جهش تولید با مفت فروشی "گشنیز" میسر نمی شود

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز همدان، مواد خام در زمین های حاصلخیز کشورهای جهان سوم تولید و با قیمت بسیار ناچیز روانه کشورهای توسعه یافته می شود و پس از فرآوری با چند ده یا چند صد و شاید هم چند هزار برابر دوباره به خود کشورهای جهان سومی فروخته شود.

جهش تولید با مفت فروشی "گشنیز" میسر نمی شود
استان همدان در درجه نخست یک استان کشاورزی است و بعد گردشگری و صنعتی . در استان همدان سالانه حدود 5 میلیون تن انواع محصولات کشاورزی تولید می شود. این استان در تولید برخی محصولات رتبه های نخست تا سوم را در کشور دارد. 

گردو، کشمش، سیب زمینی، سیر و گشنیز از جمله محصولاتی هستند که استان همدان قطب تولیداتش را دارد. 
این در حالی است که بیشتر این محصولات به صورت فله و خام از استان به سایر استانها و خارج از کشور صادر می شود. مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با بیان اینکه ۶ هزار و ۴۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی همدان به کشت گشنیز اختصاص یافته است می گوید:" پیش بینی می شود، ۱۲ هزار تن محصول گشنیز برداشت شود".

آقای شهبازی با بیان اینکه حدود۵۰ تا۶۰ درصد کشنیز کشور در استان همدان تولید می شود می افزاید : " ۹۹ درصد سطح زیر کشت این محصول در شهرستان نهاوند و مابقی در شهرستان های شهرستان‌های تویسرکان و اسدآباد است.

او سطح زیر کشت سال قبل این محصول را ۲ هزار هکتار با تولید ۴ هزار تن اعلام کرده و می گوید: "به علت فعالیت‌های گسترده تشویقی برای توسعه کشت این محصول وضعیت کشت آن مطلوب است".

آقای شهبازی با اشاره به اینکه گشنیز در تولید دارو گیاهی، اسانس، عطر سازی وبرخی محصولات شیمیایی استفاده می شود می گوید:"گشنیز تولیدی شهرستان نهاوند به کشورهای خلیج فارس هم صادر می شود.گشنیز از محصولات کم آب بر است که بصورت دیم و آبی کشت می شود ".

 

خواص گشنیز
گشنیز نوعی سبزی با نام علمی Coriandrum sativum است این گیاه بومی جنوب غرب آسیا و شمال آفریقا است و ارتفاع آن تا ۷۰ سانتی متر هم می‌رسد تولید سالیانه جهانی آن بیش از ۲۲۰ هزار تن است که حدود ۶۰ درصد آن به روسیه تعلق دارد در ایران نیز سالانه نزدیک ۲۰ هزار تن تولید می‌شود که حدود ۱۲هزار تن آن در نهاوند تولید و صادر می‌شود.

این گیاه شفابخش اثر کاهش اضطراب و بی خوابی ، ادرارآور دارد و موجب دفع سنگ‌های کلیه و مثانه، رفع تجمع آب در بافت‌ها، کاهش کلسترول، درمان التهاب و مشکلات پوستی و تنظیم فشار خون می‌شود.گشنیز، گیاه خوش عطری است که در سراسر جهان به‌شکل‌های برگ، ساقه و تخم گشنیز استفاده می‌شود و بواسطه برخورداری از ویتامین‌ها و مواد معدنی فراوان، سرشار از خواص درمانی است. فواید گشنیز به‌قدری زیاد است که لقب "گیاه معجزه‌آسا" به آن داده‌اند. از گشنیز در تولید برخی فرآورد‌ه های شیمیایی، عطر واسانس استفاده میشود. 

شهرستان تاریخی نهاوند از گذشته‌های دور خاستگاه رویش گونه‎های مختلف گیاهان دارویی مانند گشنیز بوده است که از اسانس آن در صنایع غذایی، آرایشی و بهداشتی، نوشابه سازی، شکلات سازی و دارویی استفاده می‌شود.علاوه بر این گشنیز محصولی کم آب بر است و ارز آوری خوبی هم دارد.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند می گوید :"ترویج کشت محصولات کم آب بر از سیاست‌های اصولی جهاد کشاورزی است". البته به نظر می رسد فقط ترویج تولید آن جزو اولویت جهاد کشاورزی است و متاسفانه در مورد فرآوری آن اقدامی صورت نگرفته است.

