گزارش مکتوب...؛
شکار شکارچی
جثهای کوچک دارد، اما عنوان سریعترین و قهارترین شکارچی آسمان ایران لقب گرفت.
به گزارش
خبرگزاری صداوسیما مرکز خوزستان؛ ایران زیستگاه اصلی یک گونه جانوری کمیاب از خانواده شاهینها معروف به
بالابان یا امپراطور آسمان است. پژوهشگران حیات وحش این شاهین تیزچنگ را بلند پروازترین پرنده میدانند.
با وجود اینکه شاهین بالابان جزء گونه های در خطر انقراض است؛ اما این شکارچی آسمان ایران به دلیل قابلیت دست آموزی، توسط شیوخ عرب حاشیه خلیج فارس خریداری میشود و به منبع درآمدی برای افراد سودجو و دلالان قرارگرفته، که همین بلای جان این تیز پرواز شده است.
در اساطیر ایرانی شاهین جایگاه ویژهای داردمرغی خوش یُمن که پرواز آن را به فال نیک میگرفتند. در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس شاهین نشان برتری و جنگ آوری و نماد شجاعت است.
زاگرس نشینان ایران هنوز هم اسم فرزندان خود را به اقتباس از شجاعت و دلیری، شاهین نام مینهد.
در تیمهای فوتبال جنوبی نام شاهین را میتوان یافت. نام شاهین در صنایع هوایی بر هواپیمای ویژه نهاد ریاست جمهوری اسلامی ایران نهاده شده که نشانه برتری و عظمت است.
آوازه شَهباز ایرانی در کنار زیبایی، ابهت و هوش بالایش، چندسالی است باعث گرفتاری او در تله شکارچیان غیرمجاز شده، به گونهای که صید بی امان آن، حامیان محیط زیست را نگران کرده است.
بالابان بزرگترین شاهین ایران در خطر انقراض
درفصل پاییز پرواز تیزبالان شکاری، آسمان خوزستان را به اوج زیبایی میرساند، اما قاچاقچیان مدتی است، این زیبایی را از آسمان زاگرس شکار کردند.
عادل مولا معاون محیط طبیعی حفاظت محیط زیست خوزستان، یکی از روشهای زنده گیری پرندگان شکاری را ساخت کوخه و شناطه اعلام میکند که بیشتر در دشتهای مرکزی و جنوب خوزستان برای صید این پرنده ساخته میشوند.
دکتر رضا کیامرزی، پژوهشگر حیات وحش ایران می گوید: اکنون شاهین و بالابان بومی ایران در خطر انقراض قرار دارند که هشداری مهم محسوب میشود.
وی به برخی از عوامل مهم در کاهش جمعیت این پرندگان میکند و میگوید: صید و زندهگیری و قاچاق این پرندگان به کشورهای حاشیه خلیج فارس، به خصوص در سالهای اخیر زندهگیری پرندگان بالغ و زادآور بومی، نقش بسیار مهمی در کاهش جمعیت این پرندگان داشته است.
وی افزود: کشته شدن توسط اسلحه، مسموم شدن با سم، تخریب لانهها و کشته شدن جوجهها توسط دوستداران کبوترهای خانگی از دیگر عوامل کاهش جمعیت این پرندگان است، زیرا این شاهینها در مناطق روستایی و شهری اقدام به شکار کبوترهای خانگی میکنند.
به گفته این پژوهشگر حیات وحش: برداشتن جوجهها از لانه توسط صیادان یا علاقهمندان به نگهداری پرندگان شکاری از دیگر عاملهای کاهش جمعیت این پرندگان است.
مشکلات قاچاق بلای جان بالابان ایرانی
مقصد پرندگانی که در دام قاچاقچیان گرفتار میشوند، کشورهای عربی است. جایی که شیوخ خوش گذران و عیاش، قاچاقچیان طمعکار را به اندیشه صید این گونه نادر به طمع میاندازد. این مشتریان پولدار حاضر به پرداخت هر قیمتی برای تصاحب زیباترین مرغ آسمان ایران هستند.
تلاطم بازار ارز این پرندگان را هم بی نصیب نگذاشته و برسرنوشت آنها بی تاثیر نبود؛ چرا که قاچاقچیان را بیش از پیش به شکار گونههای جانوری کمیاب حیات وحش ایران علاقمند کرد.
شکار با اسلحه و سم، تخریب لانهها و کشتن جوجهها از دیگر عوامل کاهش جمعیت این پرندگان در اطراف روستاها و شهرهای خوزستان است.
این توضیحات را معاون محیط طبیعی حفاظت محیط زیست خوزستان میدهد و میگوید: ایران با زیست بومی خاص به دلیل تنوع حیات وحش، مرغان شکاری اش از نظر ژنتیک، ناب و اصالت و نژاد پرندگانش همچنان دست نخورده و وحشی باقی مانده است.
