زخم کرونا بر پیکر تولید و اشتغال

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز یزد، گرچه هنوز جان دارد و جان می‌گیرد، اما تبش در برخی مناطق تاحدی فروکش کرده است. شیوع ویروس کرونا که از اسفندماه سال گذشته نه تنها بلای جان آدم ها، بلکه بلای جان کار و تولید و اشتغال هم شد. چرخ‌های تولید از حرکت ایستاد، خیلی از کسب و کار‌ها راکد شد و نیرو‌های کار به ناچار خانه نشین شدند.
اکنون پس از سه ماه از شیوع ویروس کرونا در ایران و شروع فعالیت بسیاری از واحد‌های تولیدی و کسب و کار‌ها در هفته‌های اخیر، آسیب‌های وارد شده به این حوزه بیشتر به چشم می‌خورد.

پای درد و دل‌های اصناف
پای درد و دل حاج محمدعلی ۶۰ ساله می‌نشینم. او با دو کارگر در کارگاه ریخته گری اش روزگار می‌گذراند و به قول خودش سالهاست که طعم کار سخت را چشیده است.
دستان زمخت و چهره سوخته اش از کاری طاقت فرسا در کنار کوره‌های آتش حکایت دارد، اما می‌گوید: آنچه این روز‌ها روزگار را برایم سخت کرده، سرد شدن کوره و تعطیلی چند ماهه کارگاه است. مسئله‌ای که باعث شده تا همه پس انداز سال را خرج امورات زندگی کنم و به قول معروف اکنون آهی در بساط ندارم.
حاج محمدعلی در حالیکه عرق بر پیشانی اش نشسته است، ادامه می‌دهد: با آمدن کرونا، نه تنها کار ما بلکه فعالیت در همه حرفه‌ها تعطیل و یا نیمه تعطیل شد. بغض امانش نمی‌دهد و حرف‌های حاجی قطع می‌شود ...
مغازه حاج محمدعلی را ترک می‌کنم و راهی مرکز شهر می‌شوم. جایی که پیش از این ترافیک نسبتاٌ سنگینی بر آن حکمفرما بود، اما اکنون رفت و آمد مردم کمتر به چشم می‌خورد. مغازه دارانی که یا پشت دخلشان نشسته اند و یا جلوی مغازه هایشان با یکدیگر گفتگو می‌کنند.
هم صحبتی چند مغازه دار، مقابل میدان تاریخی امیرچخماق یزد، نظرم را به خود جلب می‌کند. کمی جلو می‌روم و خودم را معرفی می‌کنم. تا می‌شنوند که خبرنگار هستم، سر صحبت شان باز می‌شود. آقای دهقان زرگر است و می‌گوید: از اوایل اسفند تا نیمه‌های اردیبهشت ماه، مغازه اش تعطیل بوده و هیچ درآمدی نداشته است.
او با بیان اینکه تنها سرمایه اش طلا‌های داخل ویترین است، می‌افزاید: خیلی از کار‌های جدید را سفارش دادیم و برای شب عید آماده کرده بودیم تا به فروش برسد، اما با اعلام تعطیلی اصناف، ما هم مجبور به تعطیلی شدیم و تا امروز فروشی نداشتیم.
آقای دهقان می‌گوید: نه تنها اکنون حساب بانکی ام خالی است، بلکه توانایی پرداخت هزینه سفارش زیورآلات که چک هایش از ماه آینده شروع می‌شود را هم ندارم.
صحبت هایش هنوز تمام نشده که پیرمرد پارچه فروش از انتهای مغازه صدایش شنیده می‌شود. جلو می‌آید و در حالیکه دستانش می‌لرزد و صدایش گرفته است، از کسادی این روز‌های بازار و دخل‌های خالی مغازه داران می‌گوید.
عمو حسن که از کهنه کاران بازار یزد است، می‌گوید: باید حرفم را به گوش مسئولان برسانی. اوضاع مان خوب نیست. خیلی از مغازه داران، مستاجر هستند و ماهیانه باید اجاره دهند. خیلی ها، سرمایه شان را برای بازار شب عید برنامه ریزی کرده بودند. حتی جوان‌هایی تازه دست به کار شدند و تا آمدند روی پای خود بایستند، به ناگاه همه جا تعطیل شد.
در همین حین، یکی از مغازه داران جوان خطاب به عمو حسن می‌گوید: عمو از چک‌های برگشتی و سفره‌های خالی کارگران بیکار هم بگویید. عمو حسن سری تکان می‌دهد و با تائید حرف‌های او ادامه می‌دهد: دخترم، درد بسیار است، آیا چاره‌ای هست؟ باز هم خدا را شکر که تنمان سالم است.
مشتی که نمونه خروار است. مشکلاتی که در همه صنوف دیده می‌شود و متاسفانه کم و بیش، حیاتشان تحت تاثیر بحران کرونا قرار گرفته است.