 

خام فروشی گشنیز
گیاه گشنیز با وجود فواید بی شماری که دارد اما بیشتر به صورت خام و فله ای به کشورهای خلیج فارس و کشور پاکستان صادر می شود. معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان می گوید:"عمده تولید گشنیز به صورت خام به خارج از کشور صادر می شود".

یکی از کشاورزان گشنیز کار نهاوندی در این زمینه می گوید:"کشت گشنیز کشت خوبی است چون هزینه کاشت و برداشت ان زیاد نیست اما سود اصلی نصیب لالان می شود و آنها به چند برابر قیمت آنرا می قروشند". دیگر کشاورز نهاوندی می گوید:" گشنیز از زمانی که گل می دهد بسیار خوشبو و خوش عطر است و افسوس که یک کارخانه فرآوری هم در نهاوند وجود ندارد و همه محصولات تولیدی به خارج صادر می شود  در حالی که اگر برند سازی کنیم و می توانیم سود اصلی را خودمان ببریم".

کنگاور کرمانشاه نیز با سطح زیر کشت 200 هکتار دیگر قطب تولید گشنیز کشور است. یکی از کشاورزان این منطقه می گوید:"خام فروشی موجب شده دلالان گشنیز را ارزان تر از کشاورزان بگیرند و در کشورهای همجوار بفروشند".

محصول تولیدی بدون هیچگونه فرآوری فقط بسته بندی و به خارج صادر می شود.مدیر یکی از کارگاههای بوجاری نهاوند گوید:"گشنیز را خام می خریم ، نیم دانه و سالم را از هم جا می کنیم و به پاکستان صادر می کنیم". او می افزاید:" سود اصلی را انها می برند چون کار اصلی را آنها انجام می دهند و اسانس آنرا می گیرند".

 

عبدالواحد، تاجر پاکستانی هم می گوید:"سالانه حدود 100 کانتینر گشنیز از طریق مرز میرجاوه ایران وارد پاکستان می شود ، در اینجا بسته بندی و به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می شود".

مدیر جهاد کشاورزی نهاوند با اشاره به تولید بالای این محصول می گوید:" زحمت اصلی را کشاورز می کشد ولی سود اصلی را دلالان و کسانی که آنرا فرآوری می کنند می برند. آقای حاج بابا علی می افزاید :"با فرآوری این محصول هم اشتغال مناسبی ایجاد می شود و سود اصلی به جیب کشاورزان و مردم منطقه می رود".

چه باید کرد
مهم ترین کاری که می توان برای بدست آوردن ارزن افزوده بالای این محصول و سایر محصولات کشاورزی کرد ، فرآوری و جلوگیری از خام فروشی آن است.

آقای کلوندی، کارشناس گیاهان ارویی در این زمینه می گوید:" قیمت خام گشنیز در حال حاضر کیلویی 14 هزار تومان است که اگر به اسانس تبدیل شود کیلویی 2 میلیون و 500 هزار تومان ارزش می یابد و اگر همین اسانس به ماده "لینالول" که در عطر و ادکلن سازی کاربرد دارد تبدیل شود به لیتری 500 میلیون تومان افزایش می یابد. او می افزاید :"در حال حاضر کشورهایی همچون رانسه و انگلیس از این مواد برای عطر و ادکلن سازی استفاده می کنند".

با یک حساب سرانگشتی می توان گفت اگر 12 هزار تن تولید گشنیز کشور خام فروخته شود درآمد حاصل از آن 280 میلیارد تومان است ولی اگر به "لینالول" تبدیل شود درآمدی 10 هزارو 500 میلیارد تومانی را نصیب کشور خواهد کرد و البته اشتغال زیادی هم به طور مستقیم و غیر مستقیم ایجاد خواهد کرد.

دولت : برای فرآوری ،بخش خصوصی باید ورود کند
به گفته مقامات دولتی فرآوری را دولت نمی تواند انجام دهد و این کار باید به همت بخش خصوصی انجام شود.

مدیرکل صنایع تبدیلی و غذایی وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه می گوید:" سالانه حدود ۲۲۰ هزار تن گشنیز در دنیا کشت می‌شود که۶۰ درصد آن متعلق به روسیه است و یک دهم آن معادل۲۰ هزار تن در ایران تولید می‌شود". آقای اسفندیاری با بیان اینکه امسال با توجه به بازار پسندی گشنیز کشت آن نیز افزایش داشته است می افزاید :" تولید گشنیز نهاوند از چهار هزار تن به ۱۲ هزار تن افزایش یافته است بر این اساس با بزرگترین تولیدکننده مالت نهاوند و سازمان اتکا برای ایجادکارخانه تولید اسانس گیری از گشنیز و چرخه فرآوری صفرتا صد این گیاه دارویی در نهاوند مذاکراتی انجام داده ایم".

او ادامه می دهد :" ایجاد یک کارخانه ۵ تا۱۰ میلیون دلار سرمایه گذاری نیاز دارد و دولت این سرمایه گذاری را انجام نمی‌دهد ولی می تواند از سرمایه گذاران حمایت کند".

حمایت دولت از سرمایه گذاران
مدیرکل صنایع تبدیلی و غذایی وزارت جهاد کشاورزی از حمایت دولت برای فرآوری و ایجاد کارخانه برای اسانس گیری خبر می دهد و می گوید:"برای تشویق سرمایه گذار اقداماتی مانند تسهیلات ارزان قیمت ، تسهیلات توسعه روستایی، تسهیلات تبصره ۱۸ و تسهیلات ارزی را در نظر گرفته ایم و هیچ محدودیتی برای پرداخت این تسهیلات به سرمایه گذار در این زمینه نداریم البته به شرط اینکه خام فروشی نشود یا فقط بسته بندی بوجاری نکنند".

او البته یادآور می شود :" راهبرد وزارت جهاد کشاورزی در منطقه نهاوند تشویق کشاورزان به کشت دانه‌های روغنی است و بر این اساس بزرگترین کارخانه روغن کشی چند سال پیش توسط بخش خصوصی در نهاوند ایجاد شد".

آقای اسفندیاری با بیان اینکه در کشور اسانس‌های روغنی در برخی از محصولات یک کیلوگرم از سه و نیم تن استحصال می‌شود می افزاید:" اولویت وزارت جهاد توسعه زنجیره به ویژه فرآوری گیاهان دارویی از صفر تا صد است".

تاکید رهبر معظم انقلاب بر جلوگیری از خام فروشی
رهبر معظم انقلاب همواره بر ضرورت جلوگیری از خام فروشی تاکید کره اند. ایشان بارها در جلسات عمومی و خصوصی از مسئولان خواسته اند که از خام فروشی جلوگیری کرده و اقدام به فرآوری مواد اولیه کنند. 

 

در دیدار اخیر خود با هیات دولت که به شکل ویدئو کنفرانس برگزار شد ایشان بر این نکته تاکید کردند که متاسفانه برخی مواد معدنی و محصولات کشاورزی ما با قیمت ناچیز به خارج صادر می شود و پس از فرآوری با چندین برابر قیمت دوباره به کشور بازمی گردد. رهبر معظم انقلاب همچنین به محصولاتی همچون گشنیز هم اشاره کردند و گفتند که متاسفانه این محصولات با قیمت کم به خارج صادر می شود و ضروری است که در داخل کشور فرآوری شوند.ایشان به وزرای مربوطه تاکید کردند تا پیگیری کنند تا زمینه فراوری مواد اولیه و خام در کشور فرآهم شود تا سود اصلی آن به جیب کشاورزان و مردم برود.

حرف آخر
در پایان باید خاطرنشان کرد که خام فروشی نوعی مفت فروشی است. چه تقسیم عجیبی در جهان صورت گرفته است که محصولات مختلف باید در زمین های کشورهای جهان سومی و با رنج و مشقت فراوان و زمین حاصلخیز و آب فراوان تهیه و با قیمت بسیار ناچیز روانه کشورهای توسعه یافته شود و پس از فرآوری با چند ده یا چند صد و شاید هم چند هزار برابر دوباره به خود کشورهای جهان سومی فروخته شود. به نظر می رسد باید هرچه زودتر از این مفت فروشی جلوگیری کرد.اطلاع رسانی مناسب و آگاه سازی دولت و سرمایه گذاران قدم اول در این قصه است.در قدم های بعدی هم حمایت دولت و ارائه تسهیلات مناسب قابل توجه را می طلبد که باید در اختیار سرمایه گذاران واقعی این بخش قرار بگیرد.