مَشکی پر از احساسِ عباس

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز ایلام؛ حسین، عباس، روضه نمی‌خواهد؛ کافی ست نامشان را بر زبان بیاوری، دلت می‌لرزد و اشکت جاری می‌شود و این غیر از عشق، چه چیز دیگری می‌تواند باشد.
عشق، اما در ایلام، همسایه‌ی دیوار به دیوار حسین و عباس، جور دیگری تعریف می‌شود. همه آنقدر عاشق حسینند که مجنونِ وفادارانش می‌شوند.
آری آوازه‌ی عشق مردمان این دیار به حضرت عباس (ع) در همه‌ی آفاق پیچیده است.

چه چیزی دل ایلامی‌ها را به عشق عباس (ع) گره می‌زند؟

به زعم فریبا جوادی فر، کارشناس جامعه شناسی؛ علاوه بر اعتقادات عمیق مذهبی، روحیه‌ی اصیل ایلیاتی این مردم به ویژه نسل‌های پیش‌تر که به نسل‌های بعد نیز انتقال یافته و شامل روحیه‌ی ایثار و فداکاری، وفاداری و دلاورمردیست از جمله دلایل ریشه‌های این عشق و ارادت قلبی نسبت به حضرت ابالفضل العباس ع در میان مردم ایلام است.

سندی به نام حضرت عباس

اینجا عشق به حضرت عباس (ع) جلوه‌های زیبایی دارد؛ از آن روز که قرار بود، بنای حرمش ساخته شود و پیرمردی به نام محمدرضا مینایی خمار تاجی، با اندک سرمایه اش، با موتورسیکلتش، آمد و سند آن را در طبقی از اخلاص به نام حضرت عباس زد، خاطره‌ها دارد.

 

او می‌گوید: همین که نامم در لیست خادمان و ارادتمندان آن حضرت ثبت شود برای من بزرگ‌ترین ثروت و بالاترین سعادت و خوشبختی ست.

مشارکتی عاشقانه در ساخت حرم حضرت عباس (ع)

رییس ستاد بازسازی عتبات عالیات استان ایلام، با اشاره به این که نمونه‌های بسیاری از این ارادات‌های عاشقانه نسبت به حضرت عباس (ع) در میان مردم ایلام به چشم می‌خورد، گفت: مردم این استان در سال‌های گذشته با تقبل هزینه درب‌های حرم مطهر حضرت ابوالفضل (ع) با بیش از یک میلیارد تومان هزینه، ارادات خود را به اهل بیت عصمت و طهارت و حرم‌های مطهر امام حسین (ع) و حضرت ابوالفضل (ع) به نمایش گذاشتند.
همچنین به گفته‌ی سید محمد علوی فر، مردم استان ایلام هزینه ساخت پنجره سرداب حرم مطهر حضرت عباس (ع) را نیز تقبل کرده اند.

گمشده‌ای که عباس (ع) او را به مادرش رساند
اینجا نام عباس و عشقِ به او غوغا می‌کند؛ آری اینجا و در ایلام حتی شهیدان مفقودالاثر هم با توسل به حضرت عباس (ع) پیدا می‌شوند.

 

نامش، علی بود و همزمان با شهادت حضرت علی (ع) به دنیا آمد؛ ۱۵ سال مفقودالاثر بود و با توسلِ مادرش به علمدار کربلا، در جزیره مجنون پیدا شد.
فرخیه مؤمنی، خواهر شهید «علی مؤمنی» می‌گوید: ما ۵ خواهر بودیم و علی تنها پسر خانواده بود؛ مادرم بعد از کلی نذر و نیاز و توسل به حضرت عباس (ع)، او را از خداوند گرفت. علی اولین شهیدِ طلبه و یکی از ۳۵ شهید روستایمان است.

سنتی به سوزناکی چایینه
تاسوعا که می‌رسد غم رفتنِ عباس دل مادران و خواهران ایلامی را سوگوارِ خود می‌کند. زنان در رسم «چایینه» روبه روی هم در حالی که به نشان بی تابی و سرگردانی در حال حرکت هستند بر سر و سینه و صورت خود می‌زنند و اشعاری را در سوگ حضرت عباس (ع) و کودکانِ تشنه امام حسین (ع) می‌خوانند.
چایینه برای حضرت قاسم (ع) در روز هفتم، حضرت عباس (ع) در روز هشتم، امام حسین (ع) در روز دهم و یک چایینه نیز در روز اربعین برگزار می‌شود.
اما چایینه‌ای که برای حضرت قاسم برگزار می‌شود با بقیه‌ی چایینه‌ها فرق می‌کند؛ در این آیین بر تن دختری جوان و ازدواج نکرده لباس عروس می‌پوشانند و پس‌ازآن چایینه خوان‌ها، این رسم را با احساس خاصی به‌جا می‌آورند.