تعطیلی ۳۸ هزار واحد صنفی استان در پی شیوع کرونا
با جستجویی کوتاه در صفحات وب به جدیدترین تخمین‌های سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی بر می‌خورم. گزارشی که اعلام می‌کند؛ تعطیلی کسب و کار‌ها به طور مستقیم، بخش‌هایی مشتمل بر یک سوم از تولید ناخالص داخلی اقتصاد‌های بزرگ را تحت تاثیر قرار داده است و هر ماه تعطیلی کسب و کارها، زیانی معادل دو واحد درصد کاهش در رشد تولید ناخالص داخلی سالانه اقتصاد‌های بزرگ را هم به همراه دارد.
رئیس اتاق اصناف استان یزد می‌گوید: با شیوع ویروس کرونا، در حمایت از مصوبه‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و همچنین ستاد استانی مقابله با کرونا مبنی بر تعطیلی صنوف غیرضروری، ۳۸ هزار واحد صنفی در استان یزد تعطیل شدند.
علیرضا حسنی می‌افزاید: سونامی چک‌های برگشتی، تعدیل نیرو، بیمه بیکاری و ... از چالش‌های پیش روی اصناف و بازاریان یزدی در دوران پسا کروناست.
علیرضا حسنی با اشاره به فعالیت ۴۵ هزار واحد صنفی در استان یزد، می‌افزاید: از این تعداد ۱۵ هزار صنف دچار زیان شده اند که نیاز به بسته‌های حمایتی دارند.

تعطیلی بسیاری از کارخانه‌ها در پی شیوع کرونا
اما این‌ها همه ماجرا نیست. اثرات مخرب شیوع ویروس کرونا علاوه بر صنوف دامن گیر بخش صنعت و تولید استان یزد هم شد.
آنگونه که معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار یزد می‌گوید: با مصوبه ستاد استانی مقابله با کرونا، کارخانه‌ها و واحد‌های صنعتی برای حفظ سلامت کارگران و پیشگیری از شیوع این بیماری بصورت موقت تعطیل شدند.
سید مسعود عظیمی می‌افزاید: به دنبال تعطیلی بخش صنعت، نه تنها واحد‌های تولیدی در بخش صادرات و نقدینگی دچار مشکل شدند، بلکه بسیاری از نیرو‌های شاغل در این واحد‌ها نیز از کار بیکار شدند.
گفتگویم با محمد، لایه‌های پنهان آسیب کرونا به جامعه کارگری را آشکارتر می‌کند. او که کارگر یکی از کارخانه‌های کاشی یزد است، می‌گوید: دو فرزند کوچک دارم و در خانه‌ای اجازه‌ای زندگی می‌کنم، گذراندن زندگی آنهم با حقوق کارگری و تورم گاهی آنقدر سخت بود که دخلمان به خرج مان نمی‌رسید.
او ادامه می‌دهد: پس از تعطیل شدن کارخانه به دلیل شیوع کرونا، من هم به ناچار سه ماه خانه نشین شدم. بدون حقوق و دستمزد. گرچه سخت بود، اما سخت‌تر آنکه خانواده ات از تو چیزی بخواهند و تو توان تهیه آن را نداشته باشی.
محمد می‌گوید: متاسفانه در این چند ماه نتوانسته ام اجاره خانه را بدهم. حتی توانایی پرداخت چک‌های بانکی ام را هم نداشته ام. نگرانی ام از بدهکاری‌هایی است که با بیکار شدنم در این ایام رخ داده و به این زودی‌ها هم جبران نمی‌شود.
محمد یکی از ۱۷ هزار کارگری است که در سامانه برای دریافت بیمه بیکاری اقدام کرده، اما هنوز نتیجه آن را ندیده است.

