دست صنعت کاغذ زیر سنگ بی تدبیری

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ مرکز اراک؛ به حاشیه شهرستان محلات می رسیم . خودروی شاسی هم نمی تواند از میان ضایعات سنگی عبور کند . اما با هر زحمتی بود به کوه سپید رسیدیم . کوهی که در نگاه عادی نازیباست اما از نگاه صنعتگران سنگ ثروتی برای آیندگان و صنایع تبدیلی است .
از قله کوه ضایعات سنگ به اطراف که نگاه می کنی چند کارخانه نیمه ساز و تکمیل شده می بینی که به گفته ی کارشناس سنگ یکی از آنها کارخانه تولی کاغذ از ضایعات سنگ است که پس از دو سال و چند ماه همچنان در انتظار راه اندازی است .
شهرستان محلات در جنوب شرق استان مرکزی قرار دارد که نه تنها شهر گل که شهر سنگ تراورتن و سنگ ساختمانی کشور است .
ملکی رئیس اداره صمت محلات می گوید : این شهرستان با تولید سالانه ۲ و نیم میلیون تن سنگ تراورتن به عنوان کانون تولید سنگ نمای کشور نام گرفته و ۱۲ درصد از تولید سنگ تراورتن دنیا را به خود اختصاص داده است.
شهرستان محلات به عنوان قطب تولید سنگ های تزئینی کشور محسوب می شود که ۶۰ درصد سنگ های ساختمانی کشور در معادن این خطه تولید می شود
در مسیر برش سنگ از معدن سنگ تا تراش آن در کارگاهها پرتی هایی شامل پودر سنگ و تکه سنگ های ناموزون برجا می ماند که ضایعات سنگ نام می گیرد .
از ضایعات سنگ در کشورهای دارای معادن سنگ بیشترین استفاده می شود در حالیکه در قطب تولید سنگ کشور، این ضایعات در قالب کوههایی در اسراف محلات معدن تخریب محیط زیست نام گرفته است .
گرچه از ضایعات سنگ دو کارخانه در حال بهره برداری هستند اما نکته آنجاست که رضایی کارشناس سنگ محلات می گوید : از ضایعات سنگ 40 صنعت تبدیلی می تواند شکل بگیرد که این رقم اکنون دو صنعت است .

افق های روشن در دست دو جوان
به گوشه دیگری از کستره سنگ محلات می روم . کارخانه تولید تزئینات سنگی برادران شکوهی .
دو کارآفرین محلاتی ثروتی از میان زباله های سنگی ایجاد کردند و ازسنگ استفاده بهینه کردند و به ارزش افزوده ای 100برابری رسیدند.
برادران شکوهی با فرآوری بخش کوچکی از انبوه ضایعات سنگ که در محلات وجود دارد و هر روز به آن افزوده می شود علاوه بر ایجاد فرصت های شغلی و ارزآوری؛ الگویی در زمینه استفاده بهینه از سنگ این ثروت خدادادی در این شهرستان بر جای گذاشتند.
رضا شکوهی از کارآفرینان با بیان اینکه اکنون بیش از 220شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کردند افزود: سالانه چهارهزار تن ضایعات سنگ فرآوری و و به بازار عرضه می شود.
شکوهی بازار کالاهای تولید شده را علاوه بر داخل کشور، کشورهای عربی و آسیای میانه دانست و گفت: بیش از 200مدل کالای تزئینی شامل انواع تابلو، نقوس سنتی و اسلیمی برای نمای داخل خانه، ظروف تزئینی ماند گلدان و شکلات خوری از این ضایعات ایجاد می شود.

قرص کلسیم از پودر سنگ
کارخانه دیگر بهره بردار از ضایعات ، کارخانه تولید پودر کلسیم از ضایعات سنگ برای مصارف دارویی است .
سنگ تراروتن دارای درصد بالایی از کلسیم است و از پس مانده آن برای تولید قرص های کلسیم و فرآورده های آن در جهان استفاده می شود که در ایران کارخانه ی محلاتی مواد مورد نیاز کارخانه های داروساز را تامین می کند .
دو سال پیش...
با وجود راه اندازی دو واحد صنایع تبدیلی بهره وری از ضایعات سنگ محلات ، مهمترین کارخانه که تولید کاغذ از سنگ بود همچنان معطل تولید است .
دوسال پیش بود که با شور و هیجان خبر صدور مجوز ساخت و راه اندازی کارخانه تولید کاغذ از سنگ در میان خبرها درخشید اما در پس دو سال اکنون کارخانه ای مانده با تجهیزات آماده به کار و البته خالی از کار و تولید .
کارخانه ای که به جای رفت و آمد کارگران و صدای بلند چرخ های تولید ، سکوت همه چایش را فرا گرفته و هاشمی تنها تکنیسین کارخانه با لهجه شیرین خوزستانی از آرزویش برای کار و دیدن کارگران می گوید .

کاغذ سنگی و مزیت هایش
رضایی کارشناس سنگ می گوید : کربنات کلسیم فراوان و 80 درصدی سنگ‌های تراورتن، مرمریت و چینی در ترکیب با چند درصد مواد پلیمری و مواد دیگر کاغذ تحویل می دهد که در میان کشورهای دارای معادن سنگ مرسوم شده است .
او اضافه می کند : کاغذ سنگی دارای ویژگی‌های زیادی است که حتی آن را از کاغذ متولد شده از درخت و چوب برجسته‌تر می‌کند.
یکی از مهمترین معایب کاغذ معمولی، آسیب‌پذیری شدید آن در برابر رطوبت است در حالی که کاغذ تولید شده از سنگ آهک، می‌تواند رطوبت باقی بماند.
کاغذهای معمولی در فرآیند تولید نیاز به ۸۰ درصد مصرف آب دارند ولی کاغذ سنگی در مراحل تولید به‌هیچ عنوان آب نیاز ندارد و تنها از انرژی برق مصرف می‌شود و با توجه به اینکه ماده اولیه آن از سنگ آهک تشکیل می‌شود نیازی به قطع درختان و نابود کردن جنگل‌ها نیست.

عقب ماندن از 40 کشور
فناوری تولید کاغذ از سنگ اکنون در بیش از ۴۰ کشور دنیا مورد استفاده قرار می گیرد که در ایران هنوز آن طور که باید پا نگرفته در حالیکه مواد اولیه آن مهیاست .
تولید کاغذ از سنگ نه تنها اشتغالزایی را به دنبال دارد بلکه فرصتی برای حفظ مواد اولیه و جلوگیری از خام فروشی آن است .
کارشناسان و پژوهشگران معتقدند: ضایعات و دورریز صنعت سنگ هنگام استخراج و فرآوری در قطب تولید سنگ کشور در محلات ۲ برابر میانگین جهانی است؛ یعنی کارخانه های فرآوری و صنایع تبدیلی سنگ نیز باید دو برابر شود .

شهرک صنعتی صدریه میزبان کاغذ سنگی
رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت محلات می گوید : ۱۳ هکتار از اراضی ملی در این شهرستان برای ساخت واحدهای تولید کاغذ از سنگ در منطقه صدریه اختصاص یافته و تاکنون هشت متقاضی تولید کاغذ از سنگ برای استفاده از این امکانات درخواست مشارکت داشته‌اند.
ملکی می افزاید : یک واحد تولید کاغذ از سنگ در محلات آماده بهره‌برداری است و تجهیزات آن خریداری شده اما به ‌دلیل شیوع بیماری کرونا و حضور نیافتن متخصصان چینی هنوز فرایند نصب دستگاه‌ها در این واحد کامل نشده است.
وی، حجم سرمایه گذاری این طرح های صنعتی را ۸۲۵ هزار میلیون ریال اعلام کرد و گفت: ظرفیت اسمی تولید در آن سالانه ۱۲۰ هزار تن کاغذ است و بهره‌برداری از آن برای ۴۰ نفر فرصت اشتغال ایجاد می‌کند.
رئیس اداره صنعت، معدن و تجارت محلات می گوید: یک واحد دیگر تولید کاغذ از سنگ در این شهرستان نیز ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و به پنج واحد دیگر زمین واگذار شده است.

