پژوهشگران دانشگاه خوارزمی و دانشگاه تهران، آسیبهای اجتماعی جرمزا در شهر تهران را مورد بررسی و مطالعه قرار دادند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از ایسنا، نتایج یک پژوهش درباره پراکنش سرقت، زورگیری، قتل، خودکشی، اعتیاد و انحرافات جنسی نشان داد در بین مناطق ۲۲گانه شهر تهران، به ترتیب مناطق ۱۵، ۱۲، ۱۸، ۱۷، ۱۹، ۲۱، ۱۶، ۱۱، ۱۳، ۱۰، ۹، ۸، ۷، ۵ و ۴ بیشترین آسیبهای اجتماعی را دارند.
شهرهای بزرگ از نظر گروههای قومی، پایگاه اجتماعی و اقتصادی، بافت ناهمگونی دارند. برای کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی، مدیریت شهری باید اطلاع دقیقی از ویژگیهای آسیبهای اجتماعی هر منطقه داشته باشد. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهشگران دانشگاه خوارزمی و دانشگاه تهران در مطالعهای، آسیبهای اجتماعی جرمزا در شهر تهران را مورد بررسی قرار دادند.
حسن مؤمنی؛ کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی دانشگاه خوارزمی و احمد ایرانخواه؛ کارشناس ارشد مخاطرات محیطی دانشگاه تهران، پژوهشگرانی بودند که در این مطالعه همکاری داشتند.
برای انجام این مطالعه از منابع مختلفی استفاده شد: مطالعه فراتحلیل آمارهای معاونت رفاه و خدمات اجتماعی شهرداری تهران، آمارهای مربوط به ساماندهی آسیبدیدگان اجتماعی، آمارهای سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران، آمارهای گشتهای جمعآوری آسیبدیدگان اجتماعی توسط سازمان خدمات، اطلس کلانشهر تهران، سایت توانمندسازی زنان سرپرست خانوار، آمار مددسراهای فعال سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران، تعداد افراد تحت پوشش معاونت رفاه و خدمات اجتماعی شهرداری تهران، طرح پژوهشی مسائل اجتماعی تهران، سایت شهرداری تهران، برآورد وضعیت زناشویی شهر تهران به تفکیک منطقه در سال ۱۳۸۹، آمار ماهیانه شناسایی و جذب مددجویان جامعه هدف (متکدیان) در مناطق ۲۲گانه شهر تهران در هشت ماهه اول سال ۹۴ و پژوهشهای میدانی مرتبط.
پس از جمعآوری دادهها و اطلاعات جهت ترسیم نقشههای مربوطه، از مجموعه نرمافزاری Arc gis، نرمافزار Arc map و نوار ابزار simbology استفاده شد.
در این پژوهش پراکنش آسیبهای جرمزا مانند سرقت، زورگیری، قتل، خودکشی، اعتیاد و انحرافات جنسی در شهر تهران مورد بررسی قرار گرفته است. یافتههای کلی این مطالعه نشان داد تراکم آسیبهای اجتماعی به طور کلی در مناطق جنوبی شهر تهران بیشتر است و مناطق شمالی شهر آسیبهای اجتماعی بسیار کمتری دارند.
در بین مناطق ۲۲گانه شهر تهران، به ترتیب مناطق ۱۵، ۱۲، ۱۸، ۱۷، ۱۹، ۲۱، ۱۶، ۱۱، ۱۳، ۱۰، ۹، ۸، ۷، ۵ و ۴ بیشترین آسیبهای اجتماعی و مناطق ۱، ۲، ۳، ۶ و ۲۲ شهر تهران کمترین میزان آسیب اجتماعی را داشتهاند.
پراکنش آسیبهای جرمزا به تفکیک به صورت زیر است:
سرقت
مناطق ۱۲ و ۱۸ دارای بیشترین میزان سرقت و مناطق ۴، ۷، ۱۳ و ۱۴ دارای میزان زیاد، مناطق ۲۰، ۱۹ و ۲۲ دارای میزان کم، مناطق ۱ و ۳ دارای کمترین میزان و بقیه مناطق دارای سطح متوسطی از آسیب اجتماعی سرقت هستند. فقط در دو منطقه در تهران میزان سرقت خیلی کمی گزارش شده است که این خود نشان از آمار بالای سرقت در تهران دارد. الگوی کلی پراکنش سرقت در تهران به سمت شرق افزایش پیدا میکند.
اعتیاد
اعتیاد در تهران در مناطق پایین شهری بسیار شدید است و به سمت شمال از شدت آن کم میشود. به طور کلی اعتیاد در تهران زیاد و قابل توجه است. از کل مناطق تهران فقط دو منطقه ۳ و ۶ دارای اعتیاد خیلی کم و سه منطقه ۵، ۴ و ۱۱ میزان اعتیاد کمی دارند. در بقیه مناطق اعتیاد متوسط، زیاد و خیلی زیاد است. در مناطق جنوبی تهران، گرایش به مصرف مواد مخدر سنتی دارند و مناطق شمالی بیشتر مصرفکننده مواد مخدر صنعتی هستند.
