از کودتا علیه گورباچف تا اذعان به حمله عمدی به ایرباس ایرانی
تقویم تاریخ، در چنین روزی بر دنیا چه گذشت؟
امروز، چهارشنبه بیست و نهم مرداد سال ۱۳۹۹ هجری شمسی، برابر با بیست و نهم ذی الحجه سال ۱۴۴۱ هجری قمری و مطابق با نوزدهم اوت سال ۲۰۲۰ میلادی است.
به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، مهمترین رویدادهای تاریخی جهان در چنین روزی (بیست و نهم مرداد) به شرح زیر است.
اذعان آمریکا به حمله به هواپیمای مسافربری ایرباس
( ۳۲ سال پیش در چنین روزی برابر با بیست و نهم مرداد ۱۳۶۷ شمسی)
آمریکا اشتباه خود در حمله به هواپیمای مسافربری ایران تیرماه ۱۳۶۷ را پذیرفت. در دوازدهم تیرماه ۱۳۶۷ شمسی برابر با سوم ژوئیه ۱۹۸۸ میلادی، پرواز شماره ۶۵۵ ایران ایر با هواپیمای مسافری ایرباس ایران که از بندرعباس عازم دُبی بود، بر فراز آبهای خلیج فارس و در نزدیکی جزیره "هنگام" مورد هجوم ناو آمریکایی یو اس وینسنتس آمریکایی مستقر در آبهای خلیج فارس قرار گرفت و سقوط کرد.
این هواپیما که با موشک ناو جنگی مورد حمله عمدی نیروهای تجاوزگر و جنایت پیشه شیطان بزرگ قرار گرفت حامل ۲۹۸ مسافر و خدمه بود که تمامی آنها اعم از مرد و زن و کودک و نوجوان و کهنسال با وقوع این جنایت فجیع به شهادت رسیدند. در میان سرنشینان هواپیما، ۶۶ کودک زیر ۱۳ سال، ۵۳ زن و ۴۶ تن تبعه کشورهای خارجی نیز بودند که کشته شدند. پس از گذشت حدود ۴۵ روز از سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران توسط نظامیان متجاوز آمریکایی در خلیج فارس و کشته شدن ۲۹۸ نفر از سرنشینان آن، دولت آمریکا در حالی این حمله را اشتباه خواند که پیش از آن به فرمانده ناو مهاجم آمریکایی مدال شجاعت و لیاقت اعطا کرده بود.
شهادت شیخ محمد خیابانی
( ۱۰۳ سال پیش در چنین روزی برابر با بیست و نهم ذی الحجه ۱۳۳۸ قمری)
روحانی آزادیخواه و مبارز انقلابی "شیخ محمد خیابانی" در تبریز به شهادت رسید. وی در سال ۱۲۹۷ ق در خامنه از توابع شبستر (از شهرستانهای استان آذربایجان شرقی ایران) به دنیا آمد. پس از نهضت مشروطه، زندگی شیخ محمد خیابانی وارد مرحله جدیدی شد و با تشکیل جمعیتی مبارز، تحت عنوان انجمن ایالتی در راه پیروزی مشروطه، گام های مهمی در تبریز برداشت.
پس از راهیابی شیخ محمد خیابانی و پنج تن از دوستانش به مجلس شورای ملی، وی در کنار افرادی همچون شهید مدرس به دفاع از حقوق مردم قیام کرد. از کارهای درخشان خیابانی در مجلس دوم، اعتراض شجاعانه و کارساز او علیه اولتیماتوم استعماری دولت تزاری روس بود. اما دشمنی وثوق الدوله صدر اعظم قاجار علیه او و اوضاع نابسامان ایران و اخراج نمایندگان آذربایجان از مجلس شورای ملی، شیخ محمد خیابانی را به تشکیل مجلس محلی و قیام مردمی فرا خواند و در ۱۶ رجب ۱۳۳۸ قمری آن را علنی ساخت. در این قیام، زمام امور تبریز دست خیابانی و یارانش افتاد. این قیام پیروزمندانه، پنج ماه ادامه داشت. سرانجام با خیانت مخبرالسلطنه که چهره ای موجه و ملی داشت، هواداران و یاران خیابانی به قتل رسیده و یا خلع سلاح شدند. در نهایت بر اثر خیانت برخی مزدوران، شیخ محمد خیابانی در ۲۹ ذی الحجه سال ۱۳۳۸ ق (۲۲ شهریور ۱۲۹۹ ش) به شهادت رسید.
کودتای نافرجام علیه گورباچف
( ۲۹ سال پیش، در روز نوزدهم اوت سال ۱۹۹۱ میلادی )
گروهی از فرماندهان ارشد ارتش شوروی به رهبری گنادی یانایف (Gennady Ivanovich Yanayev) علیه «میخائیل گورباچف»، آخرین رئیس جمهوری شوروی، کودتا کردند. این نظامیان خواهان پایان یافتن اصلاحات گورباچف و جلوگیری از تجزیه شوروی بودند. در زمان کودتا، گورباچف در شبه جزیره کریمه در شمال دریای سیاه بسر میبرد.
با این حال بوریس یلتسین که در آن زمان رئیس جمهوری فدراسیون روسیه و مورد حمایت غرب بود، با کمک مردم و استفاده از افراد صاحب نفوذ در حکومت و تبلیغات پرحجم رسانههای غربی، کودتا را خنثی کرد. شکست این کودتا، در افزایش قدرت یلتسین و تسریع روند فروپاشی شوروی در دسامبر سال ۱۹۹۱، نقش مهمی داشت.