 

تکیه گردی، رسمی که هنوز هم پرشور است
تکیه گردی زنان ایلامی نیز یکی دیگر از سنت‌هایی ست که در عصر تاسوعا برگزار می‌شود.
زنان و دختران ایلامی بنا به سنتی معنوی که ریشه در باور‌های قدیمی مردم این استان دارد همه ساله در عصر روز تاسوعا به مساجد، تکایا و حسینیه‌ها می‌روند و به این ترتیب همدردی خود را نسبت به بانوان مصیبت دیده و داغدار حرم امام حسین (ع) ابراز می‌کنند.

 

یکی از سنت‌های این آیین که تا شامگاه ادامه دارد، روشن کردن شمع در هر حسینیه و مسجد است که نماد دل سوزان آن‌ها در غم شهادت و مصیبت‌های کاروان امام حسین (ع) است.

یکی دیگر از برنامه‌های این روز که از سنت‌های دیرینه‌ی مردم این دیار است گِل مالی شانه‌ها به نشانه عزادار بودن برای بی کس و تنها شدن امام حسین و اهل بیت او بعد از شهادت حضرت عباس (ع) است.
لازم به ذکر است که خادمان مساجد و تکایا از قبل، این گل را تهیه می‌کنند و پشت درب بیرونی مسجد و تکیه می‌گذارند.
توزیع نذری‌هایی مانند: آش رشته، چای، خرما، شیرینی کاک، شربت، نان و سبزی در معابر منتهی به مساجد، تکایا و حسینیه‌ها از جمله رسم‌های کهنی ست که بانوان ایلامی در روز تاسوعا انجام می‌دهند.
در این روز تکایای سید محمد موسوی و حضرت ابوالفضل (ع) واقع در محله خیام و شهدا از شلوغ‌ترین اماکنی است که زنان عزادار و دلسوخته‌ی اباعبدالله الحسین (ع) و حضرت عباس ع همچون نگینی آن‌ها را در بر می‌گیرند.
صبریه ملایی در حالی که آرام اشک می‌ریزد و در کنار دختربچه‌ی سیاه پوشش مشغول روشن کردن شمع است، می‌گوید: وقتی آدم خودش را جای اهل بیت امام حسین ع می‌گذارد و با رفتنِ تکیه گاهی مثل حضرت عباس ع خودش را یکه و تنها می‌بیند، قلبش به درد می‌آید؛ همانطور که بعد از شهادت این بزرگمردِ تاریخ، دشمن جسارت حمله به خیمه‌ها را به خودش داد.
در داخل صحن تکیه ابالفضل دختر بچه‌ای ۷ ساله با حجاب و چادر عربی در حال توزیع نان و سبزی نذری بود.
سمیه می‌گفت: نمی‌دانم دختربچه‌ای با سن و سال حضرت رقیه چگونه این همه سختی و رنج و مصیبت را تحمل کرده است.
او گفت: همه امید کودکان تشنه‌ی امام حسین ع به عمویشان، حضرت عباس ع بود و هنگامی که او برنگشت حتما برای آن‌ها خیلی سخت بوده؛ برای همین من این نذری‌ها را به یاد حضرت رقیه و کودکان امام حسین ع درست کردم تا در بین عزاداران توزیع کنم؛ و چَمَر، رقصی که سوز بر دل می‌نشاند.
اما مردان نیز با برگزاری سنت چَمَر به سوگواری می‌پردازند. چمر آیینی ست که در سوگ بزرگان یک قوم و ایل برگزار می‌شود. این مراسم در ایام محرم و در سوگ امام حسین و حضرت عباس علیهم السلام و کاروان مظلوم کربلا برگزار می‌شود.