تسهیلات دولت برای صنوف آسیب دیده
در بحران کرونا اقتصاد در بازار از هر دو جنبه عرضه و تقاضا کاهش یافت و با تعطیلی و قرنطینه خانگى متصدیان کسب وکار متحمل خسارت‌های فراوانی شدند. خسارتی که وزارت کار را بر آن داشت تا برای حفظ اشتغال بنگاه‌ها و صیانت از نیروی کار، ۱۳ رسته شغلی را بعنوان بیشترین مشاغل آسیب دیده از کرونا را معرفی کند.
مدیر کارآفرینی و اشتغال اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی می‌گوید: صاحبان واحد‌های متضرر از کرونا متقاضی دریافت وام می‌توانند با مراجعه به سامانه کارا ثبت نام کنند.
خانم آیت اللهی می‌افزاید: این تسهیلات به مراکز تولید و توزیع غذا‌های آماده، مراکز مربوط به گردشگری، حمل و نقل عمومی مسافر برون شهری و درون شهری، دفاتر خدمات مسافرتی، مراکز تولید و توزیع پوشاک، کیف و کفش، مراکز توزیع آجیل و خشکبار، باشگاه‌ها و مجتمع‌های ورزشی، مراکز آموزشی، فرهنگی و هنری، مراکز تولید و توزیع صنایع دستی، موسسات خصوصی دارات پروانه در حوزه‌های درمانی و تشخیصی و آموزشگاه‌های رانندگی و سالن‌های زیبایی تعلق می‌گیرد.
وی در خصوص مبلغ این تسهیلات هم می‌گوید: به ازای هر فرد شاغل ۱۲ میلیون تومان وام با کامزد ۱۲ درصد پرداخت می‌شود که این مبلغ برای کسب وکار‌هایی که بر اساس دستور ستاد مقابله با کرونا تعطیل شده بودند به ازای هر شاغل ۱۶ میلیون تومان است.
گرچه این تسهیلات گوشه‌ای از آسیب وارد شده به صنوف را حل می‌کند، اما برخی از غربالگری صنوف گله مندند و معتقدند در این تصمیم، رعایت انصاف نشده است.
زارع زاده بعنوان نماینده اتحادیه الکترومکانیک یزد از غربالگری صنوف انتقاد می‌کند و می‌گوید: همه اصناف در سطوح مختلف دچار ضرر و زیان شده اند.
کرامتی رئیس اتحادیه عکاسان و تصویربرداران هم با اشاره به حجم اصلی فعالیت فیلمبرداران در ماه‌های رجب و شعبان که امسال به موضوع کرونا گره خورد، می‌گوید: چه کسی آسیب وارد شده به این بخش را جوابگوست؟
رییس اتحادیه سازندگان و فروشندگان طلا و جواهرهم می‌گوید: فشاری که در این چند ماه به بازاریان وارد شد، فراتر از اعطای تسهیلات است.
نوری زاده، بخشودگی حق بیمه کارگران در مدت تعطیلی صنوف، بخشودگی هزینه‌های آب، برق و گاز، استمهال اقساط بانکی و اعطای وام‌های کم بهره را مرهمی هر چند کم بر زخم صنوف می‌داند.

مرهم‌هایی بر زخم کرونا
کرونا، ویروسی که در عین کوچکی اثرات مخرب و حتی جبران ناپذیری را به بخش‌های مختلف اقتصادی وارد کرد، اما آنچه مهم است پیگیری مسئولان در رفع مطالبات مردمی و حمایت از کسب و کارهاست. مسئله‌ای که در درد و دل اهالی بازار بخوبی مشهود بود و من را وا می‌دارد تا برای پیگیری بیشتر به سراغ استاندار یزد بروم.
محمدعلی طالبی می‌گوید: اماکن سنجی کمک‌هایی که لازم است به اصناف خسارت دیده از کرونا انجام شود، صورت گرفته و امیدواریم به نتیجه مطلوب برسد.
او از اعطای تسهیلات به بازاریان و صنوف مختلف برای ایجاد رونق اقتصادی خبر می‌دهد و می‌افزاید: مبلغ قابل توجهی از سوی شهرداری در دو صندوق قرض الحسنه ودیعه گذاری می‌شود تا به اصناف متضرر، تسهیلات کم بهره با بازپرداخت طولانی مدت پرداخت شود.
استاندار می‌گوید: پیگیری معافیت‌های مالیاتی، بخشودگی جرائم مالیاتی، چک‌های برگشتی و حق بیمه کارگران از دیگر موضوعاتی است که بطور جدی دنبال می‌کنیم و در همین راستا کارگروهی تخصصی را با محویت فرمانداری یزد تشکیل داده ایم.
وقتی با آقای طالبی در خصوص گله اصناف از نحوه دسته بندی تسهیلات صحبت می‌کنم، می‌گوید: مکاتبات لازم با معاون اول رئیس جمهور درباره تجدید نظر در اصنافی که متضرر شناخته نشده اند، انجام شده و به طور قطع حمایت از همه صنوف و اصلاح تصویب نامه ملی در دستور کار است.

