آنها راهشان را پیدا کرده‌اند

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز کرمان، پشت یکی از دانشگاه‌های کرمان یکی از محلات حاشیه نشین شهر قرار گرفته، مدتهاست محلی برای افرادی شده که آنجا را مکانی برای خانه سازی که نه، بلکه آلونکی برای سرپناه ماندن خود انتخاب کرده اند.

معابر و کوچه‌های سخت گذر

وارد این محله که می‌شویم با ماشین هم به سختی می‌شود مسیر را طی کرد، تمام کوچه‌ها خاکی و ناهموار و البته با گودال‌های بزرگی که تا یک متر هم می‌رسند.

گویی هر کسی اینجا خودش معماراست، ساختمان‌هایی ناهموارو هر خانواده‌ای به نحوی جلوی خانه اش را تا حدودی صاف و هموار کرده است.

از شکستگی‌های لوله‌های آب اینجا مشخص است که برخی خانه‌ها آب را هم اشتراکی مصرف می‌کنند، اگر چه خبری از کنتورهم نیست.

حتی اتصالات سیم‌های بسیار زیاد برق هم خبر از این دارد که برق اینجا نیز تا حدودی قاچاقی مصرف می‌شود و هر کس یک سیم از تیر برق گرفته و برای خودش برقی کشیده است.

همین چند روز پیش بود که مدیرعامل شرکت گاز استان کرمان در جلسه‌ای گفت: حدود ۵۰۰ انشعاب غیرمجاز گاز هم اخیراً به این مناطق اضافه شده است.

ساعت ۱۰صبح است و تعداد زیادی بچه در کوچه‌ها به بازی مشغول هستند.
انگار نه انگار که امروز نهم مهرماه است و باید به درس ومشقتشان برسند.
اوضاع آنها نشان می‌دهد که اصلاً به مدرسه هم نمی‌روند، اما شادی و فریاد‌های گوش خراش آنها محله را پر کرده است.

آقای اکرمی که به عنوان کارشناس ما را همراهی می‌کند می‌گوید: اکثر افراد این مکان خانه هایشان از لحاظ معماری مشکل دارند و بدون هیچ اصولی آجر‌ها روی هم چیده شده و حتی مجوزی هم ندارند.

 

ساکنان اینجا از قشر‌ها و قومیت‌های گوناگون کشور هستند و نیمی از آنها نیز از اتباع بیگانه به شمار می‌روند.

این‌ها درآمد ثابت و پایداری ندارند و اکثر آنها کارگر و یا درگیر مشاغل سخت و روزمزد هستند.

زباله گرد‌ها، کارتن‌خواب‌ها و افراد معتاد نیز از دیگر ساکنان این محل به شمار می‌روند.

 

او اضافه می‌کند: خدمات شهری و امکانات رفاهی در اینجا بسیار محدود است و اکثر دارای خانواده‌های پرجمعیت پنج یا شش نفری هستند.

بچه هایشان یا مدرسه نمی‌روند یا جزء بچه‌های کار به شمار می‌روند، دغدغه آنها یک چیز است معیشت.

محله بنی هاشم

به غرب شهر که می‌آیم در حاشیه آن منطقه بنی هاشم قرار دارد، اما از محله قبل بهتر است.

 

دو سالی می‌شود که با همت دفتر تسهیلگری، این منطقه از نظم و امکانات بیشتری بهره‌مند شده است.

 

خانم صولتی کارشناس دفتر تسهیلگری اینجا می‌گوید: در چند ماه اول کارمان بسیار سخت بود و مردم اعتماد نداشتند، اما آرام آرامم شرایط تغییر کرد و مردم ما را پذیرفتند که ما می‌توانیم در بهبود وضعیت آنها موثر باشیم.

 

با نشان دادن کارایی خودمان و جایگاه اجتماعی که پیدا کردیم مشکلات هر بخش را شناسایی و اول با همت خود ساکنان و بعد با کمک دولت شروع به رفع آنها کردیم.

ساخت مدرسه، ایجاد بوستان، ساخت مسجد، اصلاح و آسفالت معابر، کمک به افراد بی بضاعت، کمک به درمان و ده‌ها موارد دیگر از اقدامات ما در این محله است.

او می‌افزاید: در هر دفتر مجموعه‌ای از کارشناسان در حوزه‌های گوناگون اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، مددکاری و حقوقی وجود دارد که به مشاوره و راهنمایی مردم این محل کمک می‌کنند.

نیازسنجی و استقبال محلات


مدت‌ها بود که به مشکلات حاشیه نشینی کمتر توجه می‌شد و هر روز این کلاف پیچیده‌تر می‌شد.

 

مردمانی که هر روز وهر ساعت به حاشیه شهر‌ها اضافه می‌شدند و بدون هیچ رسم و نشانی و حتی کد ملی در گوشه‌ای ساکن می‌شدند.

در این زمینه آقای مهدوی کارشناس حقوقی می‌گوید: ما در ابتدا تمام این محل را شناسایی و نسبت به تعداد، هویت و شغل آنها اطلاعات کاملی پیدا کردیم.

سپس به نیازسنجی منطقه هدف پرداختیم و آنها را طبقه‌بندی کردیم.

مشارکت مردم محله چشمگیر بود و خودشان هم می‌خواستند به هر نحوی که شده مشکلات آنها کمتر شود به عنوان نمونه:در اینجا سگ‌های ولگرد بسیار زیاد بود، بیماری سالک نیز شیوع پیدا کرده بود، مردم نارضایتی بسیاری داشتند، اما با همکاری خودشان و شهرداری محله از وجود سگ‌ها پاکسازی شد و حتی با کمک یک خیر و مشارکت مردم یک مدرسه ۱۲کلاسه نیز ساخته شد وازمهر امسال دانش آموزان در آن به تحصیل مشغولند.