در این مراسم مردم طوایف و روستا‌های ایلام در محلی به نام «چمرگاه» جمع می‌شوند، مراسمی که در آن با نوای ساز و دهل و آواز همسرایان به رقص می‌پردازند، رقصی که با حرکات آرام و ریتمیک همراه با خواندن اشعاری سوزناک به نمایش در می‌آید.
در روز مراسم چادر‌هایی برپا می‌شود و برای مهمانانی که از دور و نزدیک آمده اند تدارک ناهار می‌بینند و حلیم نذری توزیع می‌کنند.

سفره‌هایی به وسعت مهربانیِ عباس
سفره‌ی حضرت عباس، اصطلاح قشنگی ست که از گذشته‌های دور در زیر سقف‌هایی از ایمان و اعتقاد و با چاشنی عشق، پهن شده و هنوز هم هرگاه، گِرهی در زندگی کسی می‌افتد، با پهن کردن این سفره، حاجتش را از صاحبش می‌گیرد.
اینجا روز تاسوعا بهانه‌ای ست برای پهن کردن سفره‌ای که مهمانانش بیشتر از میان فقیران و یتیمان است.

 

مینا- الف می‌گوید: من هر سال این سفره را در زیر سقف چندین خانه‌ی نیازمند پهن می‌کنم تا با خیال راحت از نذری‌ها استفاده کنند.
او می‌گوید: این شیوه به خصوص الان که در شرایط خاص بحران کرونا هستیم مناسب‌تر است.
سمیرای ۴۵ ساله هم می‌گوید: هر بار که مشکلی در زندگیم پیش می‌آید و سفره حضرت عباس نذر می‌کنم، با سخاوت این بزرگمرد حاجتم را می‌گیرم.
عباسِ علمدار! هزاران نفر آمده اند و رفته اند، اما تو چه کرده‌ای که بعد از گذشت هزاران سال هنوز نیامدنت را فریاد می‌زنیم و تمام وجودمان لبریز از نوای "علمدار نیامد" می‌شود؛ انگار این فریاد، همان نوایی ست که از گلوی خشک کودکان تشنه‌ی حسین بر زبانمان جاری می‌شود و چشم انتظار رسیدنِ عمو و مشک‌های آب به خیمه‌ها هستند.

نذر آب
اما امسال "کرونا" که آمد، همه‌ی طبق معمول‌ها را تغییر داد و عشقبازی هایمان را هم؛ بنابراین همه به دنبال ابراز این عشق زیبا به شیوه‌هایی دیگر شدند.

محمدحسینِ ۵۰ ساله می‌گوید: هرسال به یاد کام تشنه‌ی اهل بیت حسین (ع) و به یاد مشک پاره‌ی حضرت عباس (ع) شربت نذری می‌دادم، ولی امسال نذر کردم که ماسک و دستکش و لوازم بهداشتی توزیع کنم. نذری که بسیاری از مردم این روز‌ها به آن روی آورده اند.
اما از شهر ایلام که فاصله می‌گیریم و به مهران، همسایه‌ی دیوار به دیوار حسین می‌رسیم، نذری‌ها کمی متفاوت‌تر و زیباتر می‌شود. اینجا هم مانند کربلا هوا به شدت گرم است و مردم بیشتر قدر آب را می‌دانند.

اینجا عباس (ع) از چشم‌های اشکبارِ عاشقانش، سقایی می‌کند؛ آری اینجا سقایی با زندگی هم معناست. می‌خواستم با مردمی که در یک قدمی حسین و عباس هستند هم گفتگویی داشته باشم که در طول مسیر و در شهر مهران چشمم به مردی افتاد که مشک بر دوش در حال سوار شدن به ماشینش بود.

 

با او که همکلام شدم، گفت: هر سال حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ پرس غذا در بین زائران اربعین حسینی توزیع می‌کردم و یک باب خانه را فقط برای پذیرایی و اسکان زائران اربابم حسین به زائرسرا تبدیل کرده ام؛ اما امسال با توجه به شرایط خاصی که پیش آمده تصمیم گرفتم به یاد تشنگی و گرسنگی کودکان و اهل بیت امام حسین (ع) و به تأسی از حضرت عباس به دشت‌های کم آب مهران که معمولا در نزدیکی‌های نقطه صفر مرزی هم هستند بروم و برای پرندگان و جانوران این مناطق آبشخور درست کنم.

ابراهیم کریمی می‌گوید: تعداد ۷۲ آبشخور به یاد یاران امام حسین (ع) در مناطق مختلف درست کردم که در کنار این آبشخور‌ها مقداری گندم هم پاشیدم.

اما نذر زیبای آقای کریمی فقط به این روز ختم نمی‌شود، او می‌گوید: تصمیم گرفته ام که این آبشخور‌ها را یک روز در میان پرآب کنم؛ و به قول حافظ شیرین سخن:
یک قصه بیش نیست غم عشق وین عجب
کز هر زبان که می‌شنوم نامکرر است

راه اندازی تکیه‌ی سیار در محلات شهر ایلام

مسئولان هم با برپایی تکیه سیار در محلات شهر ایلام، نوای دلنشین و با صفای"‌ای باوفا ابالفضلِ" پیرغلامانی مانند: مبارز نستوه، زنده یاد حجت الاسلام تعمیرکاری را در فضای شهر و دیارمان طنین انداز می‌کنند و دل هایمان را به خاطرات آن روز‌های نه چندان دورمان می‌برند.

 

سرپرست شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان با اعلام این خبر گفت: این برنامه تا دوازدهم محرم الحرام ادامه خواهد داشت.
حجت الاسلام چراغی پور افزود: تکیه سیار شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی در دو نوبت صبح و عصر با حرکت در خیابان‌ها و محلات مختلف شهر ایلام از طریق سیستم صوتیِ نصب شده، به پخش نوحه خوانی و مرثیه سرایی می‌پردازد.

فعالیت ۳۰ هیات مذهبی به صورت مجازی

مدیرکل تبلیغات اسلامی استان ایلام هم گفت: ۳۰ هیات مذهبی با تشکیل گروه‌هایی در فضای مجازی، برنامه‌های عزاداری خود را برگزار می‌کنند که بالغ بر هزاران عضو در این گروه‌ها مشارکت کرده اند.
حجت‌الاسلام محمد فتاحی، ضمن اشاره به لغو پیاده‌روی مردم به سمت امامزاده علی‌صالح (ع) که همه ساله در روز عاشورا برگزار می‌شد، گفت: تجمع عزاداران در روز‌های تاسوعا، عاشورا و شام غریبان نیز لغو می‌شود و تمامی هیات‌های مذهبی در همان مکان‌هایی که دهه اول محرم، مراسم خود را برگزار کرده‌اند، آیین‌های تاسوعا، عاشورا و شام غریبان را نیز با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی برگزار کنند.
وی با اشاره به این که هیات‌ها در صورت رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی مجاز به برگزاری محافل عزاداریِ ماه محرم هستند، افزود: هم اکنون ۹۰۰ هیات مذهبی در این استان وجود دارد که امسال ۷۰ درصد این هیات‌ها برنامه‌های عزاداری ماه محرم را برگزار می‌کنند و با برنامه‌ریزی‌های انجام شده حدود ۹۰ درصد این محافل در فضا‌های باز برگزار خواهد شد.

صدا وسیمای مرکز ایلام، امسال حسینیه شد
مدیرکل صدا و سیمای استان ایلام نیز گفت: صدا وسیمای مرکز ایلام در ایام محرمِ امسال، حسینیه شده است.
محمد بازوند با اشاره به اینکه برنامه‌سازان و تهیه‌کنندگان صداوسیمای مرکز ایلام، در آستانه ایام محرم برنامه‌های متنوعی را برای به نمایش گذاشتنِ عشق و ارادت مردم به اباعبدالله الحسین ویاران و اهل بیتش تدارک دیده‌اند، گفت: امسال با توجه به شیوع ویروس کرونا صداوسیمای مرکز ایلام با تولید و پخش ویژه‌برنامه‌های مختلفی، شور و حال حسینی را به منازل مردم برده است.
وی افزود: تولید و پخش برنامه‌های ویژه‌ی این ایام، در معاونت‌های مختلف سیما، صدا، خبر و معاونت فضای مجازی در دستور کار قرار گرفت و امسال کارکنان این سازمان بسیار پرتلاش‌تر از سال‌های پیش پای کار آمده اند تا مردم بتوانند به راحتی و در خانه‌های خود به عزاداری و سوگواری برای سرور و سالار شهیدان، حضرت امام حسین (ع) و اهل بیت مظلومش بپردازند.

خانه یا حسینیه، فرقی نمی‌کند؛ مهم این است که دل هایمان حسینیه‌ی حسین است و عزای او و اهل بیت مظلومش در گوشه، گوشه‌ی آن برپاست.