هزاران کارگر در صف بیمه بیکاری
پرداخت بیمه بیکاری و حمایت از معیشت کارگران بیکار ناشی از کرونا از اقدامات دولت برای کاهش تبعات اقتصادی شیوع کروناست. بر اساس اعلام وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی پنج هزار میلیارد تومان برای تزریق به صندوق بیکاری، صرف حمایت از کسانی می‌شود که با تعطیلی مشاغل در اپیدمی کرونا از ادامه کار بازمانده اند.
بر این اساس مشاغل پر خطر تا پایان اردیبهشت و مشاغل کم خطر که از ابتدای اردیبهشت آغاز به کار کرده اند، تا پایان فروردین ماه بیمه بیکاری دریافت می‌کنند.
اوایل خردادماه بود که مدیرکل حمایت از مشاغل و بیمه بیکاری وزارت کار از پرداخت مقرری بیمه بیکاری به کارگران بیکار ناشی از کرونا خبر داد، اما آنگونه که مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان یزد می‌گوید: مدارک و مستند افراد ثبت نام شده در سامانه بیمه بیکاری به تهران ارسال شده است.
ریاحی با اشاره به ثبت نام بیش از ۱۷ هزار نفر در این سامانه می‌افزاید: از این تعداد ۱۶ هزار نفر مشمول بیمه بیکاری هستند که ۱۲ هزار نفرشان مشمول دریافت بیمه بیکاری کرونا شناخته شدند.
مدیرکل تامین اجتماعی استان یزد هم با اشاره به اینه مستمری بیمه بیکاری بر اساس دستمزد کارگران پرداخت می‌شود، می‌گوید: اعتبار اختصاص یافته برای پرداخت بیمه بیکاری برای حمایت از افرادی است که شغل خود را به واسطه شیوع کرونا از دست داده اند و البته مشمول قانون کار هم هستند.
مجید درویشی با اشاره به اینکه مستمری بیمه بیکاری ماه اسفند ۹۸، پرداخت شده است، می‌افزاید: مستمری فروردین ماه ۹۹ هم، تا ۱۵ خردادماه به حساب کارگران واریز می‌شود.

مسکن‌های موقت و داروی اصلی
اعطای تسهیلات به صنوف آسیب دیده و حتی پرداخت بیمه بیکاری به کارگران بیکار شده، اگر چه خوب است، اما در حکم داروی مسکنی ست که موقتا درد صنوف، کارگران و صاحبان کسب و کار را فرو می‌نشاند.
بیکار شدن حجم گسترده‌ای از نیروی کار، توقف تولید در واحد‌های تولیدی به مدت چند ماه و در آنسو بیکار شدن کارگران روزمزدی که بیمه نداشتند و نمی‌توانند بیمه بیکاری بگیرند از مواردیست که نگرانی‌های زیادی را در حوزه کار و کارگری ایجاد کرده و آینده شغلی را برای عده‌ای دچار تردید کرده است.
چرخ‌های تولید و اشتغال در سال ۹۹ سالی که جهش تولید نام گرفته با بلای کرونا به کندی می‌چرخد. یک دارو، اما می‌تواند دوباره این چرخ را به حرکت وادارد و جان رفته را به تولید و اشتغال بازگرداند. این دارو چیزی نیست جز همت و همدلی همه مردم و مسئولان برای گذر از این بحران و بازگشت به روز‌های خوب گذشته. رزمایش کمک مومنانه نشان داد مردمان نیک قدر این داروی حیاتبخش را می‌دانند امیدواریم مسئولان کشور هم از اهمیت این دارو غافل نشوند.

نویسنده : سکینه میرطاهری