عادل مولا از تجارت پنهان و رد پای دلالان حرفهای و بازار پر رونق پرندههای شکاری با حضور فعال اتباع بیگانه در شبکههای مجازی پرده برمی دارد.
عرصهای که در آن بین خریداران و تاجران برای تصاحب شاهینها رقابت است و حتی گاهی به برگزاری مزایده ختم میشود؛ بازار مکارهای که در پستوهای اینترنتی چندان قابل نظارت و پیگیری نیست.
بیشتر بخوانید: رهاسازی یک بهله عقاب در طبیعت ایذه
لزوم برخورد قاطعانه با شکارچیان متخلفقانونگذار برای کسی که اقدام به زنده گیری و شکار بالابان کند علاوه بر مجازات قضایی، جریمه نقدی درنظر میگیرد و باید بابت شکار هر بهله شاهین تا ۶۰ میلیون تومان پرداخت کند.
پس از یوزپلنگ آسیایی بالاترین میزان جریمه نقدی به این پرنده اختصاص داده شد. ناگفته پیداست بسیاری از متخلفان پس از بازداشت و پرداخت ناچیز غرامت به شکارگاهها باز میگردند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان قیمت یک بالابان را بسته به نوع و سن پرنده و نوسانات نرخ ارز از ۱۵۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان در داخل و چند برابر این میزان در آن سوی آبهای خلیج فارس برآورد میکند.
محمد جواد اشرفی میگوید: متاسفانه برخی از صیادان نا آگاه، وقتی دستشان به این شکارچی آسمان نمیرسد با تخریب آشیانه بالابانهای بومی تخم این پرنده را به تجار عرب میفروشند و آنها در کشورهای عربی، جوجههای بالابان را پرورش میدهند و اینکار سلامت ژنتیک شاهین اصیل ایرانی را به خطر انداخته است.
محمد الوندی رئیس پارک ملی کرخه چندی پیش خبر دستگیری سه تبعه کشورهای عربی و یک راهنمای ایرانی در حال شکار و قوش بازی در منطقه فکه شوش را تایید کرد و مشکل حفاظت از گونههای نادر حیاط وحش را نبود تجهیزات کنترل در مناطق حفاظت شده و آزاد بودن تردد برخی شیوخ قوش باز میداند که به عنوان مهمان به خوزستان میآیند، اما شاهین بدست برمی گردند.
فضای مجازی بازاری برای دلالی بالابان ایرانییکی از ساکنان شهرستان حمیدیه در تبلیغات خرید و فروش بالابان در فضای مجازی خودش را جبار معرفی میکند و میگوید: دو سال پیش به علت خشکسالی و نبود مجوز کشت، از روی اجبار زمینهای کشاورزی را رها کرد و به این کاسبی ناخوشایند فصلی روی آورد. کشورهای کویت، بحرین، امارات، قطر و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس مقصد این شاهین ایرانی است.
حامد یکی از شکارچیان پرندگان شکاری میگوید: دلالان بالابان برای پیشی گرفتن از رقیبان باید در روستاها تبلیغ کنند و خرج یک ماه خانواده صیاد را بدهند، کلی پول خرج کنند و منتظر بمانند. زِرگان، چوئبده، مُلاثانی و خَسرج روستاهایی هستند که دلالان بالابان زیاد به آنجا رفت و شد دارند. او میگوید با گسترش فضای مجازی پیدا کردن فروشنده و خریدار بالابان بسیار راحتر از گذشته شده است.
ارتباط بیکاری روستائیان با افزایش صید
یکی از محیط بانان محیط زیست خوزستان میگوید: یکی از دلایل افزایش روزافزون صید و صیادی در فصل مهاجرت پرندگان شکاری، معضل بیکاری در روستاهاست.
علی حسینی با اشاره به گسترش فعالیت و کنترل دقیق مبارزه با شکار و قاچاق پرندگان شکاری میگوید: شکار، شکارچی و شکاربان همیشه هست، اما از سال گذشته تاکنون با ارائه ترفندهای جدید مبارزه همهجانبهای را با متخلفان شروع کرده و واسطهها و مسیرهای حمل و نقل را نیز شناسایی کردهایم که اگر در دامگاه موفق به برخورد نشدیم، در مسیر با کمک نیروهای انتظامی متخلفان را به دام بیاندازیم. البته بازده این کار صددرصد نیست.
قصه شکار شدن شکارچی از طبیعت بکر ایران زمین، حکایت از مهجوریت حیات وحش ایران دارد که به نظر میرسد نیازمند توجه و نگرشی نو به این موضوع توسط متولیان امر است. این تیزبالان اوج عظمت و شکوهشان در حین پرواز بوده و جلوههایی از زیبایی خلقت خداوند هستند که باید برای نسلهای امروز و فردا حفظ و نگهداری شوند.