صدور مجوزها بهره برداری را طولانی کرد
اما حیدری مدیرعامل کارخانه با اشاره به اینکه بنای کارخانه طی نه ماه و دو سال پیش ساخته شد می گوید : روند صدور مجوزها از ادارات و بانک مرکزی بسیار طولانی شد و این امر راه اندازی کارخانه را دو سال عقب انداخت .
وی با بیان اینکه با راه اندازی این کارخانه زمینه اشتغال مستقیم 120 نفر و تولید 6 هزار تن کاغذ در سال فراهم می شود می افزاید : اگر روند صدور مجوزهای ساخت و واردات ماشین الات طول نیم کشید این کارخانه قبل از کرونا راه اندازی می شد .

کارخانه به جای املاک تهران ؛ اما....
سرمایه گذاراین کارخانه آقای محمدی از فعالان صنعت سنگ محلات است که با اهمیت دادن به ایده تولید کاغذ از سنگ صدها متر از املاکش را در تهران فروخته و در محلات سرمایه گذاری کرده است .
او با دلخوری از بی توجهی ها به تولید می گوید : راه اندازی کارخانه آنقدر طول کشیده که عنقریب است از این کار پشیمان و ناامید شوم .
او اضافه می کند : صدها متر از زمین هایم را در تهران فروختم به امید تولید و اشتغال چند کارگر اما خیلی مورد کم توجهی هستیم و بخش نامه ها و قیمت ها آنقدر زود به زود تغییر می کنند که نمی توان برنامه ای برای فردا طراحی کنیم .
او می گوید : من علاقمندم بگویم این کارخانه تا پایان امسال راه اندازی می شود ولی مطمئن نیستم .

سازگاری با محیط زیست
محقق و پژوهشگر سنگ‌های زینتی کشور می گوید: تولید کاغذ از سنگ اگر چه به لحاظ نوپا بودن و واردات فناوری هزینه‌بر است اما پیامدهای آن در حفظ محیط زیست و جلوگیری از قطع درختان غیر قابل انکار است.
سرافرازی اضافه می کند: تولید کاغذ سنگ پدیده‌ای شگفت‌انگیز در صنعت چاپ و تولید آن سرآغاز عصری جدید در تولید کاغذهای سازگار با محیط ‌زیست است چراکه ماده اولیه آن از طبیعت گرفته شده و از این‌رو به نظر می‌رسد دیگر نباید نگران قطع درختان و آثار مخرب آن روی محیط‌زیست باشیم.
سرافزاری ادامه داد: در فرآیند تولید کاغذ از سنگ نه‌تنها از آب استفاده نمی‌شود بلکه به خاطر سفیدبودن مواد اولیه، نیازی به استفاده از سفیدکننده‌ها هم نیست در نتیجه محصول کیفی و سازگار با محیط زیست حاصل می‌آید.

کلام آخر...
رئیس کمیسیون معدن انجمن سنگ ایران با اشاره به فراوانی ضایعات سنگ در کشور به خصوص محلات می گوید : حمایت‌های علمی و فنی ، پیش بینی تخفیف‌های مالیاتی و ارائه مشوق‌ها نه تنها زمینه ساز استفاده از ضایعات و مبنع غنی کربنات کلسیم است بلکه اشتغالزا و مانعی برای خروج ارز کشور است .

میرزائیان حمایت از کارآفرینی در حوزه ضایعات سنگ کاری موثر و هوشمندانه محسوب می‌شود که می‌تواند به رونق بازوهای جانبی صنعت سنگ و تولید کاغذ از دورریزهای سنگ بیانجامد.

وی می افزاید : تولید کاغذ از سنگ در دراز مدت برای دولت نیز سود دارد چراکه از خروج ارز برای خرید کاغذ جلوگیری می‌کند.

حالا انبوه ضایعات سنگ که چون کوههایی اطراف محلات را در بر گرفته اند و هراز چند گاهی صدای مدافعان محیط زیست را بلند می کند ، در انتظار دستان و فکرهای کارآمدی ست که آنها را به کاغذهای سپیدی تبدیل کند .
فرصتی برای جلوگیری از واردات 700 میلیون دلاری کاغذ و اشتغال و تامین رزق حلال کارگر این دیار .

نویسنده: زهرا نوری