درگذشت جیمز وات، پدر انقلاب صنعتی
( ۲۰۱ سال پیش در چنین روزی ۱۹ اوت سال ۱۸۱۹ میلادی)
«جِیمز وات» (James Watt) دانشمند برجسته انگلیسی و پدر انقلاب صنعتی درگذشت. جیمز وات مخترع اسکاتلندی که اغلب از او به عنوان مخترع ماشین بخار زیاد یاد میشود چهره اصلی انقلاب صنعتی است. وی از ابتدا به مطالعه و تحقیق درباره مسائل علمی علاقه مند بود. در این هنگام، یک مرکز علمی، از جِیمز وات خواست تا ماشین نمونه بخار را که از کار افتاده بود تعمیر کرده و به کار اندازد.
در حین تعمیر این ماشین، وات به قدرت عظیم بخار پی برد و درصدد برآمد به نحوی مطلوب از این نیرو در این ماشین استفاده کند. او با تلاش فراوان، اشکالات ماشین اولیه بخار را برطرف کرد و دستگاه جدیدی اختراع نمود که ماشین بخار را شکل می داد. پس از آن، وات بار دیگر اصلاحات متعددی در ماشین خود ایجاد کرد و تکامل بخشید. از این رو، در جهان او به عنوان مخترع ماشین بخار شهرت یافت. بعدها با استفاده از ماشین بخار، نیروی حرکت لوکوموتیوها و کشتیها فراهم شد و تحولی عظیم در صنعت حمل و نقل فراهم گردید. جِیمز وات سرانجام در ۱۹ اوت ۱۸۱۹ م در ۸۳ سالگی درگذشت.
درگذشت پاسکال، مخترع ماشین حساب
( ۳۵۸ سال پیش درچنین روزی، نوزدهم اوت سال ۱۶۶۲ میلادی)
«بلیز پاسکال» (Blaise Pascal) نویسنده و ریاضیدان فرانسوی و مخترع ماشین حساب، درگذشت. او در ژوئن سال ۱۶۲۳ میلادی به دنیا آمد و از کودکی علاقه فراوانی به ریاضیات داشت. همچنین دوستی و ارتباط نزدیک پدر پاسکال با دانشمندان آن عصر، در کشف نبوغ پاسکال در این علم تاثیر بسزایی داشت. پاسکال در اواخر عمر به مذهب روی آورد و کتابهایی نیز در این زمینه نوشت.
درگذشت فیلسوف برجسته ایتالیایی
( ۹۷ سال پیش در چنین روزی ۱۹ اوت سال ۱۹۲۳ میلادی )
"ویلفردو پارتو" (Vilfredo Pareto) فیلسوف برجسته ایتالیایی درگذشت. ویلفردو پارتو، فیلسوف اروپایى در ۱۵ ژوئیه ۱۸۴۸ میلادی در پاریس به دنیا آمد. وی فرزند یک تبعیدی از ایتالیا بود. او تحصیلات خود را در فرانسه آغاز کرد؛ ولی آن را در ایتالیا ادامه داد و در ریاضیات و ادبیات کلاسیک تخصص یافت. وی در ابتدا در رشته مهندسی تحصیل کرد و سپس به عنوان استاد اقتصاد سیاسی در دانشگاه لوزان سوئیس به تدریس پرداخت.
پارِتو ریاضیات را در فرضیههای اقتصادی وارد کرد و کوشید تا در مقولات اجتماعی بین عوامل معقول و غیرمعقول تمیز قائل شود و بدین ترتیب موجبات صعود و سقوط طبقه حاکم را مشخص نماید. به نظر وی، اعمالی منطقی و معقول نامیده می شوند که وسایل متناسب با هدف را به کار برند و پیوندی منطقی باعث اتصال وسیله و هدف باشد. این پیوند باید از طرف کسانی که برای داوری شایستگی دارند مورد تایید قرار گیرد. پارتو در فلسفه سیاسی از شیفتگان ماکیاولی، فیلسوف هم وطن خود بود و حکومت مطلقه را تنها حکومت عملی و کارآمد برای اجتماعات بشری میدانست. او نسبت به کسانی که براساس تمایلات بشر دوستانه طالب دموکراسی بودند با دیده خوبی نمینگریست. به عبارت دیگر، پارِتو معتقد بود که اقلیتی از مردم برای آن آفریده شدهاند که، چون اربابی جابر حکومت کنند و اکثریت آفریده شدهاند، برای آنکه، چون بندهای مطیع، فرمانبرداری نمایند. فلسفه ماکیاولی و مشرب پارتو، مورد نظر فاشیستهای ایتالیایى در زمان موسولینی، نخستوزیر مستبد ایتالیا قرار گرفت و آنان علیرغم اعتراضات پارتو که میگفت فلسفهاش را بد فهمیدهاند، احترام و افتخار بسیار بر سرش گذاشتند. مشهورترین اثر پارِتو ذهن و اجتماع در دو جلد نام دارد که در آن، اندیشههای خود را مطرح نموده است. ویلفردو پارتو، سرانجام در ۱۹ اوت ۱۹۲۳ میلادی در ۷۵ سالگی درگذشت.