زورگیری
مناطق ۱۲ و ۱۷ دارای بیشترین میزان زورگیری هستند و مناطق ۱، ۳، ۶ و ۲۲ کمترین میزان زورگیری را دارند. الگوی پراکنش زورگیری مشابه پراکنش سرقت است. با این تفاوت که میزان سرقت شدیدتر از زورگیری گزارش شده است. بیشترین میزان زورگیری در مناطق پایین شهر تهران است. بیشتر مناطقی که دارای اعتیاد زیاد هستند، از نظر زورگیری نیز آمار بالایی دارند. این موضوع نشاندهنده ارتباط بین این آسیبها است.
خودکشی
بررسی پراکنش خودکشی نشان میدهد که منطقه ۱۵ بیشترین میزان خودکشی را به خود اختصاص داده است. در مناطق ۲۲، ۲۱ و ۹ در غرب نیز آمار خودکشی نسبت به سایز مناطق بیشتر است. کمترین میزان خودکشی مربوط به مناطق شمال شرقی تهران است. پراکنش خودکشی از الگوی خاصی تبعیت نمیکند و این به معنی پایین بودن آمار خودکشی نیست. بلکه در واقع آمارهای معتبر و قابل قبول در این زمینه کم و ناقص است و به طور معمول آمار دقیقی از خودکشیهای صورتگرفته، در دسترس نیست. آمار بررسی شده در این پژوهش مربوط به خودکشیهایی است که به مرگ منجر شده، در صورتی که اقدام به خودکشی نیز به عنوان یک آسیب شناخته میشود.
نکته قابل توجه این است که مناطق ۲۱ و ۲۲ از نظر سایر آسیبهای جرمزا در وضعیت بهتری قرار دارد ولی در میزان خودکشی از سایر مناطق (به جز منطقه ۱۵) آمار بیشتری دارد.
قتل
گردآوری آمار آسیب قتل در تهران، دشوارتر از سایر آسیبها است. بیشتر سازمانها یا آمار کافی و جامع در این زمینه ندارند و یا دادههای خود را به دلیل محرمانه بودن، در اختیار پژوهشگران قرار نمیدهند. به همین خاطر برای انجام این پژوهش از دادههای طرح پژوهشی رصد کیفیت زندگی شهری در تهران که توسط سازمان فناوری اطلاعات انجام شده، آمار و ارقام محرمانه پلیس پیشگیری و همچنین سایر مطالعات انجام شده در سایت ها و مقالات معتبر، استفاده شد.
پراکنش آسیب اجتماعی قتل بیشتر به سمت مناطق توسعهنیافته و جنوب شهر است و مناطق شمال شهر کمتر با این آسیب روبرو هستند. مناطق ۲۱، ۲۲، ۹، ۱۵، ۱۶ و ۱۲ بیشترین میزان قتل را دارند.
انحرافات جنسی
شدت انحرافات جنسی در تهران زیاد است و در بین آسیبهای جرمزا، دارای بیشترین مناطقِ با شدت خیلی زیاد است. انحرافات جنسی در مناطق ۴، ۵، ۸، ۱۵، ۱۷ و ۲۲ خیلی زیاد، در مناطق ۱، ۱۶، ۱۸، ۱۹ و ۹ زیاد، در مناطق ۲، ۶، ۷، ۱۳، ۱۴، ۲۰ و ۲۲ متوسط و در مناطق ۱۱ و ۱۲ کم و در منطقه ۳ خیلی کم گزارش شده است. بررسی این پراکنش نشان میدهد که میزان انحرافات جنسی در مناطق شرق و غرب تهران بسیار زیاد و در مناطق جنوب شهری، زیاد است.
تحلیل مناسب الگوهای فضایی آسیبهای اجتماعی از مسائل حیاتی شهرها است و جزو معیارهای اجتماعی مهم جوامع به شمار میآید. کشف چنین الگوهایی میتواند نقطه شروعی برای تحقیقات تکمیلی در موضوعات دیگر باشد.
نقشه پراکنش آسیبها نشان میدهد، توزیع فضایی این شاخصها تصادفی نیست و از الگوی فضایی خاصی تبعیت میکنند. این الگوها در نتیجه مجموعهای از فرآیندهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و رفتاری شکل گرفته است.
به گفته پژوهشگران این تحقیق، پراکنش آسیبهای جرمزای شهر تهران نشان میدهد وقوع آسیبهای اجتماعی در لایه محله و منطقه پررنگتر است. این یافته نشان میدهد: «آسیبهای اجتماعی در شهر تهران عمدتا هویت منطقهای و محلهای دارند و لذا انجام مطالعه جغرافیایی آنها برای رسیدن به یک الگوی پیشگیری جامعه مورد نیاز است».
نتایج این مطالعه به صورت مقاله علمی پژوهشی در فصلنامه «جمعیت» وابسته به دفتر آمار و اطلاعات جمعیت و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور، منتشر شده است.