سیزدهم مهر ۱۳۵۷ امام از عراق عازم پاریس میشود؛ روز ۱۴ مهر هواپیما در فرودگاه پاریس، مینشیند؛ مقصد بعدی روستایی در حومه پاریس است؛ «نوفل لوشاتو». رئیس جمهور وقت فرانسه در کتاب خاطراتش نوشته دستور اخراج امام از فرانسه را صادر کرده بود.
دولت عراق گفته بود: «ما در عین اینکه به شما احترام میگذاریم، ولی به خاطر روابط با شاه محذوراتی داریم. از این رو از شما میخواهیم که رعایت بکنید و فعالیتها به صورت علنی نباشد». امام در جواب میگوید: «این آغاز کار است شما به بعثیها بگویید من چنین چیزی را نمیپذیرم. من نمیتوانم ساکت باشم و در ایران کسانی که به من اعتقاد دارند، مبارزه کنند و خون بدهند، اگر آنان نمیخواهند من این جا باشم، میروم جای دیگر و حرفم را میزنم»
مقصد بعدی کویت است، محمد رضا پهلوی با اطلاع از مقصد امام، یعنی کویت، تلاش گستردهای را برای جلوگیری از ورود ایشان به کویت آغاز کرد؛ مقامات کویت در جواب سفیر شاه در کویت گفتند: آنها به دلیل اینکه در دعوتنامه، نام «خمینی» نبوده و نام «مصطفوی» ذکر شده است، در ابتدا متوجه نشدند که امام وارد کویت میشود؛ بنابراین امیر کویت با اطلاع از قضیه، شخصا دستور جلوگیری از ورود امام به کویت را صادر کرده است.
امام از کویت دوباره به بصره در عراق باز میگردد؛ و این بار به پیشنهاد فرزندش حاج احمد آقای خمینی «فرانسه» به عنوان مقصد بعدیِ «امامِ در تبعید» انتخاب میشود. سیزدهم مهر ۱۳۵۷ امام از عراق عازم پاریس میشود و روز ۱۴ مهر هواپیمای امام در فرودگاه پاریس، مینشیند؛ مقصد بعدی روستایی در حومه پاریس است؛ «نوفل لوشاتو»، منزل یک ایرانی.
رژیم پهلوی به «الیزه» هم فشار میآورد تا امام را نپذیرد؛ نمایندگان رئیس جمهور فرانسه پیام رئیس جمهور را مبنی بر اجتناب از هرگونه فعالیت سیاسی به امام خمینی ابلاغ کردند. اما امام در واکنش تندی، میگوید: «اینگونه محدودیتها خلاف ادعای دموکراسی است و اگر ناگزیر شود تا از این فرودگاه به آن فرودگاه و از این کشور به آن کشور برود، باز دست از آرمان خویش نخواهد کشید».
والری ژیسکار دستن، رئیس جمهور وقت فرانسه در کتاب خاطراتش نوشته که دستور اخراج آیت الله خمینی از فرانسه را صادر کرده بوده است. ولی در آخرین لحظهها نمایندگان سیاسی محمدرضا پهلوی، نگران از واکنش تند و غیر قابل کنترل مردم ایران که میتوانسته برای ایران و اروپا عواقب داشته باشد، در برابر اقامت امام خمینی در نوفل لوشاتو عقب نشینی میکنند.
امام خمینی و همراهانش از جمله فرزندش، حاج احمدآقا، چهار ماه در نوفل لوشاتو اقامت داشتند و شاید بتوان گفت به مدت چهار ماه، قلب انقلاب در آن روستای کوچکِ حومه پاریس تپید؛ که آن روزها مقصد بسیاری از خبرنگاران و مشتاقان انقلاب اسلامی شده و بخشی از تاریخ انقلاب و برخی از مهمترین مصاحبههای خبری امام خمینی در آن خانه کوچک رقم خورد.
اکنون و بعد از ۴۲ سال تابلویی در ورودی محل اقامت امام در نوفل لوشاتو نصب شده که روی آن نوشته شده: «نام نوفل لوشاتو برای همیشه در تاریخ روابط ایران و فرانسه ثبت شده است و ملت ایران همواره میهمان نوازی ملت فرانسه و استقبالی را که از امام خمینی (ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به عمل آمد به یاد خواهد داشت».
۱۲ بهمن ۱۳۵۷ امام فرانسه را، این بار به مقصد "وطن" ترک کرد؛ و هر سال در دهه فجر، جمعی از ایرانیان، برخی از ساکنان و شهردار نوفل لوشاتو و علاقهمندان به انقلاب اسلامی در این خانه پرآوازه جمع میشوند و یاد امام را زنده میکنند.
حسنیه سادات شبیری
خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما