به یک فرصت تبدیل کرد اما نکته حائز اهمیت فرهنگ سازی در تفکیک از مبدا و در خانه هاست.
ابراهیمی با بیان اینکه باید برای مدیریت پسماند در استان های شمالی اعتبار لازم تامین گردد گفت: البته تنها تامین اعتبار مشکل را به طور کامل حل نمی کند بلکه بخش زیادی از این مشکل، مدیریتی است و فرآیند بررسی واعلام نظر در مجموعه وزارت کشور طولانی است وبعضا موجب عدم نتیجهگیری درزمان مناسب میشودکه امیداست دولت به این بخش نیز توجه کند تا بتوان با استفاده از فناوری های نوین، فرآیند دفن زباله را از از حالت سنتی خارج کرد.
گزارش : حامد گلی