توزیع خدمات

اما یک بخش دیگر از خدمات دفاتر تسهیلگری معرفی مشوق‌ها ومعافیت‌ها در زمینه نوسازی بافت فرسوده و خدمات زیربنایی در حاشیه شهر است.

بسیاری از ساکنان بافت فرسوده شهر‌ها نسبت به امکانات و تسهیلاتی که برای نوسازی محله و خانه‌ها در نظر گرفته شده اطلاعاتی ندارند، اما آنها با مراجعه به دفاتر تسهیلگر برای پیگیری آن اقدام می‌کنند.

اما اینکه خدمات شهری به همه ساکنان حاشیه نشین ارائه می‌شود، آقای صابری کارشناسی یکی از دفاتر تسهیلگری می‌گوید: خیر، خدمات شامل افرادی می‌شود که در زمینی که ساکن شده‌اند قانونی و دارای مجوز باشد وآندسته از افرادی هم که این شرایط را ندارند، اما ساکن هستند، به مکانی دیگر باید بروند و زمینی را خریداری کنند تا از امکانات و خدمات شهری بهره‌مند شوند.

 

این دفاتر با حذف بروکراسی اداری توانسته‌اند شکاف بین مدیریت کلان و مردم را پر کرده و با اطلاع رسانی به موقع، ظرفیت‌ها را فعال کنند.

به منظور تقویت حوزه معیشت ساکنان، آموزش‌های توانمندسازی با همکاری فنی و حرفه‌ای استان در دست اقدام است و تا کنون در زمینه‌های گوناگونی نیز این آموزش‌ها صورت گرفته است.

رئیس جهاد دانشگاهی استان می‌گوید: نداشتن مهارت و سواد لازم از موانع بزرگ توسعه این محلات بود که با راه اندازی ۱۲مرکز مهارت فنی و حرفه‌ای کمک زیادی به توانمندسازی جوامع هدف صورت گرفته است.

آقای بازمانده با بیان اینکه با تلاشهای ده دفتر تسهیل گری برای ۳۰۰نفر شغل مستقیم ایجاد شده می‌گوید: این دفاتر به بیش از صد هزار نفر از مردم محلات خدمات ارائه می‌دهند که شامل ۱۳درصد جمعیت می‌شود.

مشاغل خانگی

این دفاتر خانه امن محلات است و متعلق به ساکنان منطقه، هرچه همبستگی اعضای این خانه محله بیشتر شود، سرعت توسعه و رفع مشکلات نیز افزایش می‌یابد.

اگر چه آسان سازی فعالیت‌ها در این دو سال به خوبی اجرا شده، اما آنچه بیشتر مورد استقبال قرار گرفته، افزایش مشاغل خانگی است.

کارگاه‌های پخت شیرینی، دوخت انواع لباس، تهیه انواع ترشی، ساخت وسایل تزیینی بخشی از فعالیت‌ها به شمار می‌روند که رونق یافته و در هر کارگاه برای چندین نفر شغل ایجاد شده که با کمک هم این دفاتر تسهیلگری راه اندازی شده‌اند.

در بازدیدی که از یک کارگاه عروسک سازی در خانه‌ای داشتیم، سه نفر به ساخت انواع عروسک در طرح‌های مختلف مشغول به کار بودند و آن طور که آنها می‌گویند، هم دو زنده هستند و هم عصر‌ها آنها را در چند نقطه شهر به فروش می‌رسانند.

روی هم رفته برای این افراد روزانه ۲۰۰هزار تومان سودآوری دارد و می‌گویند: اگر تسهیلات بیشتری به آنها داده می‌شد برای چندین نفر دیگر نیز شغل ایجاد می‌کردند.

 

 

خانم محمودی کارشناس مددکاری محله شرف آباد کرمان می‌گوید: بسیاری از خانواده‌ها امکان توان آموزش مهارت‌های زندگی را به فرزندان خود ندارند و ما در قالب کارگاه‌های گوناگون در هر هفته هم برای پدر‌ها و مادر‌ها و هم برای فرزندان آنها آموزش‌های مختلفی را شروع کرده اید که خوشبختانه بسیار مورد استقبال و موثر بوده است.

او می‌افزاید: با اصرار خانواده‌ها ما کارگاه کنترل خشم را هم دو روز در هفته برگزار می‌کنیم، چرا که پرخاشگری در این محلات بیداد می‌کند و به مرحله هشدار رسیده است تمام این امور مجانی است و هزینه آنها توسط خیران پرداخت می‌شود.

خانم محمودی به شناسایی استعداد‌های این محلات نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: ده‌ها نو جوان بسیار مستعد در زمینه‌های گوناگون شناسایی شده‌اند که به مراکز حمایتی معرفی شده‌اند تا استعداد‌های آنها به مرحله شکوفایی برسد.

به نظر می‌رسد پس از دو سال کار مداوم، تغییر رویکرد مدیریت شهری از مداخله مستقیم به سمت مداخله غیرمستقیم، مفاهیم فرآیند حمایتی و بازسازی مناطق حاشیه نشین و بافت‌های فرسوده را با راهکار‌های غیرکالبدی جدیدی، چون: آموزشی، آسان سازی، بستر سازی، ابزارسازی و توانمندسازی آشنا نموده است.

محله محوری نوعی تاکید بر ارزش‌های سکونتی بافت منطقه است و ساکنان محلی را به عنوان ذی مدخلان اصلی توسعه مطرح می‌کند که در صورت مشارکت نکردن آنها نه تنها بافت منطقه توسعه و رونق نمی‌یابد بلکه امکان جابجایی و شرایط بدتر نیز برای آنها امکان